QR Prezıdenti N.Nazarbaevqa
QR Premer-mınıstiri K.Másimovke
Parlament depýtattaryna
Pavlodar oblysy ákimi K.Bozymbaevke
Ashyq hat
Osy eldiń azamattary retinde, Otan qorǵaýshylar kúnin atap ótpekshi nıette kók jalaýshalarymyzdy alyp, Kerekýdegi oblys ákimshiligi aldyndaǵy barlyq memlekettik merekeler toılanatyn alańmen ótpek bolǵanbyz. Ákimshilik uıymdastyrsa ishinde bolyp, bolmasa ózimiz ótemiz dep kelistik. Kishkene formattaǵy kók baıraqtarymyzdy satyp almaq nıette 5-6 dúkenderdi, býtıkterdi aralaǵanymda, tańqalǵanym, barlyǵynda derlik kórshi eldiń, 2-shi dúnıejúzilik soǵysqa qatysy da joq ımperıalyq sımvoly- georgıı lentalary.
18 ǵasyrda Ekaterına İİ patshaıymymen taǵaıyndalǵan «Orden svátogo Georgıa», «Georgıevskıı kres» - bul lentaǵa bekitilgen atalmysh marapattar. Negizinen orystardyń basqa jerlerdi, halyqtardy jaýlap alýshylyq, basqynshylyq joryqtarynda berilip kelgen marapat. Mysaly, orden «Za pohody v Sentralnýıý Azıý», «Za vzátıe g.Chımkenta», solaı kete beredi. Áýlıe georgıı ordenderimen, kresimen 1916 j. Isataı-Mahambet bastaǵan ult-azattyq kóterilisinde, qazaq aýyldaryn adamdarymen túgin qaldyrmaı órtep jibergender, Áýlıe-Ata (Taraz) turǵyndaryn túgeldeı qyrǵan general Chernáev, Jetysýdy alǵandar, orys ozbyrlyǵynan Qoqanǵa qashqan qazaq bosqyndaryn qyryp salǵandar marapattalǵan. Ótken ǵasyrdyń basyndaǵy georgıı lentasyndaǵy marapattarmen aq gvardıashylar paıdalanǵan, 2-shi dúnıejúzilik soǵys kezinde nemis jaǵyna shyqqan General Vlasovtyń, KONR «Komıtet osvobojdenıa narodov rossıı», ROA - «Rýsskaıa osvobodıtelnaıa armıa» - qoldanǵan marapattary bolǵan. 1943 j. 2-shi dúnıejúzilik soǵysta, keńes odaǵy gvardeıskaıa lenta retinde keńes ordenderimen medaldaryn sol lentaǵa asqan. Keıinnen 1992 jyldan bastap qazirgi Reseıde qaıtadan ımperıanyń sımvoly retinde Georgıı kresi marapattarǵa engizilgen. 2005j. Reseı jornalshylarymen bastalǵan, georgıı lentasyn, 41-45j. soǵystaǵy – jeńis belgisi retinde paıdalaný aksıasy paıda bolǵan da, Reseı ony óz múddesine paıdalanyp (kezinde bizdiń otarymyz bolǵandaryńyzdy umytpańdar degendeı nıetpen, basqasha túsindirýge bolady: gvardeıskıı emes, georgıı lentalaryn taratýshylyqtaryn?) barlyq derlik postkeńestik aımaqtarǵa tarata bastaǵan, bir qyzyǵy jergilikti bılikterdiń qoldaýymen.
Al bizdiń kók týmyzdy bir ǵana «Evrıka» dúkeninen taýyp aldym. Biraq, meniń «Nege georgıı lentalaryn taǵyp aldyńyzdar, eger Qazaqstan azamaty bolsańyzdar, búgin Otan qorǵaýshylardyń kúni» dedim de lentalardyń shyǵý, qoldaný tarıhyn aıta bastap edim, «Nıchego ne býdem prodavat, ýhodı otsúda» dep qýyp jiberdi.
