مەدەۋ اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «تاعدىر تالقىسىنا ۇشىراعان كامەلەتتىك جاسقا تولماعان بالالاردىڭ ماسەلەلەرىن شەشۋ جولدارى» اتتى سەمينار-كەڭەس بولىپ ءوتتى.
كەڭەسكە الماتى قالاسى ءبىلىم باسقارماسى رۋحاني-ادامگەرشىلىك تاربيە جانە ءوزىن-وزى تانۋ ءبولىمى باسشىسى نۇرگۇل تاۋ، الماتى قالالىق جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسى «كريزيستىك ورتالىعىنىڭ» ديرەكتورى، «كريزيستىك ورتالىقتار وداعى» باسقارماسىنىڭ ءتوراعاسى ءزۇلفيا بايساقوۆا، پسيحولوگيا عىلىمىنىڭ دوكتورى، اقمارال داۋلەتوۆا، الماتى قالالىق يۋۆەنالدى پوليسيا ءبولىمىنىڭ باسشىسى، پوليسيا پولكوۆنيگى لەيلا الىپبايەۆا، مەدەۋ اۋدانى يۋۆەنالدى پوليسيا ءبولىمىنىڭ باسشىسى، پوليسيا مايورى ەربول راقىسبايەۆ، «جانۇيا» وتباسىن قولداۋ ورتالىعى» قوعامدىق قورىنىڭ ديرەكتورى ايگۇل ەسىمبەكوۆا، «گريننەت» ءجشس-نىڭ ديرەكتورى ابىلايحان جاقانوۆ، دارىگەر مادينا رازاقبەرلينا قاتىسىپ، كوتەرىلگەن ماسەلەلەردى تالدادى.
سونىمەن قاتار، سەمينار-كەڭەسكە اۋدان مەكتەپتەرىنىڭ ديرەكتورلارى، تاربيە جۇمىسى بويىنشا ورىنباسارلارى، الەۋمەتتىك پەداگوگتار، مەكتەپ پسيحولوگتارى، اتا-انالار قاۋىمى قاتىستى. سەميناردا بالالار اراسىنداعى قاڭعىباستىق، ولاردىڭ قاراۋسىز كەتكەندىگى، وزىنە قول جۇمساۋعا ارەكەتتەنۋ سىندى وزەكتى ماسەلەلەر تالقىلاندى. سەمينار جۇمىسىن مەدەۋ اۋداندىق ءبىلىم ءبوءلىمىنىڭ باسشىسى اعايشا ساپاروۆا جۇرگىزىپ وتىردى. ءوز سوزىندە يۋۆەنالدى پوليسيا بولىمىندە ەسەپتە تۇرعان وقۋشىلاردىڭ كوپشىلىگى جاز ايلارىندا ۇيلەرىنەن ءىز-تۇزسىز كەتىپ قالاتىنى تۋرالى ايتتى. سونىمەن بىرگە، كامەلەتكە تولماعانداردىڭ مىنەز-قۇلىقتارى جانە ولاردى تاربيەلەۋ جونىندە دە توقتالدى:
– بىرىنشىدەن، ديەۆيانتتى مىنەز-قۇلىق – بالالاردىڭ مىنەز-قۇلىقتارىنىڭ جالپىعا ورتاق ەرەجەلەردەن اۋىتقيتىن الەۋمەتتىك ىس-ارەكەت، قابىلدانعان قۇقىقتىق نەمەسە مورالدىق نورمالاردى بۇزعان ادامنىڭ مىنەز-قۇلقى. ەكىنشىدەن، ديەۆيانتتى مىنەز-قۇلىق – ول اگرەسسيۆتى كۇي كورسەتەتىن، مۇعالىمگە قارسى شىعاتىن، ءوز بەتىمەن ءار نارسەگە كوڭىلى ءتۇسىپ جىلاي بەرەتىن بالالار. ال كريمينالدى مىنەز-قۇلىققا – ۇرلىق، ادام ءولتىرۋ، توناۋ، سۋيسيد، ت.ب. جاتادى. وسى مىنەز-قۇلىققا توقتالا وتىرىپ: «بالانىڭ پسيحو-الەۋمەتتىك دامۋىنداعى اۋىتقۋشىلىقتاردىڭ نەگىزگى فاكتورلارىنىڭ ءبىرى – اتا-انا ەكەندىگى داۋسىز»، – دەپ اعايشا ءامىر قىزى ويىن ورتاعا سالدى.
