«تىرىسىندە حالىق سۇيىسپەنشىلىگىنە بولەنبەگەن جاندى ولگەننەن كەيىن پانتەونعا جەرلەسە، حالىق جاقسى كورىپ كەتە مە؟»

/uploads/thumbnail/20170710095214259_small.jpg

ماڭعىستاۋدا، ءۇستىرتتىڭ ۇستىندە، شىڭنىڭ جيەگىندە سيسەم-اتا دەگەن ۇلكەن قورىم بار. وسى قورىمدى كوشپەلى اداي جۇرتىنىڭ پانتەونى دەپ اتاۋ قالىپتاسقان. ارينە، قازاقتا بۇرىن پانتەون دەگەن ءسوز بولماعانى بەلگىلى، ونى سولاي اتاپ جۇرگەن - سابەت زامانىنداعى زەرتتەۋشىلەر، تاريحشىلار ەكەندىگى انىق، ءبىراق كەلە-كەلە وسى ءسوز كۇندەلىكتى قولدانىسقا ەنىپ كەتتى.

نەگە ولاي اتاعان؟ ويتكەنى وندا اداي تايپاسىنىڭ كوپتەگەن رۋباسىلارى، اتاقتى باتىرلار، بيلەر، شەشەندەر، تۇتاس ەلگە قايىرى تيگەن بايلار، ت.ب. جەرلەنگەن.

كوپ جاعدايدا ءاربىر رۋ وكىلدەرى وزدەرىنەن شىققان اتاقتى، ەلگە ەڭبەگى سىڭگەن ادامدارىن سيسەمگە جەرلەۋگە تىرىسىپ وتىرعان. كەيدە ونداي ادامداردىڭ وزدەرى دە سونداي وسيەت قالدىراتىن بولعان.

ەگەر وسيەت قالدىرعان ادام جورىق جولىندا قازا تاپقان بولسا نەمەسە سول مەزەتتە سيسەمگە جەتكىزۋدىڭ مۇمكىندىگى بولماسا، ولاردى سول قايتقان جەرىنە اماناتتاپ ۋاقىتشا جەرلەگەن دە، كەيىن سۇيەگىن ءبارىبىر سيسەمگە جەتكىزىپ، قايتا جەرلەپ وتىرعان. بۇل جونىندە حالىق اراسىندا اڭىز اڭگىمەلەر جەتەرلىك.

سيسەمگە جەرلەۋگە ۇيعارىلا تۇرسا دا، تابيعاتتىڭ الدەبىر توسىن قۇبىلىسىنان (قالىڭ تۇمان ءتۇسىپ كەتىپ اداسۋ) نەمەسە مۇردە تيەگەن كولىگى ءارى قاراي جۇرمەۋى سالدارىنان، ت.س.س. سول جەرگە جەرلەنىپ، ارتىنان وزدەرى دە ۇلكەن قورىمعا اينالىپ كەتكەندەر دە بارشىلىق (قامىسباي، قارا كىسى قورىمدارى).

پانتەون دەگەن ءسوز بولماسا دا، سول زامانداردا سيسەم-اتا دەگەن ءسوزدىڭ ءوزى ماڭعىستاۋلىقتار ءۇشىن پانتەون دەگەن ءسوزدىڭ ءسينونيمى بولعانى انىق.

ەندى نەگە 360 اۋليەنىڭ ىشىنەن سيسەم-اتا تاڭدالىپ الىنعان؟ مەنىڭشە، وعان سەبەپ - ونىڭ ورنالاسقان جەرىنىڭ تيىمدىلىگىندە. ول اداي تايپاسىنىڭ ورنالاسۋ ارەالىنىڭ قاق ورتاسىندا، ماڭعىستاۋعا قىستاپ شىعىپ، جاز شىعا جىلوي، ەمبى، ورىنبورعا دەيىن جاز جايلايتىن، كۇز تۇسە كەيىن قايتاتىن كوش جولىنىڭ بويىندا ورنالاسقان.

بۇل پانتەون - حالىقتىڭ ءوز جۇرەك قالاۋىمەن، تابيعي تۇردە، ۋاقىت وتە كەلە، وزىنەن-وزى قالىپتاسقان پانتەون.

ال استاناداعى پانتەون - بيلىكتىڭ قالاۋىمەن، ديرەكتيۆاسىمەن، بيۋدجەتتىڭ قارجىسىنا سالىنىپ جاتقان پانتەون.

سيسەم-اتاداعى ەسكەرتكىشتەر - ءاربىر رۋدىڭ نەمەسە مارقۇمنىڭ ارتىندا قالعان تۋىستارىنىڭ ۇيىمشىلدىعىن، اۋىزبىرلىگىن، بايلىعىن، بەدەلىن كورسەتەتىن كورسەتكىش، ولار ماڭعىستاۋلىق ساۋلەت ونەرىنىڭ قانشالىقتى شارىقتاپ دامىعاندىعىن كورسەتەتىن ونەر تۋىندىلارى. قازىرگى كەزدە ول ەسكەرتكىشتەردى تەك ماڭعىستاۋلىقتاردىڭ عانا ماقتانىشى ەمەس، قانداي دا شەتەلدىككە ۇيالماي كورسەتۋگە تۇراتىن قازاق حالقىنىڭ ساۋلەت ونەرىنىڭ تۋىندىلارى دەپ ايتۋعا بولادى.

ال استاناداعى ەسكەرتكىشتەر - حالىقتىڭ ميللياردتاعان قارجىسىنا، ەكونوميكالىق قيىندىقتارعا قاراماستان مەملەكەت قازىناسىنىڭ ەسەبىنەن تۇرعىزىلاتىن، قىمبات تا ءتۇسى سۋىق مراموردان جاسالاتىن جاساندى تاسبەلگىلەر. وندا شەبەردىڭ قولىنىڭ ءىزى، تۋىستارىنىڭ جۇرەك جىلۋى، ءوز قاراجاتىنا سالماعاندىقتان قاناعاتتانعاندىق سەزىمى بولادى دەپ ويلامايمىن.

تىرىسىندە حالىق سۇيسپەنشىلىگىنە بولەنبەگەن جاننىڭ ولگەننەن كەيىن ۇكىمەت قاۋلىسىنا سايكەس پانتەونعا جەرلەنۋى حالىقتىڭ سۇيىسپەنشىلىك سەزىمىن تۋعىزا الا ما؟

سيسەم-اتاعا قانشا بارساق تا، بارعان سايىن تولقيمىز، جۇرەگىمىز قوبالجيدى، بۇرىنعى وتكەن بابالار رۋحىمەن تىلدەسكەندەي عاجايىپ كۇيگە ەنەمىز.

ال انا جاساندى پانتەونعا بارعاندا ونداي سەزىمگە بولەنەمىز دەپ ايتا المايمىن. قىتايدىڭ جاساندى، گمو قوسىلعان جەمىس-جيدەكتەرىن جەپ وتىرعانداي كۇيدە بولارمىز دەپ ويلايمىن.

قۋانىش ەدىلحانتەگىنىڭ فەيسبۋكتەگى پاراقشاسىنان الىنعان

قاتىستى ماقالالار