Jazǵandaryma baılanysty birinshi suraq:
Qaı memlekette týlarynyń, basqa da memlekettik sımvolıkalardyń ornyna kórshi memlekettiń ımperıalyq, kezinde jerlerin otarshylyqqa alǵandaǵy marapat sımvolıkalaryn qoıyp qoıady jáne tegin taratylýyna jol beriledi? Bul azat qazaq eli, qazaq jeri úshin qasyq qandary qalǵansha kúresip ótken batyr babalarymyzdyń arýaqtaryn ashyqtan-ashyq qorlaý ǵoı?
Negizi 1, 9 mamyr kúni qalanyń bas alańynda júzdegen adamdardyń qatysýymen keremet shoý - sharalar ótedi de, 7-de, mamyrdaǵy merekelerdiń eń mańyzdy merekesi - qaladaǵy mádenıet oshaqtaryna tyǵylyp tastalynǵan. Qazaq eline áýeli táýelsizdik qymbat, al sol táýelsizdigimizdiń kepili - Otan qorǵaýshylarymyz ekenin túsindirý artyq bolar. Qurmetti Prezıdent myrza, jýyqta siz de, basty qundylyǵymyz táýelsizdik degensiz.
6-sy kúni, alańnan óte bergende, ondaǵy 9 mamyrǵa daıyndyq, orys tilindegi repetısıa aıaqtalyp jatty da (memleket tilinde eshýaqytta bolǵan da emes), ótkizip jatqan adam: «Vse, spasıbo, rasqodımsá, zavtra jdý v 16-00» dedi. Qyzyǵy, 7-de, saǵ.10-nyń tóńireginde, alańdaǵy merkelik sharalardy alystan qarap, bárekeldi, Otan qorǵaýshylar kúnin toılap jatqan eken, qosylý kerek degen nıetpen alań mańyna kelsem, Otan qorǵaýshylar merekesi emes, 9 mamyrǵa repetısıa eken!
Uqqanym, masqarasy, memlekettik mereke, Otan qorǵaýshylar kúni kók baıraqshalarymyzben (mıtıń týraly sóz de bolǵan joq), alańmen 1 kvartal ótemiz degenimizdi bilip, 7-degi saǵat 16-ǵa belgilengen repetısıany, alańmen bizdi ótkizbeý maqsatynda tańerteńgi saǵat onǵa shegergenge uqsaıdy. Bulaı deýimniń sebebi, 2 adammen: Qalıev M. pen Qońyrov T. atty aǵalarmen Náılá jáne ákim apparatynan beıtanys bireý: nege alańǵa shyqtyńdar sarynynda áńgime qurǵan.
Osy jaǵdaıǵa baılanysty ekinshi suraq: qaı memleket óz týyn alyp, óz merekesin ulyqtaıtyn adamdarǵa tosqaýyl qoıady?
Merekelik kún polısıaǵa aryz jazýmen aıaqtaldy. İshki saıasattan shyǵyp úıge bettegen jolda georgıı lentasyn taqqan adamdy kezdestirdim. Oǵan da satýshylarǵa aıtqandarymdaı sózderimdi, jáne osynysymen qazaqtardy, memleketti ashyq basynyp turǵanyn aıttym. Ol «Rýsskaıa ımperıa lýchshe chem Kazahstan» dedi. Men ınternetten alynǵan KZ_ONLINE saıtyna silteme jasalǵan, «QR ne rekomendovanno nosıt etı lenty...» degendi kórsetken edim, «Malo lı chego vash Nazarbaev býdet govorıt», degennen polısıany shaqyrýǵa májbúr boldym. Biraq, aldaǵy ashyq hatta jazǵanymdaı, polısıa osynym úshin kerisinshe meni sotqa súıreı jónelse tańqalmaımyn.
