"پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى" زاڭدا پەداگوگتاردىڭ قۇقىقتارى، الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەر، شەكتەۋلەر، مىندەتتەر، سونداي-اق جاۋاپكەرشىلىگى بەلگىلەنگەن. اعىمداعى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا وسى نورمالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ق ر ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ "پەداگوگتەردىڭ قۇقىقتارىن بۇزۋعا جول بەرمەۋ تۋرالى" № 172 بۇيرىعى قابىلداندى، سوعان سايكەس ءبىلىم بەرۋدى باسقارۋ ورگاندارىنا (ياعني، باسقارماعا جانە ءبىلىم بەرۋ بولىمدەرىنە) جانە ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا پەداگوگتەردى لاۋازىمدىق نۇسقاۋلىقتاردا كوزدەلمەگەن جۇمىس تۇرلەرىنە تارتۋعا قاتاڭ تيىم سالىنعان.

 

"مىسالى، قوۋ جىلى اياقتالىپ، مەكتەپتەردە جوندەۋ كەزەڭى جاقىنداپ كەلەدى، ونىڭ بارىسىندا پەداگوگتەردى جوندەۋ جۇمىستارىنا ءجيى تارتادى. پەداگوگتەر جۇرگىزۋگە مىندەتتى قۇجاتتار تىزبەسىندە كوزدەلمەگەن ەسەپتىلىكتى تالاپ ەتۋگە، پەداگوگتەردىڭ لاۋازىمدىق نۇسقاۋلىقتاردا كوزدەلمەگەن 130 بۇيرىققا سايكەس ەلەكتروندىق قۇجاتتاردى باسىپ شىعارۋعا جول بەرىلمەيدى. سونداي-اق اكىمدىك تاراپىنان باسپا باسىلىمدارىنا جازىلۋ قاجەتتىگى تۋرالى "تاپسىرمالار" اۋداندىق (قالالىق) ءبىلىم ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىلەرىنە، ديرەكتورلارعا، مەڭگەرۋشىلەرگە تۇسپەۋگە ءتيىس"  دەپ اتاپ ءوتتى زەينەپ ماحسۋتوۆا.

 

نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ تالاپتارىن بۇزۋ فاكتىلەرى انىقتالعان جاعدايدا، "پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى" زاڭدا جانە "اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى" كودەكستە ءتيىستى تارتىپتىك ىقپال ەتۋ شارالارى كوزدەلىنبەك. ەگەر ارتىق ەسەپتىلىككە، گازەتتەر مەن جۋرنالدارعا ماجبۇرلەپ جازىلۋعا، كاسىبي مىندەتتەرگە كىرمەيتىن جۇمىس تۇرلەرىنە تارتۋ، لاۋازىمدىق مىندەتتەرمەن بايلانىستى ەمەس ەسەپتىلىكتى نەمەسە اقپاراتتى تالاپ ەتۋ فاكتىلەرى بويىنشا پەداگوگتار شقو ءبىلىم سالاسىنداعى ساپانى قامتاماسىز ەتۋ دەپارتامەنتىنە جۇگىنە الادى.

 

سونداي-اق باسپا ءسوز كونفەرەنسياسىندا 2021 جىلدان باستاپ ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىن مەملەكەتتىك اتتەستاتتاۋ ءراسىمى قايتا جاندانعانى جايلىدا ءسوز بولدى. مەملەكەتتىك اتتەستاتتاۋ-بىلىم بەرۋ ۇيىمدارى كورسەتەتىن ءبىلىم بەرۋ قىزمەتتەرىنىڭ ءبىلىم بەرۋدىڭ ءتيىستى دەڭگەيىنىڭ مجمبس تالاپتارىنا سايكەستىگىن باقىلاۋ ماقساتىندا جۇزەگە اسىرىلاتىن ءراسىم. مەملەكەتتىك اتتەستاتتاۋ 5 جىلدا ءبىر رەت وتكىزىلەدى. بۇل اتتەستاتتاۋدىڭ ەرەكشەلىگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىندا بارماي-اق پروفيلاكتيكالىق باقىلاۋ جۇرگىزۋ بولىپ تابىلادى.

 

2021 جىلدىڭ قاراشا ايىنان باستاپ 50 ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا مەملەكەتتىك اتتەستاتتاۋ وتكىزىلدى. مەملەكەتتىك اتتەستاتتاۋ قورىتىندىسى بويىنشا 50 ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنان-12 (24%) - اتتەستاتتالعان، 38 (76%) - اتتەستاتتالماعان. اتتەستاتتالماعان 38 ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ 11-ىندە قايتا اتتەستاتتاۋ وتكىزىلدى، ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 2 مەكتەپ، 2 بالاباقشا قايتا اتتەستاتتالمادى. بارلىق ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا ەسكەرتۋلەردى جويۋ بويىنشا ۇسىنىمدار جولدانىپتى. جانە شقو ءبىلىم سالاسىنداعى ساپانى قامتاماسىز ەتۋ دەپارتامەنتىنە مۇعالىمدەردەن مەملەكەتتىك اتتەستاتتاۋدى وڭ وتكىزۋ ءۇشىن اقشا جيناۋ تۋرالى شاعىمدار كەلىپ تۇسكەن ەكەن. ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى ءۇشىن مەملەكەتتىك اتتەستاتتاۋ تەگىن وتكىزىلەدى. ال اقشا قاراجاتىن جينايتىن ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا شارالار قابىلداناتىن بولادى.

 

ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ ءبىر باستاماشىل باسشىسىنا شارالار قابىلدانعانىن زەينەپ ماحسۋتوۆا  بريفينگتە ايتىپ ءوتتى. سونداي-اق سوڭعى قوڭىراۋ مەرەكەسى رەسپۋبليكانىڭ بارلىق مەكتەپتەرىندە 25 مامىردا، اتتەستاتتى سالتاناتتى تاپسىرۋ-16-17 ماۋسىمدا وتەدى.

 

"اتتەستاتتى سالتاناتتى تۇردە تاپسىرۋ مەكتەپ قابىرعاسىندا عانا ءوتۋى كەرەك. جانە انيماتورلارعا، ارتىستەرگە قارجى جيناۋعا، مەيرامحانالاردى جالعا الۋعا جانە باسقا دا شىعىندارعا تىيىم سالىنادى. سونىمەن قاتار ق ر پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ جارلىعىمەن 5 ماۋسىم كۇنى ەلىمىزدىڭ كونستيتۋتسياسىنا وزگەرىس ەنگىزۋ بويىنشا رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم وتەتىنى بارشامىزعا ءمالىم. رەفەرەندۋمنىڭ جۇمىستارىنا مۇعالىمدەردى تارتۋعا تيىم سالىنادى. ەگەر ۇستاز ءوز ەركىمەن ناۋقانعا قاتىسامىن دەسە رۇقسات ەتىلەدى. نەمەسە اتقارلعان جۇمىسىنا قاراي تيىسىنشە اقى تولەنۋى كەرەك" دەدى زەينەپ ماحسۋتوۆا.