... Atpaı qoıdy qulanıek tań nege?
Bulqynǵandaı sanasynda álde ne?
Saıyn dala - Sary Arqanyń tósinde,
Sýyt júrip kele jatty Han Kene...

Ǵajap túni, tamyljyǵan tamyzdyń!
Soraby kóp shıyrlaǵan san izdiń...

Talyp, talyp, jetkendeı me alystan,
Zarly kúıi Qorqyt Ata - abyzdyń?..

Tolyqsıdy kók tósinde tolǵan Aı,
Kókbestisi - taıpalady jorǵalaı.
Uly Hannyń kókiregin kerenegen,
Uly oılardyń qysyp turǵan tolǵaǵy-aı...

«...Ulttyń qamyn oılamasty Han deme,»-
Degen ne sóz: «bireý úshin qam jeme...»
Kók Túriktiń Kók Semseri eń sońǵy,
Bolatyn-dy Uly Babam - Han Kene!

Jurtyn oılap, áli tolyp, pispegen,
Qanshama ret ol barmaǵyn tistegen.
Azattyǵy úshin qaıran Qazaqtyń,
Shırek ǵasyr, at ústinen túspegen...

Tóńiregi kileń aıǵaı-shý edi,
Atqa Ulty úshin qonǵany da shyn edi.
Qara ormandaı qalyń orys - bir jaqta,
Bir jaǵynda - aıdaHardaı Shyń eli...

Qoldan túsken emes semser baldaǵy,
Senetin ol Uly Kúnge aldaǵy...
«Bilge Qaǵan, Kúltegindeı BaHadur,
Qolda,- deıdi ol – Babalardyń árýaǵy?!!»

Jaýy bitken tótep bermes sesine,
Uly Qaǵan – Shyńǵys tústi esine...
«Kók Túriktiń Kók baıraǵyn qaıtadan,
Tiksem,-dedi ol- Uly Dala tósine!»

Otpen oınap, shoq tistegen jasynda,
Bira-aq ret týatyn san ǵasyrda,
Han Keneniń aq saýyty ústinde,
Altyndaǵan Dýlyǵasy basynda.

Batyrǵa tán bes qarýy – boıynda,
Jalǵyz ǵana er Qazaǵy oıynda.
Kele jatyr basyn tigip báıgege,
Týǵan halqy Azattyǵy jolynda!

Jaratylǵan jan sıaqty jalynnan,
Ol qoryqpaıdy, jer qaıysqan jaýyńnan!
Aq saýyty - asyl temir qarýlar,
Dýlyǵasy - aı nuryna malynǵan!...

Has júırikteı, talaı sýyp, tań asqan,
Saq bolǵan jón... Aılaly ǵoı jaýy asqan...
Qatý qabaq, otty janar, som dene,
Shoqsha saqal - kelbetine jarasqan!

Ózin-ózi jeıdi nege apyrym-aı?
Ol Jebedeı, qolda turǵan atylmaı.
Tógilgende Aıdyń áppaq sáýlesi,
Ertegiden shyǵa kelgen batyrdaı!..

Aı da sulý! Jumyrtqadaı arshylǵan,
Jalyn silkip, kókbestisi arshyndar!
Kók súńgili kók naızanyń jelegi,
Bir qolynda týra kókke shanshylǵan!

Tula boı kúsh - býyrqanǵan orasan,
Qol jetpeıtin uly tulǵa ol asaý!
Han Keneniń kelbetine kóz toımas,
Aı tógilgen bir qyrynan qarasań!

«Azattyq ta- bar mańyzy Ómirdiń,
Qandaıy da qorqytpaıdy Ólimniń!
Oı, dárıǵa-aı, bolmas edi Armanym,
Kórsem shirkin! Azattyǵyn Elimniń!

Baıaǵydaı Uly Dalam – keń bolsa,
Boz jýsany – bar syrqatqa em bolsa,
Qazaq Eli - qaıta tiktep eńsesin,
Úlken-kishi Handyqtarmen teń bolsa?

Qadyr tutyp, otbasynan Otanyn,
Tikse Qazaq, óz aldyna otaýyn?
Orys, qytaı - mámlege kelisip,
İrgedegi Qoqan qoısa qoqańyn...

