Otyrǵandaı eki han or basynda, Biri túspeı bir handyq ornasyn ba. Tisin qaırap ishine qanyn jutty, Deshti-qypshaq Ábilhaıyr ordasynda. Áz-Jánibek qylyshyn kekke malyp, Shý boıymen talasty betke alyp. Qozybasy jerinde handyq qurdy, Moǵolstan batysyn shetke salyp. Baqtalasty aldyryp qaldyǵyna, Eki júz myń halyqpen handyǵyna. Qazaq atty eń alǵash handyq qurdy, Ker zamannyń qaramaı pańdyǵyna. Eki júz myń halyqtyń shoǵyn quryp, Aq boz bıe saýmalyna shomyldyryp. Aq kızge Kereıdi otyrǵyzyp, Han kóterdi qazaqqa jumyldyryp. Sodan bastap qazaq dep atalatyn, Bir ulttyń erligin mahabbatyn. Aıalaıtyn halyqtyń baqytyna, Aıamaıtyn han boldy shapaǵatyn. Kereı ólip aınalǵan Hantaýyna, Alaaýyz aǵaıyn altaýyna. Aqyl aıtyp birliktiń bıik týyn, Aınaldyrdy handyqtyń arqaýyna. Kereıden soń han ótti Jánibekteı, Serti synar júrmese janyp ótpeı. Syr boıynda qalamen óńir úshin, Berilmes Shaıbanıdyń qanyn tókpeı. Qasym han Shaıbanıdy qansyratty, Jasaǵyn toz-toz etip sansyratty. Qazaq jerin Edilge bir keńeıtip, Tashkentke al ózin han suratty. Qasqa jolyn zań etip qabyldady, Saraıshyqta uzaq jyl damyldady. Haq-nazardaı ulyna qıyn sátte, Qasym handaı uly áke tabylmady. Joryq jaıly sybysyn estirmegen, Han sheshimin jaýyna kestirmegen. Eńsegeı boıly er Esim halqy barda, Esim hannnyń eski joly eskirmegen. Táýke ótti jarqyldap jarǵysyndaı, Kúltóbede keńesi alǵysyndaı. Salqam Jáńgir han bolǵan qazaqtardyń, Otqa jandy namysyn shalǵysyndaı. Jaýǵa shabar batyry Abylaılap, Bata berer bıleri a, qudaılap. Qazaq jerin biriktirgen Abylaı han, Qartaıypty qazaqtyń qamyn oılap. Alasarmas handarym zańǵarym aı, Qasqaıyp eskirmegen zańdaryń aı. Aqtaban shubyryndy sulamadaı, Elim-aılap el kóshken zarlaryń aı. Ańyraqaı, Orbulaq shaıqasyndaı, Eli úshin qazaqtyń aıqasyn aı. Handyq quryp dalasyn qorǵap ótken, Tarıhynan qazaqty baıqasyn aı. Tarıhyńa qarada tereń kúrsin, Eńiremeı máńgilik eliń kúlsin. Aq týynyń astynda Abylaıdyń, Qazaq eli qaıtadan belin býsyn. Baıaǵyndaı Túrkistan, aldymda Syr, Eı, ýaqyt tarıhtyń aldyn jasyr. Qazaq handyq qurylǵan kúnnen bsatap, Árbir ǵasyr men úshin Altyn ǵasyr.  