اتا-انالاردىڭ ءوز بالالارىنا وتە از ۋاقىت بولەتىندىگىنەن، مەيىرىم مەن ءسۇيىسپەنشىلىكتىڭ ازدىعىنان بالا مەن اتا-انا اراسىندا تۇسىنىسپەۋشىلىك تۋىندايدى. ءارءبىر مامان – ۇستاز، بالانىڭ كەيبىر مىنەزدىك كەمشىلىكتەرىن تۇزەتىپ قانا قويماي، ولاردى قوعامعا بەيىمدەي ءومىر سۇرۋىنە تاربيەلەي ءبىلۋ كەرەك، – دەپ ويىن تۇيىندەدى.
الماتى قالالىق يۋۆەنالدى پوليسيا ءبولىمىنىڭ باسشىسى، پوليسيا پولكوۆنيگى لەيلا الىپبايەۆا: – قازىرگى تاڭدا ورىن الىپ جاتقان ۇرلىق-قارلىق، ىشىمدىك، بوپسالاۋ مەن الىمجەتتىك كورسەتۋ، توبەلەس ۇيىمداستىرۋ، ءتىپتى ونىڭ سالدارى كىسى ولىمىنە ۇلاسۋى جاسوسپىرىمدەر اراسىنان ءجيى كورىنىس تابۋدا. كوبىنەسە مۇنداي جاعدايلاردى اتا-انالار وزدەرىنىڭ جۇمىسباستى بولۋىمەن ءتۇسىندىرىپ جاتادى. قوعامعا زالالىن تيگىزىپ وتىرعان وسىنداي جاعدايلارمەن كۇرەسۋ ءسىز بەن ءبىزدىڭ باستى مىندەتىمىز، – دەدى.
سونىمەن قاتار، پسيحولوگيا عىلىمىنىڭ دوكتورى، اقمارال داۋلەتوۆا: بالالار اتا-انالارىنىڭ نازارىنان تىس قالۋىنان، مەيىرىم مەن ىقىلاسقا بولەنبەۋىنەن جانە ورتاق اڭگىمەلەسۋدىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنەن سۋيسيدكە ۇشىراپ جاتادى. مۇنداي بالالاردىڭ ءىس-قيمىلىنان پسيحولوگيالىق وزگەرىستەردى بايقاۋعا بولادى. كەيبىرەۋلەرى وزدەرىنە ادەيى قول جۇمسايمىن دەپ اشىقتان-اشىق قورقىتادى» دەسە، «گريننەت» ءجشس-نىڭ ديرەكتورى ابىلايحان جاقانوۆ «اتا-انالارعا 1000 تەڭگە كولەمىندە كامەلەتتىك جاسقا تولماعان بالالار ءۇشىن كەشكى ساعات 8.00-دەن تاڭعى ساعات 8.00-گە دەيىن بايلانىس تەلەفوندارىنا شەكتەۋ قويۋعا بولاتىندىعىنىڭ ءجاي-جاپسارىن» ءتۇسىندىرىپ بەردى. دارىگەر مادينا رازاقبەرلينا قىز بالالاردىڭ جىنىستىق دامۋ جاس ەرەكشەلىكتەرىنە توقتالىپ ءوتتى.
«جانۇيا» وتباسىن قولداۋ ورتالىعى» قوعامدىق قورىنىڭ ديرەكتورى ا.ەسىمبەكوۆا سەمينارعا قاتىسۋشىلاردىڭ قويعان سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى. مامان پيلوتتىق تارتىپتەگى «رەسۋرس» دياگنوستيكالىق تالداۋ ورتالىعىنىڭ جۇمىسىنا توقتالىپ، ساۋالناماعا قاجەتتى مولشەردە 11–18 جاس ارالىعىنداعى ءجاسوسپىرىم بالالار قاتىسقانىن، ول بالالاردىڭ جاۋاپتارى قاتاڭ قۇپيادا ساقتالاتىنىن، ءقازىر تالداۋ بولىپ جاتقانىن ايتىپ، ناتيجەسى الداعى ۋاقىتتا جاريالاناتىنىن ايتتى. قوعامدا قوردالانعان ماسەلەلەر تالقىلانىپ، الداعى ۋاقىتتا وسىنداي باسقوسۋلاردى ءجيى وتكىزىپ تۇرۋ جونىندە شەشىم قابىلداندى.
