جالعان دەسە قالايشا جالعان مۇنى، ماعان ونسىز جالعاننىڭ ارزان مۇڭى. مەن ونىمەن كەزىككەم جالعىز مارتە، سولكەبايى ءۇزىلىپ قالعان كۇنى...   ول جىلاعان: تاعدىرعا نالىپ، بەكىپ؛ مەن كۇلگەم: شايتان ءتۇرتىپ شابىتتى ەتىپ. سوندا ونىڭ قارا زەر ومىراۋىنان، جۇلدىز مونشاق تۇردى انتەك تامىپ كەتىپ...   «ءبىز، تەگى، وسى ءساتتى تىلەمەي مە ەك، قاراعىم، قاراكوزىم، مىنە عوي!» دەپ – مەن ونى باستان-كوزدەن سۇيە بەرگەم، سۇيە بەرگەم مەن ونى سىلەمەيلەپ.   شىداماي بويدا قانىم تاسىعانعا، (مەن، ءسىرا، الدە نەگە اسىعام دا) – ەرنىنەن، تاماعىنان وپكەم ونى، جۇپار ءيىسى اڭقىعان شاشىنان دا...   سالدەن سوڭ كوك شالعىنعا قۇلاعانبىز، (بۇعان دەيىن قالايشا شىداعانبىز)؟! ول مەنى ۇيقىسىراپ قىسىپ قويدى، ازىرشە قوشتاسۋدان ءدىن-امانبىز.   توسەنىش ول – تورقاداي توپىراقتان، جامىلعىمىز جاپ-جاسىل جاپىراقتان. ...قالعىپ كەتسەم كەرەك-تى. الدىمدا تۇر اۋزى-باسى قيسايماي اقىماق تاڭ!   جالعان دەسىن قالايشا جالعان مۇنى، سولكەبايىن جوعالتىپ العان كۇنى: ونىڭ بارلىق قۋانىش-قايعىسىنىڭ، جانارىما جازىلىپ قالعان مۇڭى.

سەن مەنىڭ سەزبەي-اق قوي ءقادىرىمدى... (جالقىنىڭ جالاۋ ەتسىن جانى مۇڭدى!) سىيماعان كوك تەڭىزگە مەكىرەدەي، تۇمسىعىم تاسقا، مىنە، تاعى ۇرىلدى... سەن مەنىڭ سەزبەي-اق قوي ءقادىرىمدى.   قايتەرسىڭ بۇل جانىمدى ەلەنبەگەن، كولگىرسىپ كوزىمە ۇرساڭ سەنەم بە مەن؟! ءبىرىمىن، ازار بولسام، كوپ قازاقتىڭ، ءومىرىن ورنەكتەگەن ولەڭمەنەن. كوڭىلىن كوكتەمەدە جەل ەمدەگەن.   ايتەۋىر، جىردى-مۇڭدى دوسىم ەتتىم، باسقادان كىر-كوڭىلدىڭ حوشى كەتتى. ...ءدال ءقازىر قىردىڭ بەيعام كيىگىندەي، كوزىمنەن بالاقان كەز جوسىپ ءوتتى. ەزىلگەن جۇرەگىمدى ول وسىپ ءوتتى...   مەن دە ءبىر تابيعاتتىڭ تەنتەگى ەدىم، ەن جايلاپ ەسسىز ءسۇيدىم، ەركەلەدىم. سونداعى ەركەبۇلان بولمىسىمنان، بۇل كۇندە بال ورنىنا دەرت ەمەمىن. وتىرىپ وڭاشادا ورتەنەمىن.   اڭسايمىن... ايمەن ۇزاق تىلدەسەمىن، جۇلدىز بوپ عارىشتا دا كۇن كەشەمىن. مەن، ءسىرا، اقىن بولماي وسى ءومىردىڭ ولەڭنەن قىسقا ەكەنىن بىلمەس ەدىم...   و، مەنىڭ ماڭگى ىڭكارىم جۇماق عالام، قانىمدى بۇلاق كەزدى ءبىر اقتابان. انەكي... ءتۇپسىز اناۋ اسپان جاقتان، كەلەدى عاپىل دۇنيە قۇلاپ ماعان!...   وقا ەمەس. سەن سەزبەس دەپ وكسىمەيمىن، باسىنا ب ا ق قونا الماس بەك سۇلەيدىڭ! جالعىز-اق، جاندى ەرىتكەن جاستىعىمنىڭ جاس كورىپ جانارىنان... تەك سىلەيدىم.  

