2008 jyldyń 12 qazany naǵashy qaryndasymyz Gúlzıranyń uzatylý toıy bolyp Taldyqorǵannyń Kóksý aýylyna bardyq.
Aýyldaǵy qazaqy dástúrmen úıdiń irgesinen úlken shatyr qurylyp toı dastarhany sonda jaıyldy. Aldyǵa sháı, tamaq kelip dámnen alyp otyrmyz. Aradaǵy birneshe ústelden ary, qarsy qarap otyrǵan tumaqty kisi nazarymdy bóle berdi. Basynda kereıdiń pushpaq tymaǵy, at jaqty, keń ıyqty, kesek súıekti, búrkit qabaqty, jal tumsyq, qyzyl sary óńdi. Bir jerden kórgen tanys adamym sıaqty jyly seziledi.
Qasymda otyrǵan áıelim Armangúlge sybyrlap: «Men ana kisini tanıtyn sıaqtymyn. Ospan batyr tiri bolyp, qartaıǵanda dál osy kisideı bolatyn edi. Men myna kisiden Ospandy kórip otyrǵandaımyn» dedim.
Arada biraz ýaqyt ótken soń toıdyń aralyq úzilis sátinde úıdiń syrtyna qaraı aıańdaǵan álgi kisige ilese jaqyndadym. Sýmkamnan fotoaparatymdy alyp aırylyp qalmaıyn degendeı jyldamdata qýyp jettim. Toptan oqshaýlana olda maǵan buryldy.
- Assalaýmaǵaleıkým, amansyz ba?
- Ýaǵaleıkýmassalam.
Ol qolymdy alyp turyp menen tanystyq izdegendeı betime úńilip, jónimdi bilgisi keletin álpetpen qarady. Men de ol kisiniń qolyn jibermegen kúıi:
- Men sizdi tanıtyn sıaqtymyn. Tanyǵanda basqa emes siz Ospan batyrdyń qartaıǵan túri ekensiz. Ol kisi 52 jasynda atylmaǵanda sizdeı bolyp qartaıatyn edi. Múmkin osydan jıyrma-otyz jyldyń aldynda sizdiń etińizdiń tolyq kezinde dál sol Oshyńdaı bolǵan shyǵarsyz, - dedim birden.
- Mende seni kórgen sıaqtymyn, - dedi ol kiside qolymdy qysqan kúıi, - dál tanyp, týra aıtyp tursyń, balam. Men sol Ospan batyrdyń nemere inisi Qapasqan bolamyn, - dedi.
Qytaıdyń Kóktoǵaıynan Ospan batyrdyń aýylynan Taldyqorǵanǵa kóship kelipti. Qartpen áńgimem jarasyp, birneshe márte sýretke túsirdim.
Taldyqorǵannan Almatyǵa jetken betimde maǵan únemi kelip-ketip júretin Sapar Qasenuly degen sýretshi jigitti izdedim. Sapar Almatydaǵy T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademıasynda sýret mamandyǵy boıynsha oqyp jatqan. Ózi qytaıdan kelgesin be, sheteldegi qazaq dıasporasyndaǵy kórnekti tulǵalardyń tizbekti sýret álbomyn jasasam dep talpynyp júrgen.
- Sapar, Járken aǵamyzdyń «Ospandy qazir atady» degen óleńinde «shoıyndaı qara kisi edi» dep beınelengen batyrdyń bet pishini shyndyǵynda qyzyl sary bolǵan. Qazirge deıin birde bir túrli-tústi sýreti joq. Endi mine men Taldyqorǵannan ol kisiniń qartaıǵan túrin taýyp keldim, - dep, Qapasqan aǵamyzdyń sýretin aldyna tastadym. Jáne kompúterden Ospan batyrdyń burynǵy sýretterin shyǵaryp berdim.
- Endi sen osy sýretterge qaraı otyryp, Oshyńnyń naǵyz óz beınesin jasaýyń kerek.
Sapar qýana kelisip sýretterdi kóterip ketti.
Kóp uzamaı sýrettiń birneshe nusqasyn syzyp ákeldi. Men «tumaǵy sál kishileý kórinip qalypty» degen pikir aıttym.
Sol sýret qazirge deıin talaı jerde jarıalanyp, aqparattyq aınalymda júr. Stýdent jigittiń qyl qalamynan týsada Ospan batyrdyń shynaıy bet pishinin kórsetken eń alǵashqy túrli-tústi sýret retinde tarıhqa qaldy.
Degenmende Sapar ekeýimiz sýretti qaıta syzbaqshy bolyp edik, ýaqyt ozyp, ýádemizge jete almaı kelemiz. Sodan beri de attaı jelip 8 jyl óte shyǵypty.
Keıinnen Ospan batyrdyń nemerelerinen Nurlan Nábıulyn kórgenimde onyń óńiniń de atasyna tartqanyn birden ańǵardym. Ári ózimniń de esh jańylyspaǵanyma kózim jetti. Tarıhı jazbalardaǵy Ospan batyrdyń bet-beınesine de dúp keledi eken.
Bul sýrettiń salynýy bir qaraǵanda ádeıi qıýlastyrylǵan ertegi sıaqty. Keıinnen Qapasqan qartty izdemek bolyp edim, ol kisi sodan kóp uzamaı baqılyq bolypty...
Ospan batyr jaıly salynǵan boıaýly sýrettiń máni osylaı.
Jádı SHÁKENULY
Jazýshy, Qazaqstan jazýshylar odaǵynyń, Eýrazıa jazýshylar odaǵynyń múshesi.
