Túrki halyqtary qurǵan 15 memleket týraly málimetti «Qamshy» portaly saravan.kz-ke silteme jasaı otyra usynady.
Qurylǵan osy memleketterdiń resmı sımvoly men kartalary tómende kórsetilgen.
- Ǵun derjavasy (B.z.d 209-51)- túrkiler negizin qalaǵan alǵashqy memleket.
2. Batys ǵun ımerıasy – ǵun derjavasy tarap ketken soń quryldy. Ǵundardyń basshysy Shanúı Qytaıǵa táýeldi bolýǵa kelisken.
3. Eftalıtter memleketi (4-6ǵ.) Bul memleket ǵun-eftalıtterimen negizdelgen. Onyń quramyna Baktrıa men Soǵdy jerleri , Aýǵanystan men Gandharý jerleri kirgen.
4. Túrik qaǵanaty (552-603j) – adamzat tarıhyndaǵy Azıadaǵy eń úlken memleket. Bul «túrki» sózi alǵash resmı túrde qoldanyldy.
5. Avar qaǵanaty (562-823)- Vengrıa, Avstrıa, Slovakıa, Horvatıa, Rýmynıa, Estonıa, Lıtva, Serbıa, Polsha, Ýkraına jáne Shveısarıanyń bir bóliginde ornalasty. Avar qaǵany Baıan negizin qalaǵan qaǵanat óz ýaqytynda barlyq Shyǵys Eýropany baqylaýda ustaǵan.
6. Hazar qaǵanaty –(7-9ǵ) ómir súrgen memleket. Zorlyqshylyqtan bas tartqan alǵashqy túrki memleketi, 8 ǵasyrda ıýdaızm dinin ustana bastaǵan. Alaıda, aıta ketý kerek bul dindi ustanýshylar qatarynda tek qaǵan men onyi janyndaǵy adamadar ǵana bolsa kerek, qalǵan halyq ár túrli: musylman, hrıstıan, ıýdeı dinderin ustaǵan.
7.Uıǵyr qaǵanaty. 745-847 jyldary ómir súrgen ár túrli taıpalar federasıasynan birikken memleket boldy. Onda egin sharýashylyǵy jaqsy damyǵan.
8. Qarahanıd memleketi 840-1212 jyldary ómir súrgen. Qarahanıd memleketi ıslam dinin qabyldaǵan soń, úıǵyr alfavıtin qoldanyp, al túrik tili resmı tilge aınaldy.
Osyǵan baılanysty arab jáne parsy tilderiniń yqpaly búl memleketke asa qatty biline qoıǵan joq.
9. Gaznevıd memleketi 961-1187 jyldary Maýerannahr, Úndistan soltústigi men Horasan terıtorıasynda ómir súrgen. Keıbir tarıhshylardyń pikirinshe Pákistan men Úndistannyń bólinýniń alǵysharttaryn dál osy gaznevıdter jasaǵan deıdi.
10.Seljuq memleketi (1037-1194 gg.)- úndi-ırandyq jáne túrki salttaryn boıyna sińirgen. Barlyq jer basshynyń jeke menshigi retinde eseptelgen.
11.Orta Azıadaǵy jeri baı, mádenıeti órkendegen memleketterdin biri Horezm memleketi boldy. (1097-1231 jj.). Bul memlekettiń mádenıetinde Irannyń yqpaly áser etti. Mońǵol kezeńine deıingi Orta Azıadaǵy myqty memleketteriń biri boldy.
12. Altyn Orda. Altyn Orda ataýy orys tilindegi Zolotaıa Orda, ıaǵnı Batý hannyń Edil ózeniniń jaǵasynda óziniń bolashaq astanasynyń ornyn belgileý úshin altyn tústi úılerden tikkizgen saltanatty qalasynyń atynan shyqqan, Mońǵol tilinde «Altyn Orda» degen sóz tirkesi Altyn tústi ordany, nemese patsha saraıyn bildiredi.
Mońǵoldyń bıleýshi rýy da ózderin «altyn áýlet» dep ataǵan, «Altyn Orda» ataýy da osydan kelip shyqqan bolýy múmkin.
13. Temir handyǵy. (1370 j – XVIǵ.)- barlas rýynan shyqqan Ámir Temir qurǵan bul memleket mádenıeti jaǵynan ıslam men parsy elementterin jınaqtasa, áskerı jaǵdaıynda túrki-mońǵol salttarymen júrgen.
14. Mońǵol ımperıasy 1526 jyly negizi qalanǵan túrki-mońǵol salt-dástúrin jalǵasytrýshy murager ımperıa.
Dál osy mońǵol kezeńinde erekshe sáýlet óneriniń ǵajaıyp týyndylary d.nıege keldi. Onyń ishindegi eń tanymaly – Tadj Mahal.
15. Osman ımperıasy. (1299-1922 gg.) Shyǵys Eýropany, Ońtústik-batys Azıany, Soltústik Afrıkany jaılaǵan ımerıa ıslam, arab, parsy mádenıetiniń áseri úlken boldy.
