Almaty. 11 naýryz. Qamshy.kz – Keshe aǵylshyn ǵalymy Djeff Vaız osydan 1 jyl buryn iz-tússiz joǵalyp ketken Maılaızıalyq Boeing MH370 laınerine qatysty jańa málimdeme jasady. 2014 jyldyń 8 naýryzynda Kýala-Lýmpýr áýejaıynan Beıjińge bet alǵan Boeing MH370 áýe laıneri belgisiz sebeppen radardan joǵalyp ketken bolatyn. Álemniń 14 memleketinen Bordda 239 adammen 12 ekıpaj múshesi bolǵan. Joǵalǵan laınerge qatysty túrli joramaldar aıtylǵan bolatyn. New Zealand Herald gazeti "Malaızıalyq laıner Antarktıda jaqtan sıgnal bergen" dep jazsa, National Geographic telearnasyna bergen suhbatynda halyqaralyq sarapshy Malkolm Berner "Laınerdi belgisiz bireýler urlap ketken" degen tujyrym jasaıdy. Al keshe CNN telearnasyna  sqhbat bergen amerıkalyq ǵalym, táýelsiz sarapshy, Djeff Vaız "Maılaızıalyq laıner Reseı prezıdenti V. Pýtınniń jeke  buıryǵy boıynsha baǵytyn ózgertip, keıin jasyryn túrde Baıqońyr komodromyna qondyrylǵan" degen málimdeme jasady. Sonymen qatar, doktor Vaız óz málimdemesin tolyqtaı kele, "Qazaqstannyń tehnıkalyq qýattylyǵy bildeı bir Boeing MH370 laınerin urlaýǵa nemese laınerge shabýyl jasaýǵa jetpeıdi. Tipti, Qazaqstannyń laınerge shabýyl jasaýǵa esh negizi joq. Sondyqtan, Qazaqstannyń menshigine tıesili Baıqońyrdy qazirgi tańda Reseı Federasıasy jalǵa alyp, paıdalanýda. Al Baıqońyrǵa qondyrylatyn nemese ol jerden áýege kóteriletin barlyq tehnıkalardan Qazaqstannyń habary bar ekeni sózsiz", degen qorytyndy tujyrymdama jasaıdy. Al jahanddyq geografıalyq turaqsyzdyqter men úshinshi sýyq maıdanǵa (holodnaıa voına) qatysty "Reseı qazirgi tańda AQSH-pen teketiresip otyrǵan jalǵyz memleket. Rseıdiń áskerı-tehnıkalyq potensıaly óte joǵary. Dese de, AQSH-tyń aeroǵaryshtyq áskerı qýattylyǵymen Rseıdi salystyrýǵa kelmeıdi" deıdi ǵalym. Djeff Vaız óziniń suhbaty arqyly "Rseı prezıdentiniń sheteldik laınerdi "urlaýǵa" qatysy bar ekenin kórsetedi". Sarapshy Vaız "Múmkin  ol (Pýtın) ózininń bul áreketi arqyly AQSH jáne Batys elderine Reseıge salynǵan sanksıalardyń kesiri aınalyp ózderine tıetinin kórsetkisi kelýi múmkin" degen nusqany da sóz etti. Sondaı-aq, Malaızıalyq ushaqtyń  iz-tússiz joǵalyp ketýi Reseı zulym saıasatynyń  Batysqa kórsetken qyry  bolýy múmkin. Sebebi, ushaqta 2 ýkraın azamaty men, bir reseılik jolaýshy bolǵan. Tipti, olar reseılik barlaýshylar bolýy bek múmkin degen nusqany talqyǵa keltiredi. Bul árıne, sarapshynyń jeke pikiri men joramaly ǵana. Alaıda, doktor Vaız túsindire almaǵan bir másele ǵana qaldy: - ishine adam toly ushaqty urlaý Pýtınge ne úshin kerek boldy? https://www.youtube.com/watch?v=xNRQONshGv0 Nurzat Toǵjan