1986 جىلى 18 شىلدەدە جۇڭگو حالىق رەسپۋبليكاسى، ىلە قازاق وبلىسىنا قاراستى ورتەكەستىڭ اعاياز اڭعارىندا دۇنيەگە كەلگەن. 2006 جىلى شىلدەدە اتامەكەنگە ورالىپ، 2007-2011 جىلدارى ل.ن.گۋميليەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى فاكۋلتەتىندە حيميا ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم العان. ءقازىر استانا قالاسىداعى دارىندى بالالارعا ارنالعان «زەردە» مەكتەبىنىڭ حيميا ءپانى ءمۇعالىمى. ولەڭدەرى مەن ماقالالارى قازاقستان جانە قىتايداعى ءبىرقاتار باسىلىمداردا تۇراقتى جاريالانىپ كەلەدى. قالالىق، وبلىستىق ءمۇشايرالاردىڭ جانە اقىندار ايتىسىنىڭ جەڭىمپازى. 2010 جىلى «ەركىمە كونشى، ەي، ءومىر» اتتى جىر جيناعى جارىق كورگەن.
تاۋەلسىزدىك ۇلى ۇعىم بويىمدا ءبىر ىستىق قان، جادىمدا ۇلى جاڭعىرىق. كوزىمدە جاسىم قىستىققان، ءوز جەرىمدە وزگە بوپ، ءوز ۇيىمدە قاڭعىرىپ. ايىرىپ ۇلى ۇلتتىقتان، بابامدى ەتكەن اڭگۇدىك. ءوز ۇيىندە قۇل تۇتقان، ەتەكتەن الىپ ەسەر كەپ، ەسىمنەن كەتتى تاندىرىپ. تەك وزدەرىن ءدۇر تۇتقان، قاراشىعىن قان قىلىپ. جاماندىق ىزدەپ جىرتىقتان، قوقىستى كەلىپ تۇرتپەكتەپ، قورقاۋلار جاتتى تاڭعا ۇلىپ. كىمدە بار دەپ ۇلتتىق قان، قانىشەرلەر قان جىلىك. تويىپ ءىشىپ تورسىقتان، رۋحىمدى جانشىپ، ۇساقتاپ، ايدايتىنداي اڭ قىلىپ. ءبىر اللانى ءپىر تۇتقان، بابامدا بار ەد قاندىلىق. ۇرپاعىن دەمەپ قولتىقتان، سىبىرلاپ كەلىپ ءتىل قاتتى، بودان بولما ماڭگىلىك! قاباعىن ءتۇيىپ قارت ءوتتى، بوداندىق ەسىن جيماستان. نايزاعايداي جارق ەتتى، ساۋلە شاشتى تاريحقا، الاش بولىپ تۇنگى اسپان. تالاي رەت قاندى ەتتى، ءجۇزىن جۋىپ الدى اسپان. تولارساقتان قان كەشتى، جاسىن عۇمىر جارق ەتىپ، جەلتوقسان بولىپ ءۇن قاتقان. تاۋەلسىز بۇگىن تاڭ جەتتى، قورقاۋلارمەن قوشتاسقان. رۋحىن تىكتەپ جاندى ەتتى، جەتپىس جىلعا جەكىرىپ، ءۇش عاسىرىن شاڭ باسقان. تاۋەلسىزدىك ۇلى ۇعىم، تامىرى تەرەڭ قازاققا. باياندى بولسىن ۇلى كۇن، شۋاعىن شاشىپ ۇلتىما، نالەت ايتسىن ازاپقا. نامىس ءبىر تاڭ قالاتىن دۇنيەم – قازاقتاردىڭ ورىستار تاراپىنان تالاي ەزگىگە ۇشىراعانى تاريحتان بەلگىلى. ءبىراق، سوندا دا سولاردىڭ ىعىنا جىعىلىپ، بايەك بولىپ جاتاتىنى. نەگە قازاقتار ورىسشا سويلەيدى؟ مىنە، ماعان وسى جەرى مۇلدەم تۇسىنىكسىز. مۇمكىن، وتكەن تاريحىن جاقسى بىلمەي مە ەكەن دەگەن وي قىلاڭ بەرەدى. ەگەر ورىستاردىڭ ەتنيكالىق قازاققا كورسەتكەن زورلىق-زومبىلىعىن بىلگەندە ورىس تىلىندە سويلەۋدەن جيىركەنگەن بولار ەدى. سون ەن حۋن (وڭتۇستىك كورەيا حانكۋك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى) مۇڭ قاپتادى، تۇنشىعىپ جۇرەگىمنىڭ كىل قاتپارى. نامىس دەدى، شالا قازاق ءبىراق تا ءتىل قاتپادى. تاڭعى اسپان، ءبىلىنىپ تۇر سۇركەيلى ءتۇن ىزعارى. پاڭ باسقان، ساياساتتىڭ قيسايماي «قۇندىز جالى». انا ءتىل، تاعى بار، قاماۋلى تاس قامالدا. دارا تۇر، قازاقستان قاسقايىپ قاسقا جولدا. ۇلتتىق رۋح. جورگەكتە جاتىر ءالى تۇنشىعىپ قۇر. ءبىر تۇعىرلىق، ەكى الىپتىڭ قاسىندا قىستىعىپ تۇر. قايران قازاق، ءتىل، رۋح ساناڭدا ەگىز قايعى. سايرانداماق، ساناڭدا ساندىراق نەگىز قالدى. انا ءتىل، ۇلتتىق سانا، قازاقي الىپ تاعدىر. ءدىن مەن ءدىل، ءبارىن دە بايقا، بايىپتا ءبىر. تەكسىزدەرگە ەس بىلمەس، انا ءتىل ارداق دەر ەدىم. داۋىسىم مەنىڭ ەستىلمەس، قازاقشا سويلەپ كەلەمىن. جاڭاوزەن جاڭاوزەن – جاڭا جەلتوقسان، قازاققا قايعى، ورتاق قان، بۇلگىنشىلىك ەمەس استە ول، بۇزاقىلىقپەن جول تاپقان. جاڭاوزەن – جاڭا شىندىق، قازاققا جانى اشىرلىق، اتىلعان ءار-بىر وق، جازىلماس جارا سۇمدىق. جاڭاوزەن – تاۋەلدىلىك، اقتالماعان اۋەلگى ءۇمىت، ۇجدانسىز ۇرانشىلدان، تۋىلعان اۋەن كۇدىك. جاڭاوزەن – جارالى جولبارىس، شەرلەنگەن ۇلتتىق تولعانىس، حالىققا قارسى وق اتۋ، بيلىككە بيىك قورعانىس. جاڭاوزەن – جارالى جولبارىس، تابانعا تاپتالعان ءور نامىس. ار ءۇشىن ايالسىز ارپالىس؛ تاق ءۇشىن اياۋسىز الدانىش. جاڭاوزەن – جاسىلداي، جالتاقوي ەمەس، جات ۇداي، جاسىن عۇمىر جاندارى، جاناتتا بولسىن ا، قۇداي! *** *** *** ەركىمە كونشى، ەي ءومىر، كورسەتپەي ماعان ءتۇز قىلىق. ويلاما استە بەي كوڭىل، كۇندەردىڭ ءبارى ىزعىرىق. كەش باتقاندا قىزارىپ، تاڭ اتاد دەپ كۇتەمىن. بار كۇنىڭ دە ءبىر پارىق، تابارمىن ءبىر كۇن كىلت ەمىن. سالساڭ دا قانشا سارساڭعا، بويىمدا جاتار ءبىر مىنەز. شارشاما، جانىم، شارشاما، اياقتار ءبىر كۇن كۇزگى لەز. اتادى ۇزاق سارتاڭ دا، مەزگىلىنەن استە ۇزاما. ءورشىل مىنەز ءار تاڭدا، جىگەرىنەن سۋساماس. قايتپاس كوڭىل ءبىر تىلەك مەن دەپ كەلەدى بىلەمىن. دۇرسىلدەگەن ءبىر جۇرەك، كون دەپ سوعار بىرەر ءۇن. جانىڭا بالار بىرەۋ سىن، الىستايدى بىلەمىن. دۇشپان بولعان بىرەۋدىڭ، ۇستاتتىڭ كەي ءسات بىلەگىن. ۇدەرە كوشىپ، ەي ءومىر، كارىڭدى توكپە ءبىر ماعان. مەندەگى اساۋ ءبىر كوڭىل، مىنەزىمدى استە ۇرلامان. ارىندى بايقا، ەي ءومىر، سىيلاما ءومىر كۇرەڭىن. قيناساڭ دا ءبىر ءومىر، سەلت ەتپەيدى جۇرەگىم. توبە اكە، سەن جامباستاپ اسپانعا قارايتىن، مەن اقسۇيەك ويناعان تالاي ءتۇن، ءۇي ارتىنداعى دومالاق توبە، تۋعان ەل اۋىل كوركىنە بالايتىن. قىمىز ءىشىپ، اڭگىمە