قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترى ولجاس بەكتەنوۆ سانكت-پەتەربۋرگتەگى مادەني بايلانىستاردى نىعايتۋ، كرەاتيۆتى جانە شىعارماشىلىق يندۋستريالاردى دامىتۋ جونىندەگى حالىقارالىق كونفەرەنسيانىڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا ءسوز سويلەدى.

ءىس-شاراعا رەسەي فەدەراسياسى ۇكىمەتىنىڭ ءتوراعاسى ميحايل ميشۋستين، بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترى الەكساندر تۋرچين، قىرعىزستاننىڭ مينيسترلەر كابينەتىنىڭ ءتوراعاسى ادىلبەك قاسىمالييەۆ، تاجىكستان پرەمەر-مينيسترى كوحير راسۋلزودا، وزبەكستان پرەمەر-مينيسترى ابدۋللا اريپوۆ، تۇرىكمەنستاننىڭ ءبىلىم ءمينيسترى دجۋمامىرات گۋربانگەلدييەۆ قاتىستى.

ولجاس بەكتەنوۆ ءوز سوزىندە قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆ پەن رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير ءپۋتيننىڭ، سونداي-اق دوستاستىققا مۇشە بارلىق ەلدەر كوشباسشىلارىنىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن جانە قاتىسۋىمەن كرەاتيۆتى يندۋستريالار مەن مادەني بايلانىستار سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ تمد-نىڭ كۇن تارتىبىندەگى نەعۇرلىم وزەكتى ءارى سۇرانىسقا يە باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.

قازاقستان مادەنيەت پەن شىعارماشىلىق قىزمەتتى قولداۋدى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارى دەڭگەيىندە بەكىتە وتىرىپ، اتالعان جۇمىسقا دامۋدىڭ ستراتەگيالىق باعىتى رەتىندە ءمان بەرەدى.

«بيىل ناۋرىز ايىندا قازاقستاندا وتكەن جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋم قورىتىندىسى بويىنشا جاڭا كونستيتۋسيا قابىلداندى، ول 1 شىلدەدەن باستاپ كۇشىنە ەنەدى. جاڭا اتا زاڭىمىز مەملەكەتتىلىكتى نىعايتۋعا، «زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداتى نەگىزىندە ادىلەتتى جانە وزىق قازاقستاندى قۇرۋعا باعىتتالعان. ۇلى دالانىڭ مىڭداعان جىلدىق تاريحىنىڭ ساباقتاستىعى العاش رەت كونستيتۋسيالىق دەڭگەيدە بەكىتىلگەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى.

مامىر ايىندا استانادا وتكەن «التىن وردا» دالا وركەنيەتىنىڭ مودەلىن زەرتتەۋگە ارنالعان حالىقارالىق سيمپوزيۋم ماڭىزدى وقيعا بولدى، وعان الەمنىڭ 20-دان استام ەلىنىڭ تاريحشىلارى مەن مادەنيەتتانۋشىلارى قاتىستى.

ودان بولەك جاڭا كونستيتۋسيادا زياتكەرلىك جانە شىعارماشىلىق قىزمەتتى قورعاۋعا كەپىلدىك بەرىلگەن. وسى نەگىزدە قازاقستاندا كرەاتيۆتى يندۋستريا قارقىندى دامىپ كەلەدى. جاڭا نارىقتار، جاڭا جۇمىس ورىندارى قالىپتاسىپ، ۇلتتىق كرەاتيۆتى ءونىمدى ەكسپورتتاۋ مۇمكىندىكتەرى كەڭەيتىلۋدە»، — دەپ اتاپ ءوتتى ولجاس بەكتەنوۆ.

بۇگىنگى تاڭدا مادەنيەت پەن كرەاتيۆتى يندۋستريالار ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورلارىنا اينالۋدا. قازاقستاندا كرەاتيۆتى يندۋستريا 40-تان استام قىزمەت ءتۇرىن قامتيدى، سالادا 150 مىڭ ادام ەڭبەك ەتەدى. كرەاتيۆتى سەكتورداعى جالپى قوسىلعان قۇن كولەمى سوڭعى جىلدار ىشىندە تورتتەن بىرىنە ارتىپ، $3 ملرد قۇرادى.

قازاقستان كينو، مۋزىكا، ديزاين، ويىن يندۋسترياسى مەن سيفرلىق كونتەنتتى دامىتۋدا ايتارلىقتاي ناتيجەلەر كورسەتۋدە. وتاندىق فيلمدەر، سەريالدار، مۋزىكالىق جانە سيفرلىق ونىمدەر شەتەلدىك نارىقتارعا شىعىپ، حالىقارالىق اۋديتوريانى ەلىمىزدىڭ باي مادەني مۇراسىمەن تانىستىرۋدا، وسىلايشا قازاقستاننىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن نىعايتۋدا.

كرەاتيۆتى سالانىڭ ءوسۋىن حالىقارالىق رەيتينگتەر دە راستاپ وتىر. قازاقستان دۇنيەجۇزىلىك زياتكەرلىك مەنشىك ۇيىمىنداعى پوزيسياسىن دايەكتى تۇردە جاقسارتىپ كەلەدى، ونىڭ ىشىندە جاھاندىق يننوۆاسيالىق يندەكس كورسەتكىشتەرى دە بار. «كرەاتيۆتى ناتيجەلەر» باعىتى بويىنشا ەلىمىز 2025 جىلى 32 پوزيسياعا كوتەرىلدى.