Biz qazaqpyz, táýelsiz bul qazaqstan. Táýelsiz armandar bar alyp ushqan. Kók baıyraǵym jelbirep kók júzinde, Altyn kúnim atady kún shyǵystan. Altyn Altaı, Atyraý, Qara teńiz, Aralymda bólinbes týǵan egiz. Qus qanaty talatyn dalasynda, Yrys baılyq shalqyǵan baıtaq elmiz. Jánibekten bastalǵan uly handyq, Biz sol sátten táýelsiz el atandyq. Qazaq degen halyqpyz dańqy asqan, Uly qazaq atanyp teńdik aldyq. Qasqa jolyn ustanyp Qasym hannyń, Taýdy buzyp qoparyp tasty jardyń. Esim hannyń eskirtpeı eski jolyn, Almastaıyn jarqyrap jalyndadyń. Táýke hannyń súıenip jarǵysyna, Baq ornady baıy men jarlysyna. Qoı ústine boz torǵaı jumyrtqalap, Dushpannyńda qalmadyq qarǵysyna. Abylaıdaı súıenip danasyna, Bılik qurdy baıyrǵy dalasyna. Shetsiz-sheksiz aımaǵyn biriktirip, Baq ornady qazaqtyń balasyna. Qazaq degen momaqan nar qalyqpyz, Kúnge senip jyldardan jaı qalyppyz. Ozyp kerken ýaqytqa qaramastan, Dúnıeniń tórine jaıǵasyppyz. Týlaq jerdiń pushpaǵyn elge berdik, Qazaq bolyp ómirge qaıta keldik. Arzan zatqa kónbeıtin qara qazaq, Qymbat zatqa úırenip qaıta kóndik. Taýdy tasty basyp ap jambasyna, Jaıǵasyppyz álemniń ortasyna. Biz ejelden ólkeniń enin saldyq, Qara óziń tastardyń tańbasyna. Qazaq deıtin halyqtyń urpaǵymyz, Qasıetti Túrkistan, Turanymyz. Allanyń aq jolynan taıdyrmaǵan, Haq ıslam bir aýyz quranymyz. Handyq quryp dalasyn qorǵap ótken, Qazaqpyz-ǵoı jan berip qanyn tókken. Eshkimge erik bermeı erke ósken, Halyqpyz-ǵoı mal baǵyp arba jekken. Qar kóshkindeı kóshsekte aq tabanda, Qara kózge shúkirlik aqpaǵanǵa. Qos janardy kóldetip jasqa malyp, Ashyq tańǵa zar boldyq atqan tańǵa. El men birge kúńirendi Alataýym, Qalyń eldi qalqalady Qarataýym. Qasıetti Túrkistan pana bolyp, Qorǵan boldy saı-sala, orman taýym. Qaqpasynda ańdap jatty qalmaq jaýym. Ór Altaıdan aınaldym Aıakózden, Qara qazaq sabylyp dala kezgen. Jaý aldynda qasqaıyp janyn berip, Belgi qurǵan mola men sonaý kezden. Qara ertis Aqjaıyq ózeninen, Qaıda ketsin bul qazaq óz elinen. Qaımana qalyń qazaq jasy sińgen, Aınaldym shólderińnen, túzderińnen. Qazaqtarǵa naızasyn úıirip jaý, Qart babamdaı turatyn kúızelip taý. At ústinde eki jaý aıqasatyn, Kúniń qalyp tarıh eskiripti-aý. Tarıhyńa kúı bolyp estilipti-aý. Shyǵysynda qalmaqtan qutylǵanda, Qara qazaq orysqa tutylǵan ba? Qoqan, Buhar qoqańdap bir jaǵynda, Sary orys bir búıirden umtylǵanda. Shytqa túıgen qazaqtyń jalǵyz jany, Qara túnde qaraýyldap kózin ilmeı, Urys penen shabystan qutylǵan ba? Orys salyp qamalyn bastabynda, Qorǵan qurlys aınaldy tas qamalǵa. Bir allaǵa qaraǵan qazaqtardy, Orys jaýlap úlgirdi qas-qaǵymda. Kápirge zaman aýǵan shaq boldy ma? Orystyń aıtqan sózi aq boldy ma? Qazaq jerin sondada tastamady, Ejelden erge qonǵan Saq boldy ma? Ala jibin attamas aq boldy ma? Bilmeımin halyqym bar, taq ornynda. Altaı, Arqa, Atyraý qatarynda, Alataýda, Qarataý otarynda. Bolsadaǵy orysqa bas ımeldi, Qara qazaq baıyrǵy at arbada. Jaýgershilik zamanym, ǵasyrlarym, Zar muńymdy halqymnan jasyrmadym. Qazaq degen atyma daq túsirmeı, Jaýdyń sózin basymnan asyrmadym.  

