2018 jyly 22 sáýirde «Turan Álem» bankiniń burynǵy tóraǵasy marqum Erjan Tátishev 51 jasqa tolar edi. 2004 jylǵy 19 jeltoqsanda Jambyl oblysynyń Otar stansıasyna jaqyn mańda ań aýlaý kezinde ony basyna atyp óltirdi. Bul qandy oqıǵanyń kisi óltirý qylmysy ekenin sottyń áshkereleýi 14 jylǵa sozyldy. 2018 jyldyń 16 aqpanynda Murathan Toqmadı Erjan Tátishevti óltirgenin tolyq moıyndady. KTK telearnasynyń efırinde ol Tátishevti Muhtar Ábilázovtiń tapsyrysymen óltirgenin egjeı-tegjeıli aıtyp berdi. Informburo.kz Erjan Tátishevtiń dostary, áriptesterimen áńgimelesti. Olar Tátishevtiń tulǵalyǵyn, qandy qylmys pen bank júıesiniń tozýy týraly aıtyp berdi.
Tátishevter otbasynyń málimdemesi
5 sáýirde Erjan Tátishevtiń otbasy buqaralyq aqparat quraldarynda Murathan Toqmadıge qatysty úkimge kózqarastary týraly aıtyp, qylmysqa qatysqan barlyq kináli adamdar jazalanatynyna senim bildirdi.
«Erjan bizdiń júregimizde. Búgin de úkim shyǵyp, qylmyskerler qylmysyn moıyndady. Sottyń ádildigine senim, osy jolda bizdi qoldaǵan adamdarǵa rahmet aıtamyz! Kúres on tórt jylǵa sozyldy. Ádildik jeńdi. Qandy qylmysty aqsha men saıasat jasyryp kelgeni biz úshin óte aýyr boldy. Alaıda, bizdiń janymyzda zań men ádildikke senip, shyndyq úshin kúresken adamdar boldy. Aqyrynda ashyq tergeýmen ashyq ári ádil sottyń nátıjesinde qylmyskerler jazasyn aldy. İstegen qylmysy úshin qylmysker eshqashan jazadan qashyp qutylmaıdy. Arada kóp jyldar ótkenine qaramastan Erjandy óltirgen barlyq qylmyskerler jazasyn alatynyna senimdimiz! Alaıda ol senim bizge balamyzda, aǵamyzdy, jar jáne áke bolǵan Erjandy qaıtaryp bere almaıdy. Biraq ádildiktiń orynaýy orny tolmas aýyr qaıǵyny sálde bolsa eńserip, ómir súrýge kúsh beredi. Biz ádildik izdegen barlyq adamdarǵa qaıyryla otyryp, toqtamańyzdar, kúresińizder! Ádildik úshin oǵan eshkim senbegen kúnniń ózinde kúresti jalǵastyra berińizder degimiz keledi. Bul – kúresýge turarlyq jalǵyz nárse».
«Tátishevter otbasy»
Keıinirek Erkin Tátishev januıasynyń málimdemesine pikir bildire kelip: «Naǵyz tergeý isin biz on tórt jyl kúttik. Bul tergeýdi ádil dep aıta alamyn», — dedi.
«Týran Álem Bankiniń» burynǵy tóraǵa orynbasary Arsen Saparov Tátishevter otbasynyń málimdemesin qoldaıtynyn aıtty.
«Biz de osy jyldar ishinde onyń otbasymen birge qaıǵyryp, alańdadyq. Bizge 2004 jyldyń 19 jeltoqsanynda ne bolǵany bilý mańyzdy edi. Árıne, biz oqıǵanyń qalaı bolǵanyn anyqtaýǵa qatystyrylmadyq. 2005 jyly birinshi sotta eshkim jazaǵa tartylmaǵanyna tańqaldyq. Sonshama jyl oqıǵanyń shyn-ótirigin bile almadyq. Sońǵy jyldary ashylǵan faktilerdiń birin de ol kezde bilmedik». Arsen Saparov Toqmádı isi boıynsha sot isi týraly baǵa berý qıyny ekenin aıtady.
«Biraq sarapshylar ol qarýdyń óz-ózinen atylmaıtynyn aıtty. Bizdiń sarapshylar sózine senbeýge eshqandaı negizimiz joq».
«Ol óte aýyr jaǵdaı boldy»
Almatyda, Arbattaǵy kafelerdiń birinde Erjan Tátishievtiń burynǵy áriptesteri jınaldy. Onyń qazasynan keıin olar jyl saıyn jınalyp, dostarynyń ári burynǵy basshylarynyń týǵan kúnin atap ótýdi daǵdyǵa aınaldyrǵan.
«Januıasy, jostary jáne bank menedjerleri Erjannyń týǵan kúnin ol qaıtys bolǵannan soń bir jyldan keıin de atap ótti. Biz Erjan bizben birge dep oılaımyz, sol úshin týǵan kúnin atap ótemiz», – kelýshilerdiń biri Sádýaqas Mamashtegi.
