بيىل ۇلى جەڭىستىڭ 70 جىلدىعى. 1941 جىلدىڭ ماۋسىمىندا باستالىپ، ۇزدىكسىز 5 جىلعا، ياعني 1418 كۇنگە سوزىلعان سۇراپىل سوعىسقا كەڭەس وداعى قۇرامىنداعى رەسپۋبليكالاردىڭ ازاماتتارىمەن قاتار قازاقستاندىقتار دا قاتىستى. سوڭعى دەرەكتەر بويىنشا قازاقستاننان مايدانعا اتتانعان 1 ملن. 200 مىڭ جاۋىنگەردىڭ 600 مىڭى سوعىستان قايتىپ ورالمادى. جالپى، بۇرىنعى كەڭەس وداعىنىڭ 27 ميلليونعا جۋىق ادامىن جالماعان قاندى قىرعىندا ەلىمىزدەن اتتانعان 500-دەن استام جاۋىنگەر 1934 جىلى بەكىتىلگەن ەڭ جوعارعى كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتانعان بولاتىن، ونىڭ 100-دەن استامى - قازاقتار. سوعىس اياقتالعاننان كەيىنگى جىلدارى ناقتى ايتقاندا، 1946 جىلى قۇدايبەرگەن سۇراعانوۆ، 1965 جىلى گەنەرال سابىر راحىموۆ، ال 1990 جىلى باۋىرجان مومىش ۇلى الدى. ەكى مارتە كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىن تالعات بيگەلدينوۆ، لەونيد بەدا، يۆان پاۆلوۆ، سەرگەي لۋگانسكيي، ال شىمكەنتتە ورنالاسقان چۋگۋيەۆ اسكەري اۆياسيا ۋچيليششەسى تۇلەگى ي.ن.كوجەدۋب ءۇش مارتە كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىن يەلەندى. شىعىستان شىققان قوس جۇلدىز پۋلەمەتشى مانشۇك مامەتوۆا مەن مەرگەن ءاليا مولداعۇلوۆالار دا وسى جوعارى اتاققا لايىقتى دەپ تانىلدى. سونىمەن قاتار 142 قازاقستاندىق داڭق وردەنىنىڭ تولىق يەگەرى اتانسا، كەڭەس وداعىنىڭ وردەن، مەدالدارىمەن ماراپاتتالعان قازاقستاندىقتار سانى 100 مىڭعا جۋىقتايدى.
بۇل سوعىسقا قازاقستان كەڭەستەر وداعىنىڭ ءبىر بولىگى رەتىندە قاتىستى. قازاقستان سوعىس ۋاقىتىندا مايدان قاجەتىنە قاراي بەيىمدەلدى. كوپتەگەن اسكەري ديۆيزيالار مەن بريگادالار، ارتيللەريا، مينومەت، اۆياسيا پولكتەرى جانە دەربەس باتالوندار قۇرىلدى. قازاقستان جاۋىنگەرلەرى كەڭەس-گەرمان مايدانىنىڭ شەشۋشى شايقاستارىنا قاتىستى. سوعىستىڭ العاشقى ساتىندە شەكارا شەبىندەگى برەست قورعانىسىن قورعاۋشىلار قاتارىندا مىڭداعان قازاقستاندىقتار بولدى. 1941 جىلعى قىركۇيەكتىڭ اياعىندا باستالعان ماسكەۋ تۇبىندەگى شايقاستا گەنەرال ي.پانفيلوۆ باسقارعان 316-اتقىشتار ديۆيزياسى ەرەكشە كوزگە ءتۇستى. مۇندا باۋىرجان مومىش ۇلى باسقارعان 1073-گۆاردياشىل اتقىشتار پولكى جاۋ شابۋىلىنا ەرلىكپەن تويتارىس بەردى. ماسكەۋدى قورعاۋدا پانفيلوۆشىلار ديۆيزياسى بولىمدەرىنىڭ ساياسي جەتەكشىلەرى پ.ۆيحروۆ، م.عابدۋللين، اۆتوماتشىلار ت.