Bul – taǵdyrlary uqsas qos qurby. Biri 8 balaly Aıman Doshanova, oń jaqta 7 balanyń anasy Gúlbahar Halmuratova. Eki qurbyǵa da kóp balaly ana bolý baqyty buıyrdy, biraq 7-8 balasy bar olar baqytty ma? Muny ózderinen suraǵanymyzda oılanbastan «ıá» dep jaýap qatty. Al taǵdyrlaryna kóz júgirtip ótseń, azyq-túlik pen kıim-keshek úshin qara jumysqa jegilgen aıaýly analardy kóresiń. Taǵdyrlarynyń uqsastyǵy kópbalaly bolýlarymen ǵana shektelse jaqsy ǵoı, eki otbasynyń da bastarynda úıi joq, eki otbasynyń da otaǵalary ishkilikke salynǵan, bala-shaǵanyń qamy ózderiniń moınynda.
Elimizde beleń alǵan máselelerdiń eń basynda turǵany – kóp balaly otbasylardyń tentirep kóshede júrýi nemese úı dep aıtýǵa aýzyń barmaıtyn lashyqtarda turýy. Ókinishke qaraı, ondaı otbasylardy elimizdiń ár óńirinen kezdestirýge bolady. Aıman jaıly «8 balanyń anasy, qoqystan bótelke jınap, olardy satyp kún kóredi» dep estidik te, birden nómirin izdestirip, kóp balaly anaǵa kishigirim bolsa da kómegimizdi tıgizeıik degen nıetti arqaladyq. Alaıda Aıman Doshanova ózimshil bolmaı shyqty. Óziniń qurbysy Gúlbaharǵa da kómek keregin aıtyp, redaksıamyzǵa ertip keldi. Kóńilimiz eljirep sala berdi. Qos qurbynyń baqytty ári muńdy taǵdyrlaryna qulaq túrdik.
Qurbylardy tabystyrǵan joqshylyq
Ekeýi 2016 jyly Raıymbek dańǵyly men Jangeldi kósheleriniń qıylysyndaǵy shirkeýde tanysypty. Jo-joq hrıstıan emes olar, shirkeýge jóndeý jumystaryn júrgizý úshin barǵan eken. Sóıtip basshylyq ekeýin bir qabatqa jiberedi. Áıel adamdardyń tanystyǵy qalaı bastalady?
«Qaı jerdensiń?» degen suraqtan buryn «Turmystasyń ba? Neshe balań bar?» degen suraq áıel adam úshin mańyzdy. Aıman men Gúlbahar bir-birinen osyny surasty. Biri 8 balaly, biri 7 balaly eken. Bir-birine rıza bolǵan analar baqyt tilesip, birden til tabysa ketti. Sodan beri qaıda júrse de jaǵdaı surasyp, birin-biri qoldap júredi. Olardy baılanystyrǵan taǵy bir jaǵdaı bar – ol joqshylyq, ishkilikke salynǵan otaǵasy. Osylaısha Aıman men Gúlbahar syrlas qurbylarǵa aınalady.
(Kúıeýi Birjan, sol jaqta Aıman Doshanova)
«Ajyrasamyn!»
Aıman men Birjan 1992 jyly otaý qurdy. Jańadan otaý qurǵan jas otbasy Uzynaǵashtaǵy Birjannyń qara shańyraǵynda turyp jatady. Alaıda jarynyń baýyrlary kún saıyn úıge iship kelip, jas jubaılardyń mazasyn alǵan. Buǵan shydamaǵan Aıman kishkentaı eki balasyn alyp, Almaty oblysyndaǵy Baıserke aýylyna ketip qalady. Ol jerde Aımannyń kishigirim saıajaıy (dacha) bar bolatyn. Artynan izdep kúıeýi keledi. Baýyrlary úshin keshirim surap, qaıta birge bolýdy usynady. Biraq Aıman báriniń ýshyǵyp keterin bilgen joq, súıgen jaryn kóp oılanbastan keshirim etedi. Biraz ýaqyttan keıin Birjannyń ózi ishe bastaıdy, tipti kúnde ishetindi shyǵarady. Sonyń kesirinen jumys ta jasamaıdy. Tań ata úıinen shyǵyp ketip, kesh aýa mas kúıde úıine qaıtady. Dál mundaı kórinis 2000 jyldardan beri áli jalǵasyp keledi.
