«Qamshy» portalynda Sárýar Aınabekov degen aǵamyz Bekbolat Tileýhandy qorǵap (kimnen?) «Bekbolattyń bedeli – bárimizdiń bedelimiz» degen maqala jazypty. Aǵamyz renjimese ózimniń oıymdy bólisip kóreıin.
«...jer týraly aıtqanda el bas sap Bekbolat Tileýhan men Nurtaı Sabılánovqa jabysty», - deıdi aǵamyz. Aǵa, «sýǵa ketken tal qarmaıdy» degendi bilesiz ǵoı, jaýapty sharýada qorǵan bolar dep úmit etken azamattar bolǵan soń jabysamyz. Halyqtyń muńyn túsinedi, janaıqaıyn óziniki etip jetkizedi dep sengennen jabystyq. Bılikke, zań shyǵarýshy organda júrgendikten sózin ótkize alady dep oılaǵannan jabystyq.
Alaıda, Bekbolat inimiz el oılaǵan múddeden shyǵa almady. Jasyqtyǵyn kórsetti, ultshyl emes ekendigin bildirip aldy. Keshegi komısıa otyrysynda ózi aıtqandaı «...bılikte júrgender halyqtyń ishinen qaınap shyqqandar» emestigin dáleldedi. «Bar sengenim Baıan-dy, ol da búıirin taıandy» deıdi mundaıda qazaq.
Jer daýy-eldiktiń, azattyqtyń synǵa túser synaǵy. Sebebi jer ketse, bári ketedi. Meıli, satpaı-aq jalǵa berýdiń ózi, onyń ishinde sheteldikterge, basymen oılaıtyn adam úshin-Táýelsizdikke tóngen qater.
«.. Jerdi kim jalǵa bermeı jatyr. Múgedekpin, muǵalimmin, dárigermin dep úkimetten úı alyp, ony da jalǵa berip otyrǵandar qanshama? Bunyń janynda memlekettiń belgili bir nysandy, jer ýchaskesin jalǵa berýi, onyń zańdyq negizin jasap, qorǵalýyn qamtamasyz etýinde turǵan ne bar?!», -deıdi aǵamyz. Naǵyz qaýip osyndaı nemquraıdylyqtan shyǵady. Bul jerde múgedekter men muǵalimderdiń, dárigerlerdiń alǵan úılerin jalǵa berip qoıýy týraly áńgime aıtý, saýatsyzdyqtyń belgisi. Jeke menshik pen memlekettik menshikti jalǵa berýdiń aıyrmasy jer men kókteı ekendigin aıtpaǵannyń ózinde, memleket turǵan jerdi bireýge, (shetelge), jalǵa berip qoıyp, óziń sol bireýdiń jalǵa alǵan jerinde memleket bolyp turasyń ba degen suraqqa jaýap bere alatyn adam bar ma?
«Sengen qoıym sen bolsań, mańyraǵanyńa bolaıyn» demekshi, ánsheıinde Abaıdan mysaldar keltirip, ult janashyry bolyp kóringensip, kósemsip otyratyn Bekbolattyń negizgi beınesi-danyshpan bolyp kórinýden aryǵa asa almady. «El maqtaǵan batyrdy jaýda synap» kórip edik, «maqtaǵan qyzdyń» qylyǵy munyń áreketiniń qasynda aınalaıyn bolyp shyqty.
«Er paıdasy tıedi sasqan jerde,
El jańylyp, etegin basqan jerde.
Jamanǵa jazataıym isiń tússe
Jabysyp qalady eken aspan jerge» - el basyna kún týǵanda etigimen sý keshpegen soń, Áıtekeshe aıtqanda
«Batyr bolsań jaýǵa naızań tısin,
baı bolsań halqyńa paıdań tısin.
Batyr bolyp jaýǵa naızań tımese,
baı bolyp elge paıdań tımese-
elden alabóten úıiń kúısin!»
Aǵamyz durys aıtady, keıbireýler Bekbolattyń abyroıyn, bedelin kóre almaıdy, ishtarlyq jasaıdy. Ol ánshi, ol kóneni jańaǵa jalǵaýshy-ónerdiń adamy. Onyń bul qasıetine «...Úsh qıannyń qazaǵy, taq turady aldynda». Biraq... tap osy joly Bekbolattyń bedeli- bárimizdiń bedelimiz emes!
Meńdibaı İzturǵanuly
Mańǵystaý
