وتكەن جىلى قازاقستان مۇسىلماندار ءدىني باسقارماسى جاراتۋىشىنى «اللاھ» دەپ ەمەس، «اللا» دەپ ايتىپ، جازۋ كەرەك دەپ ارنايى ءپاتۋا شىعارعان بولاتىن. ءمۇفتياتتىڭ جانىنداعى عۇلامالار كەڭەسىنىڭ شەشىمى بويىنشا "اللا" ءسوزىن "ھ" ءارپىنسىز جازعان دۇرىس. ءوز كەزەگىندە ءمۇفتياتتىڭ اتالعان ءپاتۋاسى زيالى قاۋىم وكىلدەرى تاراپىنان ۇلكەن قولداۋعا يە بولدى. الايدا، كەيبىر نامازحان باۋىرلارىمىز ءدىني باسقارمانىڭ يگى باستاماسىن قولداماق تۇگىلى وعان قارسى بولىپ وتىر.
قاراشا ايىندا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا «ءدىن – بىرلىككە باعىتتايدى» اتتى وبلىستىق سەمينار وتكەن بولاتىن. اتالعان سەميناردا قمدب ءتوراعاسى، باس ءمۇفتي ەرجان قاجى مالعاجا ۇلى يمامداردىڭ ءمۇفتيات شىعارعان ءپاتۋالارعا سالعىرت قاراپ جۇرگەنىن سىنادى. ونىڭ ويىنشا، ءمۇفتيات شىعارعان كەز كەلگەن ءپاتۋانى ەڭ ءبىرىنشى حالىققا جەتكىزەتىن مەشىت يمامدارى. سوندىقتان دا، ولار ءوز مىندەتىن ءمىنسىز اتقارىپ، حالىققا ءتۇسىندىرۋ كەرەك.
– سىزدەر قازاقستان مۇسىلماندار ءدىني باسقارماسىنىڭ «اللاھ» دەگەن سوزگە بايلانىستى ارنايى ءپاتۋا شىققانىن بىلەسىزدەر عوي. وسى رەتتە ءدىني باسقارمانىڭ ءپاتۋاسىن يمامدار ناسيحاتتاماسا حالىق ونى قايدان بىلەدى؟ شىن مانىسىندە، ءمۇفتيات قانداي ءبىر ءپاتۋا شىعارسا ەڭ ءبىرىنشى بولىپ حالىققا ونى سىزدەر جەتكىزۋ كەرەكسىزدەر عوي. ەندەشە كۇنى بۇگىنگە دەيىن نەگە اللاھ ءسوزىن ايتىپ جۇرسىزدەر؟ اللاھ دەپ دەپ ەمەس اللا دەپ ايتۋ كەرەك دەگەن ءپاتۋا شىقتى عوي. سوندىقتان، بۇگىننەن باستاپ اۋىلدىق، اۋداندىق يمامدارعا حابارلاپ، تۇسىندىرىڭدەر. ۇلكەن اعالارىمىز «اباي، شاكارىم اللاھ ەمەس اللا دەپ ايتقان» دەپ دۇرىس ايتادى. شىنىندا دا اتا-بابالارىمىز اللاھ دەپ ايتپاعان، – دەدى ەرجان قاجى مالعاجا ۇلى.
باس ءمۇفتيدىڭ سوزىنەن اڭعارعانىمىزداي كەيبىر مەشىت يمامدارى ءدىني باسقارماسىنىڭ شىعارعان ءپاتۋالارىنا ءجۇردىم-باردىم قاراپ ءجۇر. ويتكەنى، ولار اتالعان ءپاتۋاعا بايلانىستى ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىن جۇرگىزبەك تۇگىلى وزدەرى ءالى كۇنگە اللانى اللاھ دەپ اھ ۇرىپ ءجۇر. ءمۇفتياتتىڭ شىعارعان ءپاتۋاسىنا يمامداردىڭ وزدەرى باعىنباسا، ولار قاراشا حالىققا قاي بەتىمەن ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەدى؟ ءبىزدىڭ ويىمىزشا، ءمۇفتياتتىڭ شەشىمىنە باعىنباي ءارى ناسيحات جۇمىستارىن جۇرگىزبەگەن يمامداردا جازا بەرىلۋى كەرەك. ماسەلەن، بىر-ەكى رەت ەسكەرتۋ جاسالىپ، وسى ەسكەرتۋلەرگە دە قۇلاق اسپاسا، ولاردى يمامدىقتان الاستاتۋ قاجەت. سەبەبى، ءمۇفتيات وزدەرى شىعارعان ءپاتۋانى وزدەرى ورىنداتا الماسا حالىق الدىنداعى بەدەلى ءتۇسىپ كەتەدى.
بەدەلدەن بۇرىن، قازىرگى تاڭدا كەيبىر اسىرەدىنشىل ازاماتتار ءمۇفتياتتىڭ شەشىمىنە باعىنباي الەۋمەتتىك جەلىدە بۇلىك شىعارىپ ءجۇر. ولاردىڭ ايتۋىنشا، ءدىني باسقارمانىڭ ءپاتۋاسى ەل ىشىندەگى الاۋىزدىققا تۇرتكى بولۋدا. سوندىقتان دا، اسىرە دىنشىلدەر «اباي، شاكارىمدەر اللاھ دەپ ايتپاعان» دەگەن ساۋاتتى ۇستانىم ەمەس دەگەن پىكىردە. جايشىلىقتا «پاتشاعا باعىنۋ كەرەك. پاتشا اللانىڭ جەردەگى كولەڭكەسى» دەپ ۋاعىز ايتاتىن ول اسىرەدىنشىلدەر نەگە ءمۇفتيدىڭ ءپاتۋاسىنا باعىنباي وتىر؟ بىلە بىلگەن ادامعا ەرجان قاجى مالعاجا ۇلى ەلىمىزدەگى مۇسىلمانداردىڭ باسشىسى ەمەس پە؟ الايدا، «باسشىعا باعىنۋ ءۋاجىپ» دەيتىن نامازحانداردىڭ ءبىر بولىگى ءمۇفتياتتىڭ ساياساتىنا اشىق قارسى بولىپ وتىر.
مۇسىلماندارعا قاتىستى ءبىر نارسە بولا قالسا، ەڭ ءبىرىنشى بولىپ «قمدب قايدا قاراپ وتىر؟» دەپ سىناي جونەلەمىز. الايدا، ەلىمىزدەگى ەڭ كۇردەلى ماسەلەگە بايلانىستى ەرجان قاجى مالعاجا ۇلى ارنايى ءپاتۋا شىعارىپ ەدى، اسىرە دىنشىلدەر ونىڭ شەشىمىنە قۇلاق اسپاي وتىر. وكىنىشكە وراي، ءمۇفتياتتىڭ قولىندا شەشىمگە باعىنباعان ازاماتتارعا جازا قولداناتىنداي ەشقانداي مۇمكىندىك جوق. ايتسە دە، سوعان قاراماستان بىزگە ءدىني باسقارمانى سىناي سالعان وڭاي. شىن مانىسىندە، ءمۇفتياتتىڭ ەل ىشىندە ءتۇسىندىرۋ، ناسيحات جۇمىسىن جاساۋىنا اسىرە دىنشىلدەردىڭ ارەكەتى كەدەرگى كەلتىرىپ وتىر. ونىڭ ايقىن ءبىر دالەلى «جاراتۋشىنى «اللاھ» دەپ ەمەس «اللا» دەپ ايتۋ كەرەك» دەگەن ءپاتۋاسىنا قۇلاق اسپاۋ دەپ ەسەپتەيمىز.
سەرىك جولداسباي
استانا