Shý boıy men Talasy, Altaı, Arqa arasy. Syrdarıa, Araly, Qazaq eldiń sarasy. Altaı menen Atyraý, Qazaq jaılap jatyr- aý. Arqaıym men Alataý, Aq tabanda kóshpegen, Qasıetti Qara taý. Týyp ósken bar qazaq, Osy dala balasy. Qazaq týǵan aımaqqa, Eshkimniń joq talasy. Qazaq taýy aıbynym, Qazaq kóli aıdynym. Qara Ertis ǵasyrdan, Bastaý alǵan aı-kúnin. Qara ertis, Eski Esil, Aqjaıyq pen keń Edil. Syrdarıa, Jetisý, Bar qazaqqa besik bul. Osyndaı keń aýmaqqa, Atqa mingen qara ul. Qanat talar aımaqqa, San ǵasyrdan qaraýyl. Keń alqapty jaılaǵan, Naızaǵa tý baılaǵan. Quryq salyp asaýǵa, Mal myńǵyrtyp aıdaǵan. Jelige qulyn baılaǵan, Osy dala ıesi. Qazaq degen qaımanań, Kók táńiri kıesi, Enshi bergen keń dalań. Ulan qaıyr baıtaǵyń, Qanat talar jeriń bar. Uly batyr qazaǵyń, Qorǵan bolar eliń bar. Eńký-eńký jer shalsa, Eńkeımeıtin beliń bar. Jaǵasyna kóz salsa, Aıdyn shalqar kóliń bar. Qyrda jurty baýyrmal, Aqyn, batyr, seri, sal, Jatty múldem jatsynbaı, Usynatyn aq saýmal. Arazdassa aǵaıyn, Bıge nardaı júgingen. Bıdiń taýdaı sózimen, Qyzýly daý sheshilgen. Qaz daýysty Qazybek, Sózi ádil sheshim dep. Aıteke bı, Tóle bı , Týra kórse sheshilmek. Keń dalasyn jatsynbaı, Kóship júrip jaılaǵan. Birinen biri qalyspaı, At jalynda oınaǵan. Erkin jaılap erke ósken, Dushpanǵa qatal egesken. Bastyrmaı jaýdyń aıaǵyn, Tolarsaqtan qan keshken. Jan bersede jer bermeı, Jaýyna qatal bir egeı, Qarysy shapqan kim edi? Shapqan jaýyn elemeı, Atylǵan qara jebedeı, Qazaqtyń qara uly edi. Jánibek, Kereı hany bar, Qazaq degen handyq bar. Qasymdaı qasqa zańy bar, Esimdeı eski zańy bar. Qasqasyna qas qaqpaı, Basqasyna bastatpaı, Aıyl turman tastatpaı, Jaýyna jastyq jastatpaı, Esimniń eski jolyndaı, Bir túmenniń qolyndaı. Áz-Táýkeniń tonyndaı, Abylaı handaı asyldyń, Handyǵyna bas ıgen, Qazaq degen handyq bar. Táýkeniń jeti jarǵysyn, Jarylqap jetim jarlysyn. Qoı ústine boz torǵaı, Jumyrtqalar jarly úshin. Jarq etken Táýke qahary, Qaıraǵan otqa namysyn. Túz qyran etken arysyn. Qazaq degen handyq bar. Júregi ıman, júzi ar, Qara kózdi qyzy bar. Uldary qas batyrlar. Jer qaıysqan sarbazǵa, Qol bastaǵan batyr bar. Qara qandy jaýlarǵa, Oıran salyp atylar. Qarakereı Qabanbaı, Qanyǵaly Bógenbaı. Shapyrashty Naýryzbaı, Kókshe arystan Baıan bar. Asan qaıǵy izdegen, Buqar jyraý úzbegen, Jeruıyǵy otanym, Bir qazaqqa Alladan, Máńgilik elge aıan bar. Qasymdaıyn mar qasqam, Esimdeıin er qasqam. Táýkedeıin ardaǵym, Abylaı han arýaǵym. Esimińdi el biler, Dańyqyńdy jer biler. Basymdy ıdim han ıem, Jurtyma qonsyn bar kıeń. Handyqtan qalǵan amanat, Baıtaq jerimdi men súıem. Jońǵar salsyn shiresin, Qoqan qamshy bilesin. Hıýa tursyn qıqyldap, Oıran saldym qıqýlap. Saýran menen Syǵanaq, Tarıhyn kim suramaq. Otyrar, Saıram, Túrkistan, Munda qazaq qyrqysqan. Syr boındaǵy qalalar, Máýrenahyr dalalar. Tashkent basy mańyzdy, Asan aıtqan ańyzdy. Ata jurtym Buqara, Óz qolynda bolmasa , Qaıratty týǵan er ǵarip. Qazaqsyz qalǵan jer ǵarip. Talas boıy Shýmenen, Aq jalaýly týmenen. Qalmaqpen talaı shabysqan. Aqyry jeńip tabysqan. Qazaq atty halyq bar, Qazaq degen handyq bar. Tarıhy qalǵan san aıshyq, Edilde sonaý Saraıshyq. Batysta Aqtaý, mańǵystaý, Edil qalmaǵy jan qystaý. Kishi júz bolyp urandap, Olardy orys tur ańdap. Orta júz bolyp saıysyp, Sary bel sarbaz qaıysyp. Kereký menen Qyzyljar, Óskemen men Semeıin, Aıakózdegi soǵysty, Qalaı urys demeıin. Uly júz bolyp jońǵarǵa, Jebedeıin atlyp, Ashshy ishegin qatyryp, Jońǵarǵa urys salaıyn, Jerimdi qaıtyp alaıyn. Synsa serti sadaqqa, Bastan qulaq sadaqa. Eldiń janyn qýyrǵan, Aqtabanda shubyrǵan. Qaıran meniń qazaǵym, Sor boldy aý batpan azabyń. Ańyraqaı, Or bulaq, Astynda atyn urǵylap, Joryqta naıza sermesip, Urysta jaýmen beldesip. Jaý bolsa moınyn qylyshtap, Aq baıraqty tý ustap, Jaýdyńda betin qaıtarǵan. Tarıhy qaldy artynda, Ǵurypy jatyr saltynda. Naızaǵa úki baılaǵan. Úıirip jylqy aıdaǵan. Hanǵa basyn ıetin, Hany halqyn súıetin, Qazaq degen handyq bar.  

