Túrkıanyń zań shyǵarýshy organynyń basylymy «Resmı gazette» Premer-mınıstr jarlyǵymen «Tilimiz – kýáligimiz» taqyrybymen 2017 jyldy «Túrik tili jyly» dep jarıalady. Premer-mınıstr Bınalı Iyldyrym qol qoıǵan jarlyqta Túrkıa prezıdenti Erdoǵannyń joǵary qamqorlyǵy aıasynda 15 naýryzda jasalǵan jınalys sheshimimen bıylǵy jyl Túrik tili jyly dep jarıalanǵan.
Túriksheniń Álemniń eń baı tilderinen biri jáne ulttyq qundylyqtyń basty negizi ekenin basa aıtqan jarlyqta «Túrikshemizdi qorǵaý, ómirsheńdigin arttyrý, baıytý jáne bolashaq urpaqqa kúshti qalpynda amanat etý, búginimiz ben erteńimizdi sanaly qadammen qalyptastyrý memlekettik mekeme men uıymdardyń, barlyq qoǵam ókilderiniń ortaq mindeti» delingen resmı qujatta.
Sońǵy jyldarda ásirese BAQ betteri men tehnologıa áserinen Túrikshege kirgen shet til sózderiniń jalpylasý qaýpin basa aıtqan jarlyqta:
«2017 jyldyń Túrik tili jyly retinde jarıalanýy – Túriksheniń óz qalpynda, durys, erejelerge saı, ashyq, túsinikti jáne taza qalpynda qoldanylýyna úlken úles qosatyn qoǵamdyq sananyń, qamqorlyq pen sezimtaldyǵynyń artýyna qyzmet etedi»
Osy maqsatty júzege asyrý úshin Atatúrik Mádenıet, til jáne tarıh joǵary komıteti jáne komıtet janyndaǵy Túrik til mekemesi basshylyǵymen Ǵylym, Ónerkásip jáne Tehnologıa mınıstrligi, Jastar jáne Sport mınıstrligi, İİM, Mádenıet jáne Týrızm mınıstrligi, Ulttyq bilim mınıstriligi, Densaýlyq saqtaý mınıstriligi, Joǵarǵy oqytý komıteti, Túrkıa Radıo-televızıa joǵarǵy komıteti, Radıo-televızıa mekemesi, sondaı-aq barlyq jergilikti bılikter men barsha memlekettik jáne memlekettik emes mekemeler, azamattyq uıymdar men BAQ organdary tilimizdiń durys ári qalpynda qoldanylýy týrasynda qajetti qamqorlyq pen qurmet kórsetip, tıisti jumystarǵa belsendi atsalysylýy qajet delingen.
Aıta ketsek, Túrkıa respýblıka jarıalaǵannan keıin tup-týra 5 jyl ótkende 1928 jyly 1 qarashada arab grafıkasynan latyn alfavıtine kóshti. Túrikter[NN1] túrik tilin damytý maqsatynda 1932 jyly Túrik til komıtetin qurǵan.
Túrkıanyń ústegi jyldy «Túrik tili jyly» dep jarıalaýy Qazaqstan prezıdentiniń sáýir aıynda jarıalanǵan «Rýhanı jańǵyrý» maqalasy sekildi talqylanyp jatyr. Túrikter osy arqyly túrik tilin ǵylym tili jasaǵysy keledi.
Qazaqstanda qazaq tili memlekettik til mártebesine ıe bolǵanymen 28 jyl ótse de áli kúnge deıin tolyqtaı qujattyq tilge aınala almady. 2017 jyldy Qazaq tili jyly dep jarıalaý týraly jyl basynda saıasattanýshy, qoǵam qaıratkeri Rasýl Jumaly bastama kótergen edi.
«Meniń oıymsha, 2017 tek qorshaǵan álem emes, Qazaq úshin betburysty jyl bolmaq. Soǵan aqylymyz, jigerimiz, namysymyz, azamattyǵymyz ázir tursyn. Óz basym FB-daǵy orysshamdy ótken 2016-da qaldyrdym. 2017-ni Qazaq tiliniń Jyly dep jarıalaıyq. Túsinbegenderi aýdaryp sorly qalpynda qala bersin», - dep jazǵan bolatyn saıasattanýshy. Alaıda bul memleket tarpynan qoldaý tappady.
QR prezıdenti N. Nazarbaevtyń jarlyǵymen bekitilgen tilderdi damytý men qoldanýdyń 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasy boıynsha respýblıka halqy 2020 jyly 100 paıyz qazaq tiline kóshýi tıis bolatyn. Mejeli mezgilge 3 jyl qalsa da Aqorda men Úkimet áli kúnge deıin jınalystarynyń basym bóligin orys tilinde ótkizip keledi. Sondaı-aq qujattardyń búrokrattyq aǵysy, Parlamenttegi qujat tili de orys tilinde sóılep keledi.
Nurǵalı NURTAI
