بيزنەستى جوسپارلاعاندا كليەنتتىڭ ورنىنا ءوزىمدى قويىپ كورەمىن. كەيدە كەدەرگىلەردى وي، كەيستەردى شەشكەندە مي جەتپەي كەتەتىندىگى راس. ءبىزدىڭ ەلدەگى بيۋدجەتتى جوسپارلايتىن ماماندارعا تاڭىم بار. نە شەگەتىنىن تۇسىنە الماي قويدىم. سەبەبى، مەن شەشىمىن تۇسىندىرۋگە تىرىسىپ كورەيىن.

دامىعان ەلدەردىڭ تاجىريبەسىن الىپ قاراساق، جۇمىسشىعا ەكبەك اقى تولەۋدى ۇشكە ءبولىپ قاراستىرۋعا بولادى:

1) ساعاتىنا تولەنەتىن 
2) كۇندىگىنە تولەنەتىن
3) اپتاسىنا تولەنەتىن

ۇشەۋىنىڭ ارتىقشىلىعى دا، كەمشىل جاقتارى دا بارىن بايقاۋعا بولادى.

+2-3 جەردە جۇمىس ىستەۋ ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرادى. 
+ جۇمىستى بىتىرۋگە كەتەتىن ۋاقىت قىسقارادى. ايلىق دەپ ايدان ايعا سوزبايدى. كۇندىككە، ساعاتىنا، تىم قۇرىعاندا اپتا ىشىندە اتقارادى. 
+جۇمىس بەرۋشى تاپسىرعان جۇمىسىن باقىلاۋىنا قولايلى. ءارى جۇمىستان شىعىپ كەتكەن نە شىعارىلعان قىزمەتكەرى ءۇشىن ارتىق شىعىننان ءوزىن ساقتايدى.
+ايلىق جالاقىدان جوعارى نەمەسە قاجەتىن قامتاماسىز ەتۋىنە جاقسى. 
+ قارجى جيناۋدى ۇيرەنەدى. ءارى ىسىراپتان قۇتىلادى. ءار تىيىننىڭ ءقادىرى بولادى. 
+ ولقىلىعى ءۇشىن قىزمەتكەر ەمەس، كومپانيا جاۋاپقا تارتىلادى. ناتيجەسىندە جۇمىس ورنىنىڭ بەدەلى ءۇشىن قىزمەت ەتەدى. جۇمىسشىنىڭ بەدەلى، ار-نامىسى قورعالادى.

- سىرقاتتانىپ قالعان كۇندەردە، نە ءبىر جاعداي بولعاندا تەك اۆانس قانا الا الادى. الايدا، ول كۇنگى جالاقىسى تولەنبەيدى.
- جۇمىس ورنى جابىق بولاتىن كۇنى كۇندىك جالاقى نە ساعاتىنا تولەنەتىن جالاقىسى كەلىسىمشارت بويىنشا رەتتەلەدى. نە بولماسا جارتى سۋمماسى تولەنەدى. 
- قىمبات دۇنيە ساتىپ الۋ ءۇشىن ءبىراز تەر توگۋىنە تۋرا كەلەدى. 
- ءار سالادا قىزمەتكەر سانى قىسقارادى. ناتيجەسىندە جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ قاجەتتىلىگى تۋىندايدى.
- اۋىل سانى قىسقارادى.

دامۋشى ەلدىڭ تاجىريبەسىندە ەڭبەكاقىنى ايلىق، نە كۇندىك دەپ قاراستىرۋعا بولادى. اپتاسىنا، نە ساعاتىنا تولەيتىن جەرلەر جوقتىڭ قاسى دەۋگە كەلەدى. تمد ەلدەرىنەن حالىقتىڭ ۇدەرە كوشۋىنىڭ نەگىزگى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى وسى.مىسالى، ساۋدا-ساتتىققا دا ايلىقتىڭ، نە زەينەتاقىنىڭ بەرىلەتىن ۋاقىتى اسەر ەتەدى. سەرۆيس قۇلدىرايدى. كۇندەلىكتى اينالىستا اقشا جۇرسە، كۇندەلىكتى دامۋ جولىنا تۇسەدى. دەي تۇرعانمەن، دامۋشى ەلدەر اپتاسىنا، نە ەكى اپتادا ءبىر ەكبەكاقىنى ءبولىپ الا الاتىن جۇيەگە ءوتىپ، كەيىن كۇندىگىنە،ساعاتىنا تولەنەتىن رەجيمگە وتسە دامۋشى ەلدەر دامىعان ەلدەردىڭ قاتارىنا ىلىگەدى دەپ ويلايمىن. الداعىنىڭ ىستەگەنىن ىستەمەسەڭ، ونىڭ تىستەگەنىن تىستەي المايسىڭ.

تاعى ءبىر مىسال. ءبىزدىڭ ەلدەگى 75000 تگ الاتىن قىزمەتكەردىڭ كۇندىك ەڭبەگىنىڭ اقىسى 2500 تگ. وعان نە كەلەدى؟ ەڭ تومەنگى جالاقىنىڭ 1 پايىزى 420 تگ. ءبىر بولكە نان جۇمىسقا بارىپ-كەلۋ. ي تو ەڭ كۇنكورىس دەڭگەيى تومەن قالاداعى جاعداي بۇل. ەندى كۇنىگە 4000-5000 تگ ايىنا 120-150000 تگ بولماي ما؟ جوقتان بار. بالانسقا كەلە باستادى ما؟ ەكىنشى جاعىنان، مەملەكەتتىك باعدارلامامەن جۇمىس-پۇمىس دەگەن نارسە قىرتقان اڭگىمە.

ايىنا ءبىر قادام جاساعان ادام، ساعاتىنا، نە كۇنىنە، نە اپتاسىنا ءبىر قادام جاساعان اداممەن قالاي تەڭ ءومىر سۇرەدى. الەم ەلدەرى ىشىندەگى ديسبالانىستىڭ باستى سەبەبى وسىندا جاتىر. جالاقىنى جىلدا كوتەرە بەرۋدىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ءارى كوپتىڭ قارجىنى باسقارۋدى ۇيرەنۋى ءۇشىن ۇكىمەت وسى ايتقاندارىمدى ەسكەرسە دەيسىڭ. ىسىراپتان دا ساقتانار ەدىك.

الىسقا بارماي 600 ملن تگ دۋال جوندەۋگە، 650 ملن تگ مەكتەپ سوعۋعا، 100 ملن-نان كوپ تەڭگە توگىپ، جيىن ۇيىمداستىرىپ جاتىر. ايتا بەرسەك ملرد-تاپ شىعارۋعا بولادى.

توقەتەرى، توعىز تاۋلىكتە توقايەۆتى تولعانتپاعان تولعانىسىم وسى ەدى. جوعارىدا ايتقانىمداي، قادام جاسايتىن ۋاقىت كەلدى.

P.s. سىزگە قالاي؟ ايلىقتى كۇتىپ، بارلىعىن تەز-تەز جاراتقان ۇناي ما؟ ەكى اپتادان ءبولىپ العان ەكبەكاقى ءتيىمدى مە؟

نۇرتازا شوقاتايەۆ