BTA da 2004 jyldan keıin oqıǵalar kóp adamdy tergeýge iliktirdi. Erjan Tátishevti eske alýǵa kelgenderdiń arasynda Áblázovtyń BTA ǵa kelýi jáne odan keıingi jappaı tutqyndaý men qylmystyq isterdiń kesiri tıgender de bar. Biraq olar búgin ol týraly aıtqylary kelmeıdi.
Sádýaqas Mamashtegi 1999-2004 jyldar aralyǵynda BTA bank basqarma tóraǵasynyń orynbasary boldy. Biraq onyń ózi de ol salaǵa qaıta barýǵa qulyqsyz.
«Maǵan bank salasynda qyzmet etýge shekteý qoıylǵan, — deıdi Sádýaqas Mamashtegi. – Biraq ol salaǵa shynymdy aıtsam, oralýǵa qulqym da joq. Ókinishtisi sol, qatelikter qaıtalanyp jatyr. Elimiz jas. Keıbir qatelikter ol kezde keshirimdi edi. Eń jamany adamdar jaqsy-jaman tájirbıeni tez umytyp, bárin qaıtadan bastaıdy».
«Árıne, ol qaıǵyly oqıǵa, óte aýyr ári orny tolmas tragedıa. Banktegi kóp nárse onyń jeke basyna qatysty edi. Qaıǵyly ýaqıǵa bolǵan kezde maǵan qaýipsizdik qyzmetinen habarlasty. Olar ony aýyr jaralanypty dedi. Bul senbi me, jeksenbi sol kúnderdiń biri, dál qaı kúni ekeni qazir esimde joq. Jaqyndaryń bári bankke jınalyp, jospar qurdyq. Erjan qaza bolǵan jerge barý kerek boldy. Onyń ústine qaraly habardy baspasózge, áriptesterge, klıentterge habarlaý kerek edi. Klıentter men áriptester ol kezde tolqýly edi. Belgili qarjy bankten ketip te úlgerdi. Ondaı kezde bankte álgindeı jaǵdaılar kezdesedi. Biraq biz birneshe kúnniń ishinde máseleni sheshtik. Qarjy ketý aǵyny toqtady».
Sádýaqas Mamashtegi alǵashqy tergeýdiń nusqalaryna báriniń de kúmáni bolǵanyn aıtady. Jeke óz basy sol kezde tergeýdiń negizgi qortyndysyn kútken eken.
«Men úshin sol tragedıaǵa aıyptalǵan adamdardyń moıyndaý, kórý aýyr boldy. Buryn men jaman nárselerge senbeýge tyrysatynmyn. Erjan men úshin eń áýel dos jáne syıly basshy ǵana emes, iske baýlyǵan dosym edi. Sol kezde ózge kásipkerlermen salystyrǵanda Erjan uly qarjyger, qarjy naryǵyn óte jaqsy biletin jáne paıdaly ónim usynǵan, óte bedeldi edi adam edi. Men ony memlekettik dárejedegi tulǵa dep esepteımin. Ol bárin bolashaqqa baǵyttap istedi ári iske tereń boılaǵan strateg edi».
«Bul kezdeısoqtyq emes»
Erik Sultanqulov BTA bankinde 2000-2005 jyldary qarjy dırektory boldy. Oǵan deıin memlekettik zeınetaqy jınaqtaýshy qorynda jumys istedi.
Búgin ol da bank salasyna qaıta barýǵa qulyqsyz ekenin aıtady. Qazir ol Qazaqstannyń blokcheın jáne krıptovalúta asosıasıasy keńesiniń múshesi. Erik Sultanqulov Erjan Tátishevpen sońǵy ret telefonmen sóıleskenin esine aldy.
«Sol kúnii men túnniń bir ýaǵyna deıin jumys istedim. Erjan Qazannan ushyp keldi. Ol Tatarstandaǵy bankti satyp alý týraly tapsyrma berip keldi. Keshke ekeýmiz telefonmen sóılestik. Ol maǵan tapsyrma berdi. Tańerteń alǵashqy qar túsetinin, ańǵa shyǵatynyn aıtty. Ertesinde alǵashqylardyń biri bolyp, maǵan habarlasty. Shynymdy aıtaıyn, sengen joqpyn. Tipti qazir de olaı bolmaýy kerek edi, bir nárse durys bolmaǵandaı kórinip turady. Men jaqyn ári senimdi dosymnan aıyryldym. Ol qashan da maǵan qymbat adam bolyp qala beredi» — deıdi Erik Sultanqulov.
Erik Sultanqulovtyń aıtýynsha, Erjan Tátishevtiń óliminen keıin onyń týystary men áriptesteri tergeýge kómektesip, tergeý isiniń jan-jaqty júrýine kómektesti.
«Dál sol kezde men oqıǵanyń kezdeısoqtyq ekenin oılamadym. Ol qalypty nárse edi. Bireýdi aıyptaý ońaı emes, bárin bir Qudaı biledi. Biraq sot ótip, adam óziniń jasaǵan qylmysyn moıyndap, bárin aıtyp bergende eshkimniń kúdigi qalmady. Erjan eshqashan ózine qysym kórsetip júr dep aıtqan emes. Ol kezde báskelesti orta boldy. Erjan kóshbasshy retinde únemi kúresip júretin».