(Kúıeýi Birjannyń ishkilikke salynǵannan keıingi túri osylaı ózgergen)
Aıman ketip qalýǵa talaı bekindi, biraq 8 balasyn ákesiz qaldyrýǵa qımaıtyn. «Balalaryma áke kerek, ákeniń bergen tárbıesin 100 mektep te bere almaıdy, ákeniń orny qashan da erekshe» degen oımen ózin aldap kónetin. Ózgeredi dep úmitin úzbedi. Sóıtip jyldar óte berdi, balalar eseıdi. Eki qyzy turmys qurdy, qalǵandary qazir mektep oqýshylary. Biraq ózgermegen birnárse bar. Ol – ishimdikten basqany bilmeıtin, esil-derti araq otaǵasy. Aıman kúıeýine «otaǵasy» degen sózdi de qımaıdy. «Otaǵasy – otbasynyń basy qasynda turatyn, tireýi bolatyn, asyraıtyn adam, al meniń kúıeýim...» deı bergende kózinen jas ytqyp ketti. Úıinde de, jumys istep júrgen ýaqytta da jylaýǵa múmkindigi bolmaıtyny kórinip-aq tur. Bizge syryn aqtaryp otyryp, ishindegisin túgel shyǵardy. Ystyq jas tamshylaı berdi...
-Ómirde tirek bola almaǵan kúıeýmen bir jastyqta qartaıǵansha, ajyrasqanym artyq. Qujattardy daıyndap qoıdym. Ajyrasamyn! - dedi óz-ózine kelgen Aıman.
«Qara tizimdemin...»
Kúıeýinen túk shyqpasyn bilgen Aıman otbasynyń júgin ózi arqalap keledi. «Altyn alqa» dep úkimettiń bergen 15 myń teńgesi tipti bir aptaǵa da jetpeıdi. Tápishkeler tigip, kómirge aıyrbastady. Qoqystan bótelke jınap, tıyn-teben taýyp júrdi. Úı tazalady, jóndeý jumystaryna aralasty, sylady, áktedi, júk tasydy, qara jumystyń bárine aralasty. Bir kezdegi sulý júzdi, názik qoldy Aıman er minezdi, iri deneli áıelge aınalyp shyǵa keldi. Iá, qara jumystyń bárin isteıdi, tek turaqty jumysqa kire almaı júrgenine 20 jyldaı boldy. Sebebi 2010 jyly alaıaqqa aldanyp, nesıe alǵan. Onysyn tóleı almaı júrgendikten, Aıman Doshanovaǵa qatysty bar qujat buǵattalǵan.
-2010 jyly Rýslan degen jigit birneshe otbasyǵa shaǵyn nesıe beremin dep bárimizdiń atymyzdan nesıe ashtyrǵan. Tólemeıtinimizdi aıtyp sendirdi. Men 250 myń teńgege ashtyrdym. Nátıjesinde Rýslan qolymyzǵa 50 myń teńgeden ustatty da, ózi ǵaıyp boldy. Bárimizdi aldap qashyp ketipti. Al «Kaspıı bankten» ashtyrǵan nesıeni paıyzymen tóleýimiz kerek. Ár túrli jumys istep aıyna tabatynym 30-40 myń, balalardyń tamaǵy, kıim-keshegi bar, ol nesıeni tóleýge shamam joq, - dedi Aıman Doshanova.
Bank Aımandy qara tizimge kirgizgendikten birde bir mekeme ony jumysqa almaı otyr eken. Sol sebepti qaı jerde jumys shyǵady, sonda asyǵyp turady. Tipti jumys isteımin dep úıine de birneshe kún barmaı qalǵan sátteri bolǵan eken.
«Nalymaımyn, sebebi 8 baqytym bar»
Aımannyń taǵdyry jaıly estigen adam «8 balany shubyrtyp nege týdy?» dep oılaýy bek múmkin. Biraq mundaı oılar Aımandy tolǵandyrǵan emes.
-Allanyń bergeni. Árqaısysyn óz nesibesi baryna senemin. Balalarymnyń baqyty úshin jantalasyp júrmin, - deıdi ana.
