ابايدىڭ «بولدى دا پارتيا، ەل ءىشى ءبۇلىندى» دەگەنى – جىكشىلدىك تۋرالى ءسوز. «الاش» پارتياسى، كەرىسىنشە، ۇلتتى ءبىر ماقسات، ءبىر مۇددەنىڭ تۇبىنە بىرىكتىرگەن پارتيا. ءىى نيكولاي تاقتان باس تارتقان سوڭ، كنياز لۆوۆ، كەيىننەن كەرەنسكيي باسقارعان ۋاقىتشا ۇكىمەت رەسەيدىڭ مەملەكەتتىك قۇرىلىمىن جاڭا سيپاتقا وزگەرتۋدى ويلادى. رەسەيدىڭ قانداي بولۋى كەرەكتىگىن حالىق شەشسىن دەدى. «حالىق» دەگەنىڭىز شارتتى ۇعىم، سوندىقتان حالىق سايلاعان وكىلدەر رەسەيدىڭ قۇرىلتاي ءماجىلىسىن وتكىزىپ، سول جەردە ءبىر شەشىمگە كەلۋى كەرەك-تى. «قازاق» گازەتىنىڭ «قۇدايدان سوڭعى ءۇمىت قۇرىلتاي جينالىسىندا» دەپ جازاتىنى سول.

قۇرىلتاي وتكىزۋ يدەياسى – ۋاقىتشا ۇكىمەتكە تيەسىلى ەمەس. ول پاتشالىق رەجىم ءىرىپ-شىري باستاعاندا، سول كەزدە دەموكراتياشىل سانالاتىن كۇشتەردىڭ اۋزىندا جۇرگەن پىكىر ەدى. ءبىراق، سول قۇدايدان سوڭعى ءۇمىتتىڭ كۇنى كەشەۋىلدەي بەردى، كەشەۋىلدەي بەردى. «مەملەكەتتىك قۇرىلىمنىڭ فورماسى قانداي بولۋى؟» دەگەن ساۋالعا سول كەزدە ەكى-اق جاۋاپ بار ەدى. رەسەي – ۋنيتارلى بولۋى كەرەك، رەسەي – فەدەراسيا بولۋى كەرەك. وزدەرىن دەموكرات، وزىق ويلى سانايتىن كۇشتەردىڭ ءوزى فەدەراسيانى اۋىزعا العانداردى «سەپەراتيست» دەپ ايىپتاپ جاتتى. ماسەلەن، ءاليحان مۇشە بولعان، رەسەيدى قۇقىقتىق مەملەكەتكە اينالدىرۋدى كوزدەپ كەلگەن كونستيتۋسيالىق دەموكراتيالىق (كادەت) پارتياسىنىڭ ءوزى ساياسي-قۇقىق سالاسىنىڭ بىلگىرى كوكوشكيندى العا سالىپ، رەسەيدىڭ فەدەراتيۆتى بولۋىنا قارسى شىقتى. ولاردىڭ سول ۋاقىتقا دەيىن جاسىرىپ كەلگەن كارتاسى اشىلعاندا، ءاليحان بۇل پارتيادان باس تارتتى.
1917 جىلى 21 شىلدەدە (قازىرگى كۇنتىزبەمەن 3 تامىز) ورىنبوردا جالپىقازاقتىڭ ءى سەزى باستالدى. سەزدە «الاش» پارتياسىن قۇرىپ، بۇكىلرەسەيلىك قۇرىلتاي ماجىلىسىنە قازاق ازاماتتارى وسى پارتيانىڭ اتىنان عانا سايلاۋعا تۇسۋگە شەشىم شىقتى. ول كەزدە التى وبلىستا (ورال، تورعاي، اقمولا، سەمەي، جەتىسۋ، سىرداريا) قونىستانعان قازاققا قۇرىلتاي جينالىسىنان 43 ورىن ءتيۋى مۇمكىن ەدى. 43 دەلەگات قازاقتىڭ مۇددەسىن قورعاپ، رەسەيدىڭ فەدەراتيۆتى قۇرىلىمىن جاقتاپ، قازاق اۆتونومياسىن الۋعا كۇش سالۋى ءتيىس بولاتىن.

ۋاقىتتىڭ تىعىزدىعىنا بايلانىستى پارتيا باعدارلاماسىنىڭ جوباسى عانا جاريالانىپ ۇلگەردى. سوعان قاراماستان، پارتيانىڭ ماقسات-مۇراتىن «قازاق» جانە «سارىارقا» سياقتى گازەتتەر جان-جاقتى ءتۇسىندىردى. پارتيانىڭ وبلىستىق جانە ۋەزدىك بولىمدەرى قۇرىلدى. ەل ىشىندە ۇگىت-ناسيحات ءجۇردى. مىسالى، «سارىارقا» گازەتىنىڭ جازۋىنشا، مۇحتار اۋەزوۆ، قانىش ساتبايەۆ سياقتى ۇلتشىل قازاق جاستارى ەل ىشىندە پارتيانىڭ ۇگىتشىسى بولعان. ءبىراق، التى وبلىستىڭ بارىندە بىردەي سايلاۋ ءوتىپ ۇلگەرمەدى. سايلاۋى اياقتالعان وبلىستاردىڭ تۇگەلىندە دەرلىك «الاش» پارتياسى ەڭ كوپ داۋىس جينادى.
«الاش» پارتياسىنىڭ جەڭىسى – جالپىقازاقتىڭ وسى باعىتتى قولدايتىنىن بىلدىرگەنىمەن، رەسەيدىڭ قۇرىلتاي ءماجىلىسى كۇتكەن ۋاقىتتا وتپەدى. بيلىككە بولشيەۆيكتەر كەلىپ، 1918 جىلدىڭ 5 قاڭتارىندا باستالعان ءماجىلىس لەنيننىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن تاراتىلدى. ويتكەنى، ماجىلىسكە سايلانعان 707 دەپۋتاتتىڭ 410-ى ەسەر پارتياسىنا تيەسىلى ەدى. بولشيەۆيكتەر 175 قانا داۋىس العان، بيلىككە قاندى جولمەن كەلگەن ولارعا بۇنداي ءماجىلىستىڭ تۇككە كەرەگى جوق بولاتىن.
قۇرىلتاي جينالىسى تاراتىلعان سوڭ، «الاش» پارتياسىنىڭ ءىسىن جالعاستىرۋدىڭ دا ءمانى قالماعان. بۇل كەزدە قازاقتىڭ مۇددەسىن قورعاۋ ءۇشىن ساياسي ساحناعا الاشوردا ۇكىمەتى شىققان ەدى.

الاشتانۋشى بولات ءمۇرسالىم