Arsen Saparov Turan Álem Banki tóraǵasynyń orynbasary bolǵan. Ol Erjan Tátishevpen 1995 jyly tanysqan. Sol kezde ony Erjan Kazkommers bankke jumysqa shaqyrǵan. Al keıin Álem jáne Turan bankteri qosylǵan kezde Tátishev ony óziniń orynbasary qyzmetine shaqyrǵan.
«Erjan meniń eń jaqyn dosym edi. Ol uly bankır, óıtkeni men ony joǵary baǵalaımyn. Onyń qazasy el úshin de orny tolmas aýyr dúnıe. Ol otbasyn, dostaryn jaqsy kóretin, únemi bank týraly oılaıtyn. Men uzaq ýaqyt shetelde turdym. 2013 jyldan beri týǵanyn kúninde jáne qaıtqan kúninde zıratynyń basyna baryp turamyn. Ata-anasyna da baryp turamyn. Erjannyń energetıkasy óte kúshti edi. Ol bárin biriktirip turǵan berik negiz edi».
Erjan Tátishevtiń ómirbaıany
Erjan Nureldaıymuly Tátishev 1967 jyly 22 sáýirde Ońtústik Qazaqstan oblysy Qazyǵurt aýdanynyń Turbat aýylynda kópbalaly otbasynda dúnıege keldi.
Ákesi Nureldaıym Tátishev qarapaıym aýyl dárigerinen Kentaýdyń bas dárigeri qyzmetine deıin kóterilgen. Anasy Ultaı Shomasheva orta mektepte fızıkadan sabaq berdi.
Erjan Tátishev Kentaý qalasynyń orta mektebin úzdik aıaqtap, Máskeý ınstıtýtyna oqýǵa túsedi. Máskeý qoldanbaly bıotehnologıa ınstıtýtyn ınjener-tehnolog mamandyǵy boıynsha 1991 jyly támamdaıdy. Kóp uzamaı Qazaqstan memlekettik basqarý akademıasyn ekonomıs mamandyǵy boıynsha bitirip shyǵady.
Tátishev eńbek jolyn «Madına» shaǵyn kásipornynan bastaǵan. 1991 jyly «Astana-Holdıng» kompanıasynyń vıse-prezıdenti boldy.
1993-1995 jyldary – «Qazkommersbank» JAQ Basqarma tóraǵasynyń birinshi orynbasary; 1996 jyldyń qańtar-naýryzy – «KRAMDS-bank» AAQ Basqarma tóraǵasynyń orynbasary; 1996 jyldyń naýryzy – 1997 jyldyń qańtary – «Qazkommersbank» JAQ Basqarma tóraǵasynyń birinshi orynbasary qyzmetin atqardy.
1997 jyldyń qańtarynda «Turan Álem Bankiniń» (keıin BTA banki) basshylyǵyna keldi.
1997 jyldyń qazanynda «Turan Álem Banki» tóraǵasynyń orynbasary boldy. Al 1998 jyldyń sáýirinde qaıtadan basqarma tóraǵasy qyzmetine taǵaıyndaldy.
Erjan Tátishev 2004 jyly jeltoqsan aıynda ań aýlaý kezinde qaza boldy. Onyń artynda áıeli men tórt balasy qaldy. Jubaıy Anar Aıtjanova kúıeýi óler aldynda estrada ánshisi retinde tanyla bastaǵan. Tipti alǵashqy jeke álbomyn da shyǵaryp úlgergen.
Bankırdiń súıikti isteriniń biri ańshylyq pen úlken tenıs bolǵan. Qarjygerdiń óliminen keıin «Erjan Tátishev qory» quryldy.
Myqty qarjyger retinde tanylǵan Erjan Tátishev 1997 jyldyń qańtarynda Turan Álem Bankin basqardy. Bul Qazaqstan úshin qıyn kezeńder bolatyn – ınflásıa, sharýashylyq baılanystardyń úzilýi. Osy ýaqytta Turan Álem Bankiniń aktıvterdegi úlesi 7 paıyzǵa jýyq edi. Al 2003 jylǵa qaraı ol 20 paıyzǵa deıin ósti. 2003 jyly bank bes jyldyq damý strategıasyn iske asyra bastady.
Erjan Tátishev basshylyq etken 7 jyl ishinde bank 22 fılıal, 180 EKQ jáne Máskeý, Kıev, Mınsk, Bishkek, Shanhaı, Qazan, Ekaterınbýrg, Tbılısı, Dýshanbe qalalarynda halyqaralyq ókildikter ashty. Buǵan qosa, Kıshınev, Erevan, Tashkent, Sankt-Peterbor men Saranskta ókildikter ashý boıynsha jumys bastaldy.
2004 jyldyń mamyrynda Tátishev «Turan Álem Banki» AQ-nyń Reseı ekonomıkasynyń damýyna qosqan eleýli úlesi úshin «Vo ımá Rossıı» altyn ordenimen marapattaldy. Osylaısha TMD-da alǵashqy bolyp osyndaı qurmetke ıe boldy.