تەرەزەمدە ءتۇن قالعيدى قوناقتاپ، اي تىنتەدى الىس قىردىڭ بالاعىن. قايىرىمىن قايىرشىعا توناتقان، ءبىرسىن-بىرسىن وتى ءسوندى قالانىڭ.   جالعىز بولمە. ساراڭ جانىپ شىراق تۇر، وشىرەردەي الدە قايدان جەل ءۇرىپ... ءون-بويىمدا ءبىر قىزۋ قان قۇراتتىڭ شاپقانىنداي قۇيىندايدى ەلىرىپ.   ءسال تىنشىعان شۋلى تىرلىك، تامام ءۇن، ەرتەڭ قايتا ءسان قۇرادى... بىلەمىن. سونى سەزىپ تار كەۋدەمە قامالىپ، تىپىرشيدى تىنشي الماي جۇرەگىم.   ...ا، اي نۇرى، ماڭدايىمنان سيپا سەن، دالا جەلىن اڭساپ ءجۇر عوي بۇل اۋسار. قويشى بالا، اندەرىڭمەن ۇيت اسەم، سەن شىعارسىڭ مۇمكىن سوڭعى جىراۋ-سال.   سەن دە، مەن دە جەلمەن بىرگە جارىسقان، بالاقانى ەك سول دالانىڭ دارقان بەك. ەندى وزىمشە ءسوز قۋام دەپ الىستا، سەن تۇسىنبەس ازابىمدى تارتام كەپ.   ءيا... باقتىڭ كەرەگى جوق ماعان دا، سول دالادا مەندىك سەنىم بايلانعان. ...ەڭ سوڭعى رەت ەر دوسپامبەت اعاڭ دا، ءتۇسىپ قالعان قامشىسىنا ايلانعان...   تەرەزەمە ءتۇن قالعيدى قوناقتاپ، اي باتادى اق تاۋلاردان ارى اسىپ. ...تۇسىمدە ىلعي ءبىر كوكبورى جونى ءاپپاق، اي استىندا قاۋىپ تۇراد جاراسىن...  

قانجار – قايعىدان قاسقالداق – قانىم تامشىلاپ، قارا جۇرەگىم قالعانداي بولدى-اۋ قانسىراپ... قايدا ەكەن، قايدا قاراڭعى ۇركەر تاڭ شۋاق، قايدا ەكەن، قايدا تاڭداي جىبىتەر بال شۇبات؟!   قوي تورى ءمىنىپ، قوڭىر كۇن كەشكەن حالىقتىڭ، قايعىسىز ىشكەن قارا سۋىنا دا زارىقتىم. داۋىلداپ تۇرعان دامىلسىز مىناۋ نارىقتىڭ، داڭعازا، داڭعوي، دالدۇرىشتەرىنەن جالىقتىم.   سەن ءۇشىن ولگەن، ەي، سايىن دالالار – سارى ساعىم، ەسىل دە ەسىل ەر كىندىكتەرىڭدى اڭسادىم... كەۋدەمدى تىرناپ كەپتەلىپ جۇرگەن بارشا مۇڭ، كەتەۋىم كەتىپ، كەيۋانا كەيپىم شارشادىم.   شارشادىم، مىنە، كۇيىپ تۇر بولبىر بوس وكپە، قوڭىر ءتۇن مەنى الديلەر سالقىن توسەكتە... سىقسىڭداپ سوندا جىلارسىڭدار-اۋ كۇنشىل جۇرت، ك...ءدى اشىپ كۇل ءقازىر، مەيلىڭ، وسەكتە...  

