AQSH pen Eýropa ǵalymdary ǵalamdyq klımattyń ózgerýine baılanysty Jerde sýdyń azaıý qaýpine qatysty zertteýler júrgizgen. Adamzat sýdy tıimdi paıdalanbasa keleshekte sý tapshylyǵy kóptegen aımaqtardy jaılaýy múmkin ekendigin ǵalymdar buǵan deıin de málimdegen bolatyn. Búginde zertteýshiler gıdrosferaǵa keler zıan «elektr jel» arqyy bolýy múmkin ekenin aıtýda. Shet eldiń astrofızıkteri men geofızıkteri aspan denelerinde kúshti «elektr jeli» soqsa, Jer quramyndaǵy sý mólsheri azaıatyn kórinedi. «Elektr jeli» — asa kúshti elektr órisi, ǵaryshqa sýtegi ıondaryn ǵana emes, aýyr ottekti de aıdap aparady eken. Ǵalymdar bul úrdisti Sholpandy zertteý arqyly baıqaǵan. Sholpannyń elektr órisi   Jerden góri bes ese kóp. Bul Sholpannyń Kúnnen alatyn últrakúlgin sáýlelerinen bilinedi. Geofızıkter atalmysh úrdisti Venus Express eýropalyq stansıasynyń ASPERA-4 ǵylymı quraly arqyly zerttegen. Sondaı-aq, AQSH pen Eýropa ǵalymdary Marsty MAVEN (Mars Atmosphere and Volatile Evolution) jáne  Mars Express stansıalary arqyly da zerttep jatqan kórinedi.

Dana Qamshybek