Ol búginde 5 qyz ben 3 uldyń anasy. Eki qyzy turmys qurǵan. Qalǵandary mektepte oqıdy. Ókinishke qaraı, balalarymen tildesýge múmkindigimiz bolmady. Alaıda Aıman hanym ár balasy jaıly aıtqanda kóńilindegi bar muńyn umytyp, janary jaınap sala berdi.
Madına, Farıza, Qyzjibek, Gúlfaırýz, Nursultan, Arýjan, Ersultan, Aıdar syndy baýyrlar bir-biri úshin ishken astaryn jerge qoıatyn baýyrmal bolyp ósipti. Muny ana kóńil maqtanyshpen aıtty.
-Mektepte oqıtyn balalarymnyń sabaq úlgerimi jaqsy. Ustazdarynan maqtaý sózder estip turamyn. Munyń ózi kóńilime úlken demeý. Tek balalarymnyń sabaǵyna ózimniń kóńil bóle almaıtynym ókinishti. Áıtpegende tipten jaqsy bolar ma edi. Kúni-túni jumystamyn. Baıserke jaqtaǵy Álı atty kishigirim aýyldaǵy mektepte oqıdy. Mektep kitappen tolyq qamtamasyz etedi, alaıda jumys dápterleri men mektep formalaryn alarda qınalatynymyz ras. Qaladaǵy mektepterde kóp balaly otbasylardy kıimmen qamtamasyz etetin mektepter de bar. Bizde ondaı joq, - deıdi Aıman hanym.
Janaryna kúlki úıirilgen áıeldiń kóńili qaıtadan bosap sala berdi. Sebebi balalary úshin oryndaı almaı júrgen bir dúnıesi bar eken.
-Uldarym ıman jolyna túsip, namaz oqýdy qalaıdy. Tipti daıyndalyp júr. Al men olarǵa jaınamaz ben taqıa satyp áperýge de qaýqarsyzbyn, - degende ananyń kóz jasy toqtamaı qoıdy.
Aıman bizge jan syryn aqtaryp, ishindegisin shyǵaryp, jeńildengendeı boldy. Kómek qolyn sozatyn bir jannyń tabylaryna ol senedi. Qalada jumys isteý úshin bir kólik alsam ba dep otyrǵanda asyrap júrgen buqasyn da urlap ketipti. Tipti kimniń urlap ketkenin de biledi. Alaıda dáleli joq. Óz basyn áreń asyrap otyrǵan janǵa kelgende bul zamanda kómek qolyn sozatyn tıisti organ da tyrp etpeıdi eken. Biraq Aıman Doshanova úmitin úzbeıdi, ǵajaıypqa senedi. «Bir kúni bizdiń de kún týar» dep sózin qorytyndylady.
«Altyn alqanyń» keregi joq»
Aıman hanymnyń qurbysy Gúlbahar Halmuratova bizge ashylyp eshteńe aıta qoımady. Sebebi buǵan deıin de birneshe telearna Gúlbahardyń otbasy jaıly sújet daıyndap, birneshe saıt materıal basqan eken. Alaıda kómek qolyn sozǵandar emes, áıeldi mazaq etip habarlasqandar kóp bolypty. Sodan beri jýrnalısermen tildesýden qashady, balalary da buǵan qarsy eken.
-31 arnadaǵy informburo jańalyqtar qyzmetine shyǵardy meni. Keıin birneshe saıt basyp shyǵardy. Birneshe kúnnen soń «Saǵan kúıeý kerek emes pe?» dep habarlasatyndar shyǵa bastady. Bul jaǵdaı menen buryn balalaryma qatty tıdi. «Endi eshkimnen kómek suramaıyqshy» dep jalyndy balalarym, - dep toq eterin aıtty.
Sol sebepti biz de Gúlbahar hanymdy qınaǵan joqpyz. Alaıda bar bilgenimizdi jazýǵa tyrystyq. Balalarynyń qarsylyǵyn eskerip, sýretterin de júktemedik.
Gúlbahar Halmuratova 7 balany dúnıege ákelgen jalǵyzbasty ana. Ákesiz balalaryn jalǵyz asyrap otyrǵan áıel birneshe jerde jumys isteıdi. Alaıda kıimderi kók, tamaqtary toq emes. Basynda baspanasy joq úlken otbasy áli kúnge deıin jaldamaly páterde turady.