كوڭىلشەك كوكتەي قارا كوزىمنىڭ، جاسى تۇر جۇمسام قۇيعالى. بال ارماندارى بالا كەزىمنىڭ ەلەستەپ جاندى قينادى.   ... كوز تاڭباق ويناپ كوگىلدىر كەشتە، كوزىمدى تاڭعان قۇربى قىز. كوكىرەككە قۇيدىق توگىلدىرمەستەن، ارۋ اي توككەن نۇردى ءبىز.   ال، كەيدە ارۋ ابات – باقتاردا، القىندىق ويناپ اقسۇيەك. نايزاعاي كوكتە قاباق قاققاندا، ساقىلدار سايلار باقسى – يەك.   ءدۇريا – دالا كومكەرىلگەندە، سان الۋان گوزەل گۇلدەرمەن. زەرلى اسپان بەينە توڭكەرىلگەندەي، ساۋىردەن عاجاپ ءتۇن كورگەم...   سونداي ءبىر جۇپار جازيرا بەلگە، شىقتىق-اۋ ءبىر كۇن گۇل تەرىپ. بوزتورعاي سالعان عازيز - اۋەن دە سورعالاپ تۇرعان بۇلت ەمىپ.   ۇشپاققا سوندا ۇشاعىم قونعان ارمانشىل بالاڭ ساناممەن؛ كىشكەنتاي سول ءبىر قۇشاعىم تولعان گۇل سىيلاپ تۇردىم ساعان مەن.   سەندەگى شاتتىق باتىل ەتكەن بە مەندەگى سوتقار سەزىمدى!؟ نايزاعاي كەنەت شاتىر ەتكەندە قۇشاعىما اتتىڭ ءوزىڭدى.   جۇرەكتى سوندا ءدىر ەتكىزدىڭ - اۋ، ءبىر وپكىزدىڭ - اۋ ەرىنىڭنەن. دەنەمە جىلۋ – نۇر وتكىزدىڭ - اۋ، نۇر وتكىزدىڭ - اۋ! ءولدىم مەن.   سەن بولساڭ كەتتىڭ قاراماستان دا وتكىنشى جاۋعان جاڭبىرعا. قالىپ قال دەۋگە جاراماستان دا ۇزاتتىم ءۇنسىز سان قىرعا...   سول كۇندەر مەنىڭ تۇسىمە كىردى، ىشىمە ۋلى كۇي توكتى. اسىر ساپ جۇرگەن كۇشىك - ءومىردى، اسىراپ ءوزىم «يت» ەتتىم.   كەزدەستىك كەيىن... جانارلارىڭدا مولدىرەپ اسىل شىق تۇردى. سول شىقتىڭ تامباس تامار ماڭىندا مەكەندەپ قاپتى سۇقسىر – مۇڭ.   ... كوڭىلشەك كوكتەي قارا كوزىمنىڭ جاسى تۇر جۇمسام قۇيعالى، بال ارماندارى بالا كەزىمنىڭ كەۋدەمە، اتتەڭ، سىيمادى.   بالالىق بەيعام كيىكتەن اۋماي قاراقشىعا ءوزى ءدوپ كەلگەن؛ دۇن-دۇنيەنى يىتكەن، ايحاي – قوشتاستىق قيماي كوكتەممەن.   نە سىيلار الدا بىلگىر جاساعان، جاز جاقسى بولسا، جاي تەگى. ءدۇلدۇل – داۋرەندى شىلبىر قاشاعان كەلەمىز قۋىپ، ايتەۋىر.   قىرمىزى قىزىل قىزعالداقتارىم، قىزىعى بولعان قىلاردىڭ. كەزدەسپەي كەتكەن ىزگى ارداقتارىم، سەندەردى ماڭگى جىرلارمىن.  

اداسقاق اي اداسادى سەڭگىردە، وعان باعدار سىلتەي الماس تەڭبىل كوك. ...ۇلى – جىڭگىر ومىرىڭنەن شەتىن قاپ، ولەڭ ويلاپ كەلە جاتتىم مەن بىردە.   راۋشان گۇلدەر سولىپ جاتىر جايناعان، ونى جازىپ جەتكىزەدى قاي قالام؟! ءبىراق، ءبىزدىڭ قاراكوزدى حالىققا، قۇداي ءوزى ولەڭ – ولجا بايلاعان.   كەزدەر ءوتتى جۋاسىعان، جاسىعان، ونى ويلاسام شيرىعىپ ءبىر باسىلام. اۋ، مىنا ءبىز – كوكجال-قاعان ۇرقىمىز، اقىندىقتان مەيماناسى تاسىعان.   جاڭا زامان، جاس عاسىرعا بۇگىندە بايتاق الاش باس قويعاندا دۇرىلدەپ؛ باعزى ابات قارا نۋدى اڭساپ ءبىر، جىر جازامىن قۇمىر - قۇستىڭ تىلىندە...   ۇل وسىرگەن ورازدىداي ءۇيىرلىم، اق قىزدارىن اسپەتتەگەن جيىرلىم؛ اتتەڭ، سەندىك ءان عۇزىرلى تاعدىرعا مەن – ەڭىرەۋ مۇرىنىمدى ءشۇيىردىم.   زامان جايلى تولعانامىن مەن دە كوپ، قىردان ەسكەن جۇيرىك قىزىل جەل مە دەپ. ... كوك جۇزىندە سىزىلماعان سىزىقپەن، اداسقاق اي كەتە باردى دوڭگەلەپ.   ... اداسقاق اي اداسادى سەڭگىردە.  

سۇلۋ سۇرشا قىز، سىرىمدى ۇق، اياۋلىم، ءالى اسپەتتەر سەنى جايساڭ ەر – جاياۋدىڭ ءانى. ...مەن داعى ءتاندى تاپسىرىپ سۇرشا جالعانعا، ازايتام، مۇمكىن، پەندەگە تاياۋ كۇنامدى.   سەن جايلى وسىناۋ دوستار گۋ... قايدام؟ (سەنبەدىم). ءوزىمدى تانىر ومىردەن اينام سەن بە ەدىڭ؟! قوش - قوشىن الدە كۇلە ايتىپ عارىشقا كەتكەن، جۇماتاي اقىن جىرلاعان ءلايلام سەن بە ەدىڭ؟!   قاراعايلاردى قاق ءتىلىپ جاسىل بەتكەيدە، جاڭبىرلى جازدا جارقىلداپ جاسىن دا وتپەي مە؟! ...وسىناۋ سۇپ-سۇر دۇنيەدە التىن دەپ جۇرگەن اللاعا ەمەس، ادامعا باسىڭ دوپ كەيدە...   ماڭگىلىك ماڭعان مارىشىن كەيدە اياڭداتىپ، جەتىپ كور، كانە، جەلگەندە جەلمايا – ۋاقىت. بەس كۇندىك مىناۋ جالعاندا بەرسەك تە ءبارىن، بىزدەردىڭ باسقا سىيماس-اۋ، بەيبايان باقىت!   ەسەن بول ەندى، سۇرشا قىز، تەنتەگىم مەنىڭ، ەڭىرەپ تۇرىپ تىڭدايتىن ەرتەگىڭ ەدىم... جانار قاماعان مىڭ سان تال جەبەڭمەن اتىپ، جۇپار لەبىڭمەن، قايتەيىن، ورتەدىڭ مەنى.   ورتەدىڭ مەنى... كۇل ەمەس، شوق قالسىن مەنەن، ازابىن تارتىپ ال، مەيلى سوتتالسىن دەنەم. ...سۇر جاعالاۋدان سۇرشا قىز ۇزاتىپ سالعان، قايىرلاپ بارىپ قاي جەرگە توقتارسىڭ كەمەم؟!   سۇر داريا - ءومىر ەسكەگى ەسىلسەڭ، ەسىل، ال مەنى تولقىن كەۋدەڭنەن وشىرسەڭ، ءوشىر. ...مۋزاسى ءۇشىن قاي اقىن اڭىراماعان، سۇلۋ سۇرشا قىز، كەشىر، سەن، كەشىر!  

ونىڭ بارىن كىم ويلاعان بۇرىن دا... اۋىلدا وستىك ءار نارسەنى ىرىمداپ. ...ەرتەگىدەي سۇلۋ، بەيبىت اۋىلدان، ءتۇننىڭ ءيىسى كەلۋشى ەدى - اي مۇرىنعا.   «وسى بالا مۇڭعا بەيىم نەگە تىم؟» – جوباي جاقتان اي دا نۇرىن توگەتىن. شاقىرسا دا ۇيگە قايتپاي ەتەكتە، ءتۇننىڭ ءيىسىن يىسكەي بەرگىم كەلەتىن.   ۇجىماقتان تۇسكەن عاجاپ نۇر دەيمىن، جاسىل باۋدا جاڭا اشىلعان ءبۇر دەيمىن. اسىل اجەم ءيىسى مە ەكەن، جوق، الدە – جايلاۋدىڭ با، جىلقىنىڭ با... بىلمەيمىن.   ايتەۋ، سونى يىسكەي بەرگىم كەلەدى، ايتەۋ، سونى يىسكەي بەرگىم كەلەدى. موپ-موماقان تىرلىگىنە مالدانىپ، سەزبەيتىندەي، بىلمەيتىندەي ەل ونى.   ۇجىماقتان تۇسكەن عاجاپ نۇر دەيمىن، جاسىل باۋدا جاڭا اشىلعان ءبۇر دەيمىن. اسىل اجەم ءيىسى مە ەكەن، جوق، الدە – جايلاۋدىڭ با، جىلقىنىڭ با... بىلمەيمىن.   ...وزەندەردەي سۇيەنىش قىپ دالانى، ءبىر جاس عۇمىر جارقىل قاعىپ بارادى. بۇرىمىڭداي ورگەن وسى جىرىمنان، ءتۇننىڭ ءيىسى اڭقىپ تۇرسا... جارادى!  

قار كەتە قاراجوندا كوك قىلتيدى، قايناردا ەسكى، شالام ءشوپ كىلكيدى. قايىس باۋ قارا دومبىرانى قولىنا الىپ، قارت كۇيشى تارتتى بۇگىن تەك ءبىر كۇيدى.   كەلتىرىپ بابىنا ابدەن قۇلاق كۇيدى، اۋەزدى شاشاۋ شىققان بۇراپ، تىيدى. ال، سوسىن توعىز تاراۋ اساۋ بۇلاپ، جامىراپ كول – شاناققا قۇلاپ قۇيدى.   كۇي باسى قىز – كوكتەمنىڭ كويلەگى بوپ، باراتتى بىرتە-بىرتە وي لەگى ۇدەپ. سۇيەگىن ۇت بالقىتىپ بالبىراعان، قايىس باۋ قارا دومبىرا سويلەدى كەپ.   قوڭىر ءۇن قوي ىشەكتەن قوزداپ اعىپ، قاناتىن جاتتى قۇستار جازعا مالىپ. جوڭكىگەن توپان سەلگە توعىتىلدى، تورى الا توعىز پەرنە توزعان ارىپ.   تىنشىتپاي كوبەڭ كوڭىل جان اساۋىن، قىر كەزىپ، جۇيتكىدى كەپ بالا ساعىم. شارباقتا بوتالاعان تۇمسا ىنگەننىڭ، كوزىندە ساۋلە وينايدى الاشابىر.   كوپ تەنتەك تاپاپ قۋىپ تاز بالانى، ۇرلانىپ، اسىق اتىپ ءماز بولادى. تۇستىكتە كارى كوكىرەك ءتاڭىر تاۋدىڭ، قاراكول بۇيرا بوركى قوزعالادى.   وسى قارت قيسايعاندا سۇيەنەرىم، وسى كۇي تاعدىرىما يە مەنىڭ. قارت كۇيشى دەگەنىم ول – قاراجون عوي، ءاز ناۋرىز – سوندا تارتقان كۇيى ەدى ونىڭ.   دايىنداعان: قايسار قاۋىمبەك ۇلى