توقتاروۆ، ر.امانگەلدييەۆ ەرلىك كورسەتتى. قازاقستاندىق اسكەري قۇرامالاردىڭ ۇشتەن ءبىرى 1941 جىلعى 9 قىركۇيەكتەن باستاپ لەنينگرادتى قورعاۋعا قاتىستى. قازاقستان 1942 جىلدىڭ جازىندا ستالينگراد شايقاسىنىڭ ەڭ جاقىن تىلىنا اينالىپ، سوعىس قيمىلدارىنا باتىس قازاقستانداعى تەمىر جول ستانسالارى مەن ەلدى مەكەندەر كەڭىنەن تارتىلدى. كۋرسك شايقاسىندا جانە باسقا دا مايدانداردا قازاقستاندىق قۇرامالار مەن بولىمدەر بولدى. بالتىق بويى رەسپۋبليكالارىن، ۋكراينا مەن بەلورۋسسيانى، شىعىس ەۋروپانى ازات ەتۋگە جانە بەرلين وپەراسياسىن جۇزەگە اسىرۋعا قازاقستاندىق جاۋىنگەرلەر دە قاتىستى. قازاقستاندىقتار پارتيزان سوعىسىنا دا بەلسەنە قاتىستى. لەنينگراد وبلىسىنداعى شايقاستاردا - 220، سمولەنسك جەرىندە - 270-تەن استام، ۋكراينا مەن بەلورۋسسيادا - 3000-داي قازاقستاندىق ەرلىك كورسەتتى. بۇلاردىڭ ىشىندە ق.قايسەنوۆ، ع.احمەدياروۆ، ب.جانگەلدين، ءا.ءشارىپوۆ، ن.بايسەيىتوۆا مەن ت.جۇمابايەۆا، ج.ساين، ع.وماروۆ سياقتى قازاقتىڭ ۇل-قىزدارى بولدى. پارتيزاندار كومانديرلەرى ا.ەگوروۆقا، ن.زەبنيسكييگە جانە ف.وزميتەلگە كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعى بەرىلدى. 300-دەي قازاقستاندىق ەۋروپاداعى قارسىلاسۋ قوزعالىسىنا قاتىستى. فاشيزمگە قارسى سوعىس جەڭىسپەن اياقتالعاننان كەيىن قازاقستاندىق جاۋىنگەرلەر كۆانتۋن ارمياسىنا قارسى شايقاستى.
ۇلى وتان سوعىسىنداعى جەڭىس كۇنى قازاقستان مەن تمد-دا عانا ەمەس، سونىمەن قاتار ودان تىسقارى جەرلەردە دە كەڭىنەن اتاپ وتىلەدى. بۇل جىل سايىنعى اتالىپ وتەتىن مەيرامنىڭ ەرەكشە جانە قۇرمەتتi ورىنى بار. ءبىزدىڭ بولاشاعىمىز ءۇشىن قۇربان بولعان ميلليونداعان ادامداردى ەسكە ءتۇسىرۋ ءۇشىن، ءاربىر قازاقستاندىق بۇل مەرەكەنى وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىنىڭ نىشانى رەتىندە اتاپ وتەدى.
بۇل كۇنى استانادا قالا جۇرتشىلىعى، ارداگەرلەر «وتان قورعاۋشىلار» مونۋمەنتىنە گۇل شوقتارىن قويادى، مەرەكەگە جينالعان مايدانگەرلەر سارباز بوتقاسىنان اۋىز تيەدى، مايداندىق اندەر شىرقالادى. سونداي-اق الماتىدا ءداستۇر بويىنشا 28-پانفيلوۆشى باتىرلار ەسكەرتكىشىنە گۇل شوقتارى قويىلادى، قالا الاڭدارىندا كونسەرتتەر وتەدى. مەرەكەلىك شەرۋلەر حالىق سەرۋەنىنە ۇلاسىپ، كەشكە جەڭىس ساليۋتىمەن اياقتالادى. مۇنداي شارالار رەسپۋبليكامىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە جالعاسىن تابادى.