Óıtkeni, ústinde jazylǵandardan ár kózi ashyq adam, el basyndaǵylardyń osy memlekettiń emes, kórshi memlekettiń soıylyn soǵyp otyrǵanyn kóredi. Oǵan qosymsha tómengi suraq - dálelder:
- Qaı memlekette tólqujattaryn, jeke kýálikterin, ádeıi, qazaqsha múldem túsinbeıtin oralmandarǵa da, oryssha blanki toltyrtyp, sonyń negizdemesinde oryssha toltyrdyń dep, oryssha beredi? Ár memlekette, ol eldiń azamattarynyń birinshi qujaty tek ol memleket tilinde emes pe? Tek syrtqa shyǵatyn pasporttar birneshe tilde toltyrylýy múmkin.
- Qaı memleket, óz jerlerin lastandyrýǵa qarsy shyǵatyn azamattardy jazalaıdy? Bul da Reseı múddesine jasalyp otyrǵan sharýa ekenin ár adam kórip otyr.
- Byltyrlar qazaq kóshi toqtalyp qalǵany da Reseı memleketiniń basqynshylyq múddesine qaraı, shekaralas terıtorıamyzdy ashyq qalýy úshin istelip jatqan jaǵdaı dep oılaýǵa tolyq quqymyz bar. Sebep Ýkraınadaǵy jaǵdaı. Allaǵa shúkir, aralaryńyzda osy memleketti oılaıtyndar barlyǵynan kósh qaıta jańǵyrylady eken. Biraqta bıliktegi reseıshilder, olaı aıtýǵa osynda tizilip ótilgen, qalyp qoıǵan da masqarashylyqtarǵa baılanysty tolyq quqymyz bar, kóshtiń naqty oryndalý mehanızmine kedergi jasap sozyp otyr. Óıtkeni birshama ýaqyt ótti, keıbir mańyzy joq (az) qaýlylardyń istelý mehanızminiń lezde iske asatynyn eskersek, taktıkalyq, strategıalyq jaǵynan da, el qaýipsizdigine tikeleı mańyzy bar shara, jańa ǵana oblystarǵa aqparat retinde ǵana jetkizilip otyr. Qashan, qalaı iske asatyny belgisiz. Nege? Bul taǵy táýelsiz melekettiligimizdiń múddesine emes. Nege?
- Baıqońyr qalasy, basqa da reseı polıgodary alyp jatqan mıllıondaǵan gektar qazaq jerleri halyqpen kelisilmeı, Reseıge berilgen. Onyń artyq, tym qurǵanda olarmen paıdalanbaıtyn jerlerdi qaıtarýǵa nıet bildiretin qazaq táýelsizdiginiń kepili, rýhty da batyl uldarymyz ben qyzdarymyz ne úshin jazalanady?
- Nelikten memlekettiń úlken bólik aımaqtarynda, qoǵamdyq, basqa da qarym qatynas, aýdarmasyz is qaǵazdary 90 paıyzdaı orys tilinde? Nelikten búdjettiń, bizden - salyq tóleýshilerdiń aqshasynan quralǵan qarjy, memlekettik tildi tuǵyryna qondyratyn jeleýmen bostan-bosqa qurdymǵa ketedi? Bul qylmysqa, onyń quramynda qazaqty orysqa asımılásıalaý pıǵyly - tikeleı, kim jaýap beredi? Ne 2020, ne 2025 jyldar til tuǵyryna qonbaq emes. Óıtkeni 70-80 paıyzǵa deıin balabaqshalar men mektepter orystildi, ne aralastildi (aralastildi-orystildi ekenin, barsha mádenı-tárbıe isi orys tilinde júrgizilgendikten, barshaǵa aıan).
Osy eldiń tilinde sóılegen adamǵa: «nasıonalıstka, provokator, fashıska» degen aıdarlar taǵylýyna, qyzmet kórsetilmeı qýylýyna jaǵdaı jasap otyrǵan jergilikti bılikti QR memlekettiligin táýelsizdigin nyǵaıtýǵa áreket jasap otyr dep kim aıtady?