«بۇل تۇرعىدا قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقايەۆتىڭ تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعىنا قاتىسۋشى ەلدەردىڭ كرەاتيۆتى يندۋستريالار قاۋىمداستىعىن قۇرۋ جونىندەگى باستاماسى ەرەكشە ماڭىزعا يە. بۇل فورمات بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ، تاجىريبە الماسۋ جانە كرەاتيۆتى ونىمدەردى ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋعا باعىتتالعان»، — دەپ اتاپ ءوتتى ق ر پرەمەر-مينيسترى ولجاس بەكتەنوۆ.

قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستان كرەاتيۆتى سەكتوردىڭ ينفراقۇرىلىمىن جۇيەلى تۇردە نىعايتۋدا. قاجەتتى زاڭنامالىق بازا قالىپتاستىرىلدى. بىلتىر كرەاتيۆتى يندۋستريالاردى دامىتۋ قورى قۇرىلدى. ونىڭ قىزمەتى اۆتورلاردى، شىعارماشىلىق كوماندالاردى جانە كاسىپكەرلەردى باسەكەگە قابىلەتتى ونىمدەر ازىرلەۋدە، سونىڭ ىشىندە جوعارى ەكسپورتتىق الەۋەتى بار جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا قولداۋعا باعىتتالعان. ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە جاستاردىڭ شىعارماشىلىق باستامالارىن جۇزەگە اسىرۋعا جانە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا جاعداي جاسايتىن كرەاتيۆتى حابتار جۇمىس ىستەيدى.

ولجاس بەكتەنوۆ جاساندى ينتەللەكت ەكونوميكانىڭ بارلىق سەكتورلارىن دامىتۋدىڭ نەگىزگى ەلەمەنتىنە اينالاتىنىن اتاپ ءوتتى.

قازاقستاندا 2026 جىل مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىمەن سيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكت جىلى دەپ جاريالانىپ، الدىمىزعا قوعامدىق ءومىردىڭ بارلىق سالاسىن جاپپاي سيفرلاندىرۋ مىندەتى قويىلىپ وتىر. بۇگىندە جاساندى ينتەللەكت كونتەنت جاساۋ تاسىلدەرىن  تۇبەگەيلى وزگەرتىپ، شىعارماشىلىق مۇمكىندىكتەردى دە كەڭەيتىپ، مادەني ونىمدەردى ىلگەرىلەتۋدىڭ جاڭا ارنالارىن قالىپتاستىرۋدا. مىسال رەتىندە AI-تەحنولوگيالار كومەگىمەن بەينە گەنەراسيالاۋ سالاسىنداعى الەمدىك كوشباسشىلاردىڭ ءبىرى سانالاتىن قازاقستاندىق Higgsfield كومپانياسى اتالدى. قازاقستاندىق «سيفرلىق ءسىڭارمۇيىز» ستارتاپىنىڭ تاجىريبەسى ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىزدىڭ تالانتى مەن قۇزىرەتتەرى تەك سۇرانىسقا يە بولىپ قانا قويماي، تەحنولوگيالىق نارىقتاردا جاڭا ترەندتەر قالىپتاستىرا الاتىنىن دالەلدەپ وتىر.

ق ر پرەمەر-مينيسترى قازاقستاندا مادەني مۇرانى سيفرلاندىرۋ باعىتىندا اۋقىمدى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتقانىنا نازار اۋداردى. تاريحي ماڭىزى بار بىرەگەي نىسانداردى ساقتاۋ ماقساتىندا جوعارى دالدىكتەگى LiDAR – سكانەرلەۋ جانە 3D-مۇراعاتتاۋ تەحنولوگيالارى قولدانىلاتىن ۇلتتىق پلاتفورما – سيفرلىق كوشىرمەلەر بانكى ىسكە قوسىلدى. جوبا ەلدىك جانە حالىقارالىق ماڭىزى بار تاريحي-مادەني نىسانداردى قامتيدى. ولاردىڭ قاتارىندا يۋنەسكو قورعاۋىنا الىنعان قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى، تامعالى شاتقالىنىڭ پەتروگليفتەرى، ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ جەراستى مەشىتتەرى جانە باسقا دا ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەر بار.

وسى باعىتتا E-Museum پلاتفورماسى دامىپ كەلەدى، وعان 300 مۇراجاي قوسىلعان، ال سيفرلىق كاتالوگقا ونداعان مىڭ مۇراجاي ەكسپوناتى ەنگىزىلگەن. «قازاق كينوسىنىڭ التىن قورىن» قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا: سوڭعى جىلدارى وتكەن عاسىردا تۇسىرىلگەن 43 فيلم سيفرلىق فورماتقا كوشىرىلدى.

ولجاس بەكتەنوۆ سيفرلاندىرۋ شەكاراعا قاراماستان ميلليونداعان ادام ءۇشىن ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن اشا وتىرىپ، مادەني جانە تاريحي نىساندارعا قولجەتىمدىلىكتى كەڭەيتەتىنىن اتاپ ءوتتى. جاڭا سيفرلىق كەڭىستىكتى دامىتۋمەن قاتار تمد اياسىنداعى مادەني ىنتىماقتاستىقتىڭ ءداستۇرلى نىساندارى: كورمەلەر، فەستيۆالدەر، گاسترولدىك الماسۋلار جانە مادەنيەتارالىق ديالوگتى نىعايتۋعا باعىتتالعان باسقا دا ءىس-شارالار ماڭىزدى بولىپ قالا بەرەدى. وسى وقيعالاردىڭ ءارقايسىسىنىڭ ارتىندا شىعارماشىلىق قوعامداستىقتىڭ زور ەڭبەگى جاتىر. سونىڭ ناتيجەسىندە مادەنيەت جاڭا سيپاتقا يە بولىپ، كەڭ اۋديتورياعا جول تاۋىپ، زاماناۋي ەكونوميكانىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالۋدا.