QR-y Aýylsharýashylyǵy mınıstri Asyljan Mamytbekov elimizdiń ár aımaǵynda kún sanap ósip bara jatqan nan baǵasyna qatysty pikir bildirdi. Bul týraly «Qamshy» portaly total.kz-ke silteme jasap habarlaıdy.
Mınıstrdiń aıtýynsha, nan baǵasyn naryq retteýi kerek. Ol úshin memleket osy salaǵa bólinetin sýbsıdıalardy qysqartyp, sol arqyly óndirýshiler arasynda básekelestikti kúsheıtýge múddeli eken.
«Sońǵy 5-6 jylda 1 sortty unnan pisirilgen 600 gramdyq bólke nan baǵasyn tómendetý úshin 6-8 mıllıard teńge shamasynda qarajat shyǵyndaǵan. Bul kórsetkish keı jyldary 12-15 mıllıardqa deıin jetip otyrdy. Bir jarym jyl buryn sýbsıdıa normatıvterin tómendetý týraly sheshim shyǵaryldy. Iaǵnı, nan baǵasyn memleket rettemeýi, ol naryqqa saı bolýy tıis. Biz básekelestik esebinen naryqtyq baǵa qalyptastyrýymyz kerek» degen pikir bildirgen Aýylsharýashylyǵy mınıstri Asyljan Mamytbekov. Mınıstr mundaı sheshim qabyldaýdyń sebepterin de táptishtep túsindirgen:
«Birinshiden, nan baǵasyn tómendetý naqty bir toptarǵa baǵyttalǵan saıasat emes. Arzandatylǵan nandy baı da, kedeı de alyp jeıdi. Bul memleketke úlken shyǵyn ákeledi. Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstrliginiń esebinshe, nan baǵasyn tómendetýge 1,5 mıllıard teńge qarajat qajet. Iaǵnı, biz búdjet qarajatyn shamadan tys jumsaımyz. Baılardyń arzandatylǵan áleýmettik nandy jeýi – ádiletsizdik» deıdi mınıstr.
Sonymen qatar, bul mehanızmniń óte kúrdeli ári jemqorlyqqa jol berý qaýpi joǵary ekenin aıtady Mamytbekov myrza. Óıtkeni, bul másele jergilikti búdjet esebinen sheshiletindikten arzandatylǵan un tıisti jerine jetip jatatynyna mınıstr senimdi emes. Arzan undy pysyqaılar erkin naryqta satyp, paıda taýyp júrgeni týraly málimetter mınıstrlikke jetken syńaıly.
«Eger kómektessek, búdjet qarajatyn tıimdi jumsaıtyn mehanızmdermen naqty kómek jasaý kerek. Nan baǵasyn qoldan arzandatý men bul naryqqa memlekettiń turaqty túrde aralasýy osy salany modernızasıalaýǵa da kedergi keltirýde. Kóptegen qalalarda keńestik kezeńnen kele jatqan eski nan kombınattary tur. Jańa ınvestısıalar men tehnologıalar joqtyń qasy. Sonyń kesirinen bizdiń álemdegi eń jaqsy unymyz sapasyn joǵaltýda. Básekelestik joq bolǵandyqtan nan ónimderi salasyna ınvestorlar da barmaıdy. Óıtkeni, kez-kelgen saýatty bıznesmen memlekettiń nan baǵasyn qalaǵan ýaqytynda tómendetip otyratynyna kelispeıdi» dep máseleniń mánin túsindiredi mınıstr.
Sondaı-aq, mınıstr nan baǵasy tek unǵa táýeldi emes ekendigin, kólik tasymaly, elektr energıasynyń baǵasy da óz áserin tıgizbeı qoımaıtynyn aıtqan.
Asyljan Mamytbekov nandy tutyný normalarynyń da keńestik kezeńnen beri qaıta qaralmaǵanyn aıtqan.
«Keńestik standarttar boıynsha bir adamǵa jylyna 120 keli bıdaı esepteledi. Ony keıin qaıta qarastyrǵan eshkim bolmady. Biz muny 2010-2012 jyldardaǵy qurǵaqshylyq kezinde arnaıy eseptedik. Halyq tutynýshylyq maqsatta jylyna biz aıtyp júrgendeı 2,4 mıllıon tonna emes, bar bolǵany 1 mıllıon tonna bıdaı paıdalanady eken» degen mınıstr qazirgi ýaqytta adamdardyń tamaqtaný rasıonynda nannyń orny áldeqaıda azaıǵanyn aıtady.
Eldegi qymbattap bara jatqan nan baǵasyna qatysty túsinik bergen Asyljan Mamytbekovjurtty bul máseleni tym saıasılandyrmaýǵa shaqyrǵan.
«Bul – taza ekonomıkalyq másele, sondyqtan bul pikir-talasty doǵarý kerek. Belgili-bir muqtaj toptarǵa áleýmettik járdem jasalýy kerektigin joqqa shyǵarmaımyz» deıdi mınıstr.
Qazyna qarajatyna Amerıkadan syıyr tasyp mamandanǵan Mamytbekov myrzanyń nan baǵasyna qatysty pikiri de ózinshe erekshe pikir boldy. Onyń bul aıtqandarynan «Onsyz da nandy kóp jep júrgen joqsyńdar. Nemenege shýlaı beresińder?!» degendi ǵana uqtyq.
Darhan Muqan