Kúıeýi ishkilikke salynyp ketkendikten ajyrasqan. Alıment óndire almaı júr. Sebebi kúıeýi «alıment tólesem, qartaıǵanda úılerińe kelip jatyp alamyn» dep qorqytady eken. Buǵan Gúlbahar hanymnyń balalary qarsy.
Úzdiksiz jumys isteıtin jalǵyzbasty kelinshek bar tapqanyn úı qojaıynyna beredi. Jaqynda ǵana «Altyn alqa» ıegeri atandy. Alaıda otbasyna alqadan ózge kómek bolmaı tur. Tipti altyn alqasyn kepilge lombardqa ótkizýge tyrysqan, biraq qabyldamaı qoıypty. Sebebi alqa altyn emes, altyn jalatylǵan eken. Al úkimetten alatyn 15000 teńgesi túkke jetpeıdi. Bir aılyq nanyńa da jetpeıtin 15 myń teńge berip otyrǵan úkimetke Gúlbahar hanymnyń ókpesi qara qazandaı.
Kenje balasy Almat esin bilgeli aýrýdan kóz ashpady, denesi tyrysyp qalady eken. Qoıanshyq (epılepsıa) aýrýyna shaldyqqan bolsa kerek. Kópbalaly ana kenje balasymen talaı aýrýhananyń tabanyn tozdyrǵan. Alaıda durys kútim bolmaǵandyqtan aýrýy asqynyp barady. Ózderinen buryn shuǵyl kómekti ana baýyr eti balasyna surap otyr.
Búgingi qoǵam qatal ma álde adamǵa degen senim azaıǵan ba, bilmedim, áıteýir ajyrasqan áıel qoǵam úshin qaýipti sanalady. Ondaı áıelderge kómektesýden bas tartyp, at-tonyn ala qashady jurt. Siz de asyǵys sheshim qabyldaýǵa asyqpańyz. Já, ajyrasýdy nasıhattaýdan aýlaqpyz. Tek bul kisiler otbasyn saqtap qalý úshin qolynan kelgenin, tipti qolynan kelmeıtinin de jasap kórgen jandar. Muny Allanyń bergen synaǵy, mańdaıǵa jazǵan taǵdyry dep túsingenimiz jón-aý. Sebebi basty murat – ishkilikke salynyp buzylyp, balalaryna qamqorlyq, jaryna jylýlyq kórsete almaǵan erkekterdi masqara qylý emes, qaragóz balalardyń el qatarly ómir súrýine dúıim jurt bolyp kómek kórsetýge shaqyrý. «Balalarym ash júrmesin, qatarynan qalmasyn, elge mazaq bolmasyn» dep jylap-syqtamaı, ómirge aryzdanbaı, beldi bekem býyp zyr júgirip júrgen analardyń batyldyǵy, «anamyz sharshap qalmasyn, muńaımasyn» dep qoldaý kórsetip júrgen balalardyń janashyrlyǵy, sanalyǵy kópke úlgi bolýǵa laıyqty. Bizden sizge buıymtaı bar, oqyrman! Aıman Doshanovanyń turaqty jumysqa ornalasýyna kómegimizdi aıamasaq. Kimde-kim jumys beremin dese, Aımannyń nómirin berýge asyqpyz. Al, Gúlbahram Halmuratovanyń ulyn bastan-aıaq medısınalyq tekseristen ótkizip, qajetti em-dom alýyna jetetin qarjy jınaýdy búgingi kúnnen bastaımyz.
Basyna bult úıirilip, daýyl soǵyp, tepe-teńdikten aıyrylsa da balalaryn-balapandaryn ómirdiń barsha qıyndyǵynan qyzǵyshtaı qorǵaǵan analardyń óz uıasy-úıi joq ekendigin eskerip, baspana tartý etemin degen atymtaılar paıda bolsa, qýanyshtan tóbemiz kókke jeter edi.
Aıman Doshanova:
telefon nómiri: 87475932215
bank kartochkasy joq
Gúlbahar Halmuratova:
telefon nómiri: 87027307494
Kaspi Gold: 740301403566