- Bılik nelikten ótken ǵasyrdyń 20-30 jyldary búkil qazaq qaımaǵyn, Alash ardaqtylaryn atyp tastaǵan NKVD formasyn kıgen, qanisher NKVD-ny nasıhattaýshylardy jazalamaı, olarǵa jurttyń kózinshe «Ańyz adam» syqyldy súıikti jornalymyzdy órteýge ruqsat beredi? Olardyń jornalda ne jazylǵanyn oqymaǵandyǵy barsha jurtqa áıgili boldy emespe? Budan aıqyn kórinip otyrǵan qorytyndy: bul kórshi memlekettiń ımperıalyq pıǵylyn bizdiń elde iske asyrýshylardyń bılik tarapynan qoldaýshylyqqa ıe ekeniniń kórinisi.
Orystyń Jırınovskıı, Lımonov, t.b. tolyp jatqan, táýelsizdigimizdi talqandap, Qazaqstandy qaıtadan kolonıa qylýǵa qulshynyp otyrǵandarmen, kórshi, ózderine baýyrlas Ýkraınanyń jerlerin basyp alǵandarmen odaq bolý - olardy naqtyly sol armanyna jetkizý dep esepteımiz. Qazirdiń ózinde, estıtinderimiz: «Ia jıvý v Omskoı gýbernıı, pochıtaıte, ınternet, nıkakoı eto ne Kazahstan», aldyndaǵy ashyq hatqa jazǵanymdaı, «Skoro zdes býdet rossıa, a vy so svoım kazahskım ıazykom ıdıte v svoı stepı, pasıte svoıh baran!», «Skoro vash ıazyk nıkomý ne nýjen býdet, my obedınáemsá s Rossıeı!». Al endi myqty bolsańyzdar, elimizdegi daıyn otyrǵan besinshi kolonnanyń sanasyn ózgertińizder? Osyndaı sananyń qalyptasýyna tikeleı jumys jasaǵan osynda aıtylǵan, qalys qalǵan da (barlyǵyn bir hatta tizý múmkin emes) faktorlar.
Sońynda naqtyly, ústinde jazylǵandarǵa baılanysty, qorytyndy suraq: Reseı múddesine jumys jasap jatqan memleket basyndaǵylardyń áreketi qashan buǵaýlanady, qurmetti Elbasy?
Jáne memlekettiń birinshi adamy bolǵandyqtan, jazylǵandarǵa baılanysty memleketiligimizge tikeleı qaýip tóndiretin faktiler úshin birinshi jaýapkershilik óz moınyńyzda ekenin túsinesiz dep esepteımiz, qurmetti Prezıdent myrza.
Qurmetpen, Beısenbaı tegi R. «Jeltoqsan Aqıqaty» Pavlodar oblystyq fılıalynyń tóraıymy
Kereký q., Qaıyrbaev k. 104-136, t.8(7182)-51-10-50, 8701-182-52-65,
Qalıev M. OSDP partıasynyń múshesi, Kereký q., t.8701-962-60-82,
Nurbaev Q.J. tarıh ǵ.d., profesor, Kereký q., t. 8705-866-46-59,
Baıazıtov Q. qurmetti temirjoly, Kereký q., t. 8702-140-33-85,
Nábıev Q. qoǵam qaıratketkeri, pavlodar obl., Aqsý q., t. 8705-384-09-31,
Burhat Sh. zańger, pavlodar obl., Aqsý q., t.87014448462
Ceıdalıeva G. jumysshy, t.8778-289-00-71,
Toqtasyn A. bala kútýindegi, t.8778-468-0268,
Myrzaǵalı G. stýdent, t.8775-773-00-60,
Dúsenbına G., zeınetker, kitaphanashy, t. 8777-625-81-58.