Kókpegi anaý ushynda kózdiń kóringen, Araıly tańnyń sáýlesi sonda tógilgen. Qalmaqtyń basy saıynda jatyr domalap, Oırantóbeniń astynda qylyp kómilgen. Qalmaqty munda taqymǵa salyp súıregen, Aqyrǵan jaýyn naızasymenen túıregen. Jeńilis taýyp ańyrap qashqan qalmaqtar, Qorshaýda qalyp jasaǵy munda kúıregen. Qoramsaq asyp beline qylysh qystyrǵan, Qyǵysyp naıza atylǵan jebe ysqyrǵan. Jaǵasyn jyrtyp baıraǵyn jyǵyp qalmaqtyń, Qan quıly qara qanynda munda qustyrǵan. Tarıhy jatyr syrlaryn búgip tastarda, Raıymbek batyr qalmaqqa urys bastarda. Sógeti jaqtyń jazyǵyn basqan erligi, Eldigi jaıly beredi jelik jastarǵa. Babadan qalǵan tarıhyn umyt etpek pe, Qazaǵym solaı áli de buǵyp ótpek pe. Qamalǵan tasta naızamen qazǵan keshegi, Raıymbek batyr bastaýy jatyr Kókpekte. Qazaqta ótti el úshin týǵan erleri, Osyǵan kýá osynaý baıtaq jerleri. Arýdyń tamshy jasyndaı móldir kólderi, Qaıysqan jaýdy qaıtarǵan anaý belderi.  

Tórt júz elý adamy menen júıeli, Kerýen tartty bes jýzge jýyq túıeli. Shyńǵysqan ózi kerýenshilerdi óltirtip, Qanyna onyń Qaıyrhan boldy kúıeli. Otyrar úshin tutandy soǵys alaýy, Jelbirep jatty bes aıǵa mońgul jalaýy. Qorshaýda qalǵan Otyrar halqy qamalda, Ashtyqtan óler qalmady basqa amalda. Osylaı monǵol bastaldy ashyq talaýy. Otyrar endi oranar soǵys órtine, Jeitim men jesir jolyǵar sherdiń detine. Otyrarda tiri jan tisti baqa qalmasyn, Buıryǵy solaı, Shyńǵysqan jeter sertine. Ashyqqan ashkóz monǵoldar amal tappady, Aılasy quryp qara jer ústin taptady. Qylyshyn soqty alynbas alyp qamalǵa, Janyna úreı kózine aq shel qaptady. Bes aıdan asa Otyrar syrty qorshaldy, Tapqany sol ǵoı, sileıte urdy qur shaldy. Mystary quryp taǵaty ábden taýsylyp, Qapyryq ystyq boranǵa ǵana tumshaldy. Osydan buryn jırma alty qala qulady, Dańǵaza boldy estigen jurttyń qulaǵy. Shyńǵysqannyń osy ma edi qumary, Halyqtyń qany qanisher monǵol bulaǵy. Otyrar úshin gúli joq bir tal solmaǵan, Ǵasyrlar boıy qalanyń orny tolmaǵan. Osydan buryn segiz júz jyldyń aldynda, Osydan asqan jaýyzdyq sirá bolmaǵan. Álımurat Ánýaruly