Qazaqta «Ólim bardyń malyn shashady, joqtyń artyn ashady» degen sóz bar. «EKSPO» dep entikken qazaq bıligi de sondaı keıipke túsken sıaqty. Olaı deıtinimiz, áýbasta «Basqasy bolmasa bolmasyn, «EKSPO-dan» eshteńe aıamaımyz» degen memleket basshylyǵy endi keler jyly ótetin dúbirli sharanyń qazynasyn qysqartýdy sheshti.
Buǵan deıin EKSPO ótkizýge bólingen qarajattyń 78 mıllıard teńgesi únemdeý sebebimen qysqarǵan edi. Endi keshe «Astana EKSPO-2017» ulttyq kompanıasynyń basshysy Ó. Shókeev myrza taǵy da Elbasynyń aldyna baryp, kórme búdjetin taǵy 53 mıllıardqa qysqartýǵa kelisimin aldy. Sonymen, Qazaqstannyń álemge atyn tanytady degen alyp pıar-kampanıany ótkizý búdjeti 131 mıllıard teńgege qysqardy. Al, bunyń aldynda kompanıa jumysshylarynyń jalaqy qory 150 mıllıon teńgege ortaıǵan edi.
Jalpy, «Kapıtal» iskerlik aqparat ortalyǵynyń habarlaýynsha, kórmeni ótkizý men daıyndyǵyna 3 mıllıard dollar qarajat qarastyrylǵan kórinedi. Ótken jyly ulttyq qordan kórme nysandarynyń qurylysyna 65 mıllıard teńge qarajat bólindi.
Esimov myrzanyń aıtýynsha, kórme nysandaryn daıyndaý, salý jumysynda otandyq kásiporyndarǵa basymdyq beriletinin aıtqan. Sol úshin de barlyq oblys ákimderimen kelisimder jasalyp, qurylys jumystaryna 240-tan astam jergilikti kompanıalar tartylǵan kórinedi. Basqarma tóraǵasynyń bul aıtqany árıne, úlken naýqan aldyndaǵy qıyndyqtardy jýyp-shaıý ekeni sózsiz. Máseleniń kókesi budan da áride sıaqty.
Kórme ótetin ýaqytqa deıin (2017 jyldyń 10 maýsymy men 10 qyrkúıegi aralyǵy) áli bir jydan astam ýaqyt bar. Oǵan deıin álemdik qarjy naryǵy da, Qazaqstannyń ishki ekonomıkasy da san qubylady. Munaı men basqa da shıkizat baǵasy jaqyn arada óse qoıatyn túri kórinbeıdi. Iaǵnı, bolashaǵy bulyńǵyr ekonomıkanyń erteńinen qoryqqan bılik kórmeletemiz dep júrip qazyna qarjysyn sarqyp alýdan qaýiptenetin sıaqty.
Esterińizge salsaq, buǵan deıin Ulttyq bank tóńiregindegi úlken basshylardyń biri aldaǵy alty jylda Ulttyq qordyń sarqylatynyn aıtyp, artynsha qyzmetinen ketken edi. Onyń aıtýynsha, jyl saıyn Úkimet ekonomıkany qoldaý degen syltaýmen Ulttyq qordan 10 mıllıard dollar aqsha alyp jatqan kórinedi.
Qysqa qaıyrǵanda, osy ýaqytqa deıin eldiń zeınetaqy qoryna qol salǵan, Ulttyq qor qarjysyn esepsiz jumsaǵan bıliktiń EKSPO-ǵa kelgende saqtyq tanytýynyń sebebi aıtpasa da túsinikti.
Jomart Abdollauly
