Qazaq talanttylarynyń Máskeýde ólim qushýynda qupıa syr bar ma?

/uploads/thumbnail/20170708175525611_small.jpg

Qazaqtyń has talanttary araǵa jyldar salyp, Máskeýdi moıyndatpaqqa attanyp jatady. Biraq, Máskeý kóz jasqa da, basqaǵa da senbeıtinin, eshkimdi moıyndamaıtynyn buryn-aq bildirgendeı. Alaıda, slaván óneriniń shyńyn baǵyndyramyn dep attanǵan qazaqtyń ul-qyzdarynyń mańdaıyna týǵan jerine tabyt ishinde jatyp qaıtý taǵdyry buıyrǵandaı...

Muhtar Omarhanuly Áýezov

Qazaqtyń uly jazýshysy, qoǵam qaıratkeri, ǵulama ǵalym, Qazaqstan ǵylym akademıasynyń akademıgi, fılologıa ǵylymdarynyń doktory, profesor, Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri Muhtar Omarhanuly Áýezov - 1961 jyly 27 maýsym kúni 64 jasyna qaraǵan shaǵynda Máskeý qalasyndaǵy Kreml aýrýhanasynda operasıa kezinde qaıtys boldy.

1961 jyly qaıtys bolǵannan keıin Respýblıka Úkimeti qaýly qabyldap, uly jazýshynyń esimin máńgi este qaldyrý maqsatymen Ǵylym akademıasynyń Ádebıet jáne óner ınstıtýty men Qazaqtyń memlekettik akademıalyq drama teatryna Muhtar Áýezovtyń aty beriledi, ádebı memorıaldyq murajaıy ashylyp, birqatar mektep, kóshe jáne Almatynyń bir aýdany M.Áýezov atymen ataldy.

Kúlásh Baıseıitova

Búginde ısi qazaqta Kúlásh Jasynqyzyn tanymaıtyn jan joq desek artyq aıtqandyq emes. Onyń esimi búkil keńester eline ańyz bolyp taralǵan. Ol nebári 24 jasynda SSSR Halyq ártisi ataǵyn alǵan. Onyń dańqy tek SSSR aýmaǵynda ǵana emes, álemniń kóptegen elderine keńinen tarady. Ol jeke dara qubylys bolyp keldi. Kúlásh Máskeý Úlken teatrynda óner kórsetken tuńǵysh qazaq qyzy boldy. Ol qaı elde óner kórsetpesin, meıli Portýgalıa, Danıa, Belgıa - onyń kórermenderi tik turyp qol soǵatyn. Ol kırıl tilinen ózge latyn, arab tilderinde arıalar aıtatyn.

1957 jyldyń maýsym aıynda Kúlásh Jasynqyzy Máskeýge gatroldik saparmen barǵan. Konsert aıaqtalǵan soń, ol óziniń basynyń qatty aýyrǵanyna baılanysty qonaq úıdegi bólmesine ketip qalady. Al ertesine, 6 maýsym kúni qonaq úı qyzmetkeri Kúlásh Baıseıitovanyń jansyz denesin taapqan. Keıin dárigerlik zertteýler qorytyndysy mıyna qan quıylǵanyn aıtqan.

Sháken Aımanov

Sháken Kenjetaıuly Aımanov 1914 jyly 15 aqpanda Pavlodar oblysy, Baıanaýyl aýdanynda dúnıege kelgen. 1928 jyly orta mektepti bitirip, 1931-1933 jj. Semeı Qazaq aǵartý ınstıtýtynda oqıdy. 1933 jyly Almaty qalasyna kelip, Qazaq drama teatrynyń quramyna qabyldanady.  1947-1951 jj. atalǵan teatrdyń bas rejıseri bolady. Teatrdaǵy qyzmeti barysynda akterlik shyǵarmashylyǵyn shyńdap, sheberligimen kózge tústi.

1959 jyly KSRO Halyq ártisi ataǵyn ıelendi. 1970 jyly «Atamannyń aqyry» fılmi úshin Qazaq KSR Memlekettik syılyǵy berildi. Bul syılyq Sháken Aımanovqa qaza bolǵannan keıin berilgen bolatyn.

1970 jyly 23 jeltoqsanda Máskeý qalasynda kólik apatynda qaıtys bolyp, Almatydaǵy Ortalyq zıratta jerlengen.

Qaltaı Muhamedjanov

Qaltaı Muhamedjanov 1928 jyldyń 24 jeltoqsanynda Qyzylorda oblysynyń Tereńózek aýdanyndaǵy Shirkeıli aýylynda dúnıege kelgen. 1953 jyly Tashkenttiń teatr jáne kórkemóner ınstıtýtyn bitirip shyǵady. Qazaqstan Respýblıkasynyń Mádenıet mınıstrliginde, Memlekettik kıno komıtetinde, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń, Kınematografıster odaǵynyń ekinshi, birinshi hatshysy, 1988–1998 jj. respýblıkalyq «Ara–Shmel» jýrnalynda, halyqaralyq «Zaman – Qazaqstan» gazetinde bas redaktor boldy. Ómiriniń sońǵy jyldary halyqaralyq «Túrkistan» gazetiniń bas redaktory qyzmetin atqarǵan.

2001 jyly 7 mamyr kúni Máskeý qalasynda qaza bolǵan. Sol kúni reseılik jáne qazaqstandyq barlyq basylymdar Qaltaı Muhamedjanovtyń qazasy týraly jazyp jatty. M.Áýezov atyndaǵy memlekettik akademıalyq drama teatrynyń kúsh salýymen Qalaǵanyń denesi Keńsaı zıratyna jerlendi.

Baǵlan Sádýaqasov

2006 jyly áıgili "A-Stýdıonyń" ánshisi Baǵlan Sádýaqasov Máskeý qalasynda kólik apatynan qaza bolǵan. Baǵlan mingen jeńil avto kólik Kamaz júk kóligine soqtyǵysyp, Baǵlan oqıǵa ornynda kóz jumǵan. Bul Baǵlannyń basynan ótken alǵashqy kólik apaty emes edi. Ajal artynan túskendeı, Baǵlan mingen Shrı-Lankadan ushqan ushaq janyp ketip, bir ajaldan aman qalǵan edi.

Murat Nasyrov

2007 jyly qazaqstandyq estrada ánshisi, kompazıtor Murat Nasyrov Máskeýde qaza bolǵan. Ol óz úıinde, 5 qabattan sekirip, ózine-ózi qol jumsaǵan(keıbir derekterde osylaı aıtylady). Ol qaıtys bolǵanda nebári 37 jasta bolǵan jáne artynda áıeli men eki balasy qalǵan.

Batyrhan Shúkenov

Mine, búgin 29 sáýir kúni taǵy da qaıǵyly habar. Taǵy da Máskeý. Taǵy da qazaqtyń jaryq juldyzy. Búgin sol "A-Stýdıonyń" birinshi solısi Batyrhan Shúkenov 53 jasyna qaraǵan shaǵynda Máskeýde qaza boldy. Dárigerlerdiń aıtýynsha ol júrek talmasynan kóz jumǵan.

Daıyndaǵan Nurgeldi Ábdiǵanıuly

Qatysty Maqalalar