Qazaq salty – joralǵy men jol bolsa,
Bı ataýly – ádildikpen zor bolsa,
Tórde otyrsa, Han-Qarasha jarasyp,
Yrys basy – «aq» degeniń mol bolsa,

Batyrlary - saýysqannan saq bolsa,
Qarıasy - jaqsylyqqa jaq bolsa,
Jigitteri – shetterinen marqasqa,
Arýlary – perishtedeı pák bolsa!..

Táńiriniń qudireti qoldasa,
Jyraýlary - Zaman jyryn tolǵasa,
Ury-qary, ósek-ótirik, jemqorlyq,
Atymenen bul Qazaqta bolmasa!..

Qart ataýly - jasty kórip jasarsa,
Qyz-kelinshek - qyr gúlindeı jasansa!
Basqa eldermen saýda-sattyq molaıyp,
Alys-beris, kiris-tabys jasalsa!..

Shóli – shúıgin, balyq toly – kóli baı,
Degen sóz bar: «jeri bardyń – Eli baı!»
Osyndaı bir kún týsa eken, shynymen,
Qazaqtaıyn meniń qaıran Elime-aı!

Qazir jurttyń kópshiligi ez edi,
Jaýy qaıda, kóleńkeden bezedi.
Bári arman ǵoı! Mundaı kúndi óz basym,
Kóre almaspyn.... Qurǵyr júrek sezedi...

Óteýine - kóp uıqysyz túnderdiń,
Baqytyna - men bilmeıtin «kimderdiń»,
Túptiń-túbi bul Qazaqtyń basyna,
Týary anyq, biraq ondaı kúnderdiń!..

Al, ol urpaq, meni esine ala ma?
Meniń atym, álde umyt bop qala ma?
Qoı ústine jumyrtqalar boztorǵaı,
Ol aqıqat! Kún týady Dalama!

Talaı tar jol, soqpaqtardan óter El,
Tán jarasyn jazatynǵa jetedi em.
Bireý – dattar, bireý - meniń atymdy,
Aspandatyp, tóbesine kóterer!

Ash bórideı, talaı torda bulqyndym,
Biraq, quly bolǵamyn joq qulqynnyń!
Qoldan kelgen biraz isti atqardym,
Teńdigi úshin Qazaq degen Ultymnyń!

Eshkim bilmes, astynda bir qyrqanyń,
Jatar meniń tek súıekten qur tánim...
Óter talaı, júz jyldar men myń jyldar,
Keler talaı, men bilmeıtin urpaǵym!» -

Degende ishteı: «endi túsip tynyǵam,»»
Kókbóriniń daýsy jetti ulyǵan...
Birden esin jıyp aldy jaryq etip,
Qalyń oıda kele jatqan Uly Han!..

Bul shynymen, túz taǵysy – qasqyr ma?
Kókshýlan tur, tolǵan aıdyń astynda!..
Jasaýyly, kúzetshi men kútýshi,
Qalǵan edi bir tóbeniń astynda...

Kókbóriniń úni netken zarly edi?
Saı-súıekti syrqyratar zárli edi!
Uly Hanǵa shaǵyp turǵan muń-zaryn,
Kókbóriniń áreketi zańdy edi...

Bólek edi, Kókbóriniń ulysy!
Qatty batty Han Ie me, bunysy!
Kókbórimen ulyǵandaı qosyla,
Kúńirendi Uly Dala Ulysy!!!

Uly Dala, qosa zarlap turǵandaı!
Kók Táńiri, ishten ázer tynǵandaı!
Sútteı jaryq Aı nuryna malynǵan,
Kóz tıerdeı ǵajap edi tún qandaı!..

Erkeletip, lekı esken samalyn,
Sýsyldaıdy aq seleýi dalanyń!
Syzdatady, Uly Hannyń júregin,
Aýzy ashylyp, ishtegi bar jaranyń!..

Ún shyqpaıdy! Tili qalǵan baılanyp!
Qaraı berdi qol jetpeıtin Aıǵa anyq!
Osy sátte, Han Keneniń ózi de,
Ketkendeı me, Kókbórige aınalyp?!!

