Jezqazǵan qalasynyń Serik Dúısenuly esimdi turǵyny qoqystan janarmaı shyǵarýda, - dep jazady «Podrobnostı» gazeti.
Basylym ónertapqyshtyń qoqystan benzın shyǵaratyn qurylǵyny da metal synyqtarynan qurastyryp alǵanyn jazady. Ónertapqyshtyń ózi bul qurylǵynyń atmosferaǵa toksındi qaldyqtar shyǵarmaı jumys isteıtinin aıtqan.
Serik Dúısenulynyń qurylǵysynyń bar qupıasy mynaý kórinedi: peshke qolǵa túsken barlyq qoqysty, qaǵazdan bastap turmystyq qatty qaldyqtarǵa deıin tastaısyz. Al, olar janyp bolǵanda qurylǵydan qalaǵan janarmaıdy (mazýt, dızel otyny, benzın, gaz) quıyp alasyz.
«Bul ıdeıa birnshe jyl buryn paıda boldy. Shashylyp jatqan qoqysty kórgende olardy qalaı kádege jaratýǵa bolatynyn oılaı bastadym», - deıdi Serik Dúısenuly.
Birneshe jylǵa sozylǵan tájirıbelerdiń nátıjesinde osy agregatty qurastyryp shyqqan. Ónertapqysh bul qurylǵysy úshin bar bolǵany 50 myń teńge shyǵyndaǵanyn aıtady.
Atalǵan qurylǵy týraly estigen aımaqtaǵy kásiporynbasshylary Serik Dúısenulyna jınalyp qalǵan qoqystaryn bere bastaǵan. Tipti, Atyraý, Aqmola sıaqty birneshe oblystardan shaqyrý túsken. Kókshetaýlyqtar Serikke jergilikti jylý elektr stansasy úshin jylyna 500 myń tonna mazýt shyǵaratyn agregat qurastyrýǵa usynys jasaǵan.
Eger, jezqazǵandyq ónertapqyshtyń oılap tapqan qurylǵysy keń qoldanysqa ense,ekologıalyq máseleler de birshama sheshilip qalar edi.
«Rezınaly-tehnıkalyq buıymdardyń bir tonnasyn ashyq kúıde órtegende atmosferaǵa 270 keli kúıe, 460 kelige teń ýly gaz bólinedi. Al, meniń qurylǵym sonyń bárin tútin shyǵarmaı óńdep beredi», - deıdi ol.
Qurylǵy tolyq qýatynda jumys istegende 470-500 gradýsqa deıin qyzady eken. Qosylǵannan soń 20 mınýttan keıin ónimin bere bastaıdy. 8 keli plasık qaldyqtardan 50-70 gram paıdaly otyn bólip shyǵarady.
Sonymen qatar, ol agregat shyǵarǵan gazdy qaıtadan qurylǵyǵa aıdap, elektr generatoryn jumys istetýge, sol arqyly avtonomdy elektr stansasyn jasaýǵa bolatynyn aıtady.
Alaıda, ónertapqyshtyń ózi bul bastamasyna memlekettik mekemelerdiń nemquraıly qarap otyrǵanyna qynjylady.
«Meniń bar maqsatym Qazaqstandy qoqystan tazalaý edi. Osy qurylǵyny tanystyryp, Jezqazǵannyń da, kórshi Sátbaev qalasynyń da ákimdiginde boldym. Odan esh nátıje shyqpady. Ondaǵylar 2014-2050 jyldary qala mańyndaǵy qatty qaldyqtar polıgonyn modernızasıalaý úshin respýblıkalyq búdjetten 128 mıllıard teńge bólingenin, qoqystan solaı arylatyndaryn aıtady. Munsha aqshany jelge ushyrǵansha, qoqys óńdeıtin qurylǵy qurastyrǵan jeńil emes pe?», - deıdi S. Dúısenuly.