Qaltyratty, kenet jeldiń yzǵary!
Tasyp qany, kenet qaıta muzdady!
Osy ulýǵa syıyp ketken sıaqty,
Qazaǵynyń jıǵan barlyq muń-zary!

Qolqa tusyn bireý julyp alǵandaı!
Sanasynda Úmit oty janǵandaı!
Osy sátte, jan-dúnıesi qulazyp,
Jer betinde Bóri Ekeýi qalǵandaı!..

Jaqsylyq pa, álde mynaý sumdyq pa?
Bul ne ulys? Álde dala jym-jyrt pa?
Oı, dúnıe-aı, ne bop ketti bul Ómir,
Bul Jalǵannyń – jalǵandyǵy shyndyq pa?

Kim aıtady, Ómir degen nemene?
Kim aıtady, Ólim degen nemene?
Jer betinde bolsa eger de Ádilet,
Sol Ádilet – túptiń-túbi jeńe me?

...Aıdyń júzin bult basty ma túnergen?
Qaraly tún! Beıýaqytta kim ólgen?
Kenet! Kenet! Abyr-sabyr! Bólek ún!
Sóılegendeı: «shúldirlesken» bireýler...

Qaptaǵandaı, jer betine albasty,
Qoıdy Bóri, bóten ulý – zarlasty!
Sóıtkeninshe, esti jıyp Uly Han,
Janyndaǵy qarýyna jarmasty!..

Bári de kesh... Uly tulǵa «aH!» urdy,
«Qoldaı kór?-dep, Árýaqtardy shaqyrdy?
Han Keneni qorǵaý úshi Kókbóri,
Arystansha qalyń jaýǵa atyldy!

Qaıta týyn tikkendeı me Kók Túrik?
Bolmas sirá, budan ótken Tektilik!
Uly Handy qorǵaý úshin manadan,
Turmapty ǵoı, qaıran Bóri, tekke ulyp?!.

Qas dushpanǵa, Kókbóri oqtaı atyldy!
Kim kóripti budan ótken batyldy?
Esti týǵan, sóıtip, qaıran janýar,
Qorǵap qaldy: Han Keneni, Batyrdy!..

Ne ǵyp uzap ketti Kene, tobynan?
«Shańq!» etkende bilte myltyq oǵynan,
Qaıran Bóri, ústi-basyn túk basqan,
Bir jaýyzdyń jatty ólip qolynan...

...Ata jaýy, abyr-sabyr shýlasty,
Tóńirekti saqyldaǵan jyn basty!
Jatyr edi Bóri jaýyn jastanyp,
Keńirdekten bir-aq oryp «jún basty!»

Boldy qazir Han Kenege sol medet,
QaHaryna mindi qaıta Er kenet!
Óz áskeri der kezinde úlgerip,
Qalyń jaýyn oısyrata jeńgen ed!..

...Jeńisterge jetti Kene, kóptegen!
Ótti bastan qıyn kúnder ótkeleń...
Bul oqıǵa, Han Keneniń esinen,
Qapıada kóz jumǵansha ketpegen...

Bul Jalǵannyń jalǵandyǵy – jalǵan-aý,
Jónsiz Ólim, talaılardy jalmady-aý...
Sol erlikti, túz taǵysy jasaǵan,
Qandastary, bir qaıtalaı almady-aý!..

Týar kúndi kútip elge ońynan,
Al, Han Kene, qaıtpady alǵan jolynan!
Kókbórige kerisinshe, óziniń
Tapty ajaldy bir qandasy qolynan...

Eı, Túriktiń azǵan uly, sastyń ba?
Qalasyń-aý «laǵnettiń» astynda!
İshten shyqqan tirshilikke túsinseń,
«Qas qylmaıdy, qasqyr ekesh, qasqyr da...»

...Ǵashyqtarǵa, erkelegen naz qymbat!
Kúıshilerge, kúmbirlegen saz qymbat!
Kók Naızaly Kók Túriktiń urpaǵy,
Ol zamanda ketken edi azǵyndap!..

Qaıyrylmas, Ómir netken qysqasyń?
Ómirińe, óziń ǵana ustasyń!
Han Kene men Kókbórini satqyndy,
Búgingi urpaq, myqtap este ustasyn!..

(sońy)