شەرتىپ جاتاتىن، ادەمى كۇندى كورىپ قىزارىپ باتاتىن، توپان بالا توپىرلاپ ويناپ، ودان سوڭ، تورعايلار شىقىلىقتاپ ءۇن قاتاتىن. اكە، سول توبە يەن قالدىما بۇل كۇن، اۋىلدان اۋعان سوڭ قازاقى جۇرتىم، اكە ەسكى كۇندەردى ەسكە سالاتىن، بارىپ قايتايىق سول توبەگە ءبىر كۇن. ە-ە، مەنىڭ تۋعان جەرىم... ە-ە، مەنىڭ تۋعان جەرىم تۇلپارلار كەزگەن مەكەن ەڭ، بالالىق شاعىم سەندە ءوتتى. قازاقپەن قايسار ەتەنە ەڭ، ول كۇندەر قايتا كەلمەس-تى. قار باستى قايسار ءحانتاڭىر، بەسىگىمدى تەربەتتى. ۇلىڭ سەنى اڭساپ ءجۇر، بوزبالاڭ بۇگىن ەر جەتتى. كوزىمدە ىستىق كورۋشى ەد، تاۋىڭنىڭ اڭساپ بۇلاعىن. قالادا جۇرسەم كەلۋشى ەد، مايساڭا ءبىر ءسات قۇلاعىم. امال قانشا بۇل كۇنى، جىلىلىق سەندە ازايعان. قازاقي قايسار تىرلىگى، قىسىق كوزدەن جازا العان. جەرىڭدى تۋلاق ەتىپتى، جانار دەپ ەم جۇلدىزىڭ. بۇلاعىڭدى بىلعاپ كەتىپتى، سۋساپ كەلگەن سۋمۇرىن. كوكوراي شالعىن بەل قايدا، كوسىلىپ كوكپار تارتاتىن. نار تۇلعالى ەر قايدا، ەلىم سەنىم ارتاتىن. كوكەيدە وشپەس ساعىنىش، وزگەدە وتار قالعان جەر. بالاڭنان سالەم الىپ ۇش، بابام اسىر سالعان جەر. ساعىنىش قىرات كەزىپ مەن ءجۇرمىن كوكتەم كەلىپ، كوك ءشوپتى يىسكەيمىن وكپەم كەۋىپ. ءجۇر ەدى جۇرەگىمدە ءبىر ساعىنىش، عاشىقتىق دەرتىنەن دە وكتەم كەلىپ. اۋىل ءيىسىن سەزەم مەن قىراتتاردان، سەكىلدى بالالىقتان سىر اقتارعان. بەينەسى ەلەستەيدى قىرات كەزسەم، انامنىڭ مەن كەتكەندە جىلاپ قالعان. ساعىندىم قىمىز ىشەر اۋىلىمدى، كوككە اۋناپ قۇراتىن ساۋىعىمدى. شالشىقتاردى اينالىپ كوپ كەزەمىن، ساعىنىپ سىركىرەگەن جاۋىنىمدى. جەتەگىندە جەلپىنىپ اسىل ارمان، تالپىنىپ اسىپ كەلەم اسۋلاردان. كوكپار تارتىپ، قوزى قۋىپ، گۇل تەرەتىن. اۋىلىمدى ساعىندىم جاسىل ورمان. قىراتتاردان تىنىستى كەڭ الاسىن، سامالىمەن كوگالدىڭ دەمالاتىن. اۋىلدىڭ ساعىنىشى ەلەستەيدى، قالا حالقى دەم الۋعا كەپ الاتىن. وي – حوي كوكتەم جاپ-جاڭا ءبىر جايقالعان كوكتەم كەلدى، جاپ-جاسىل بۇرشىك جارىپ كوك تەرەگى. بالاۋسالار كوك مايسا بوكتەردەگى، ءسىبىردىڭ سۋىعىنان سەسكەنەدى. كوكتەم – جارقىن، قۋانىش كوپ كەلەدى، شابىتسىز جانداردى بەك جەك كورەدى. اققان سەڭدەر اشۋمەن جوڭكىلەدى، جىلىلىققا بار سەكىلدى وكپەلەرى. كوكتەم ايى ماحابباتتىڭ بال ءدام ايى، بار تىرشىلىك سەكىلدى قامدانادى. ۇيقىدا ۇزاق جاتقان جاس جۇرەكتەر، پاك سۇلۋلىق كورگەندەي تاڭدانادى. تاڭدانادى، سۇلۋلىققا سەزىممەن بارماعانى، كەي جاندار كەشىگەدى، اتار دەپ تاڭدار ءالى. باۋ-باقتا قۇستار سايراپ ابىگەردە، ۇيقىدا بار ما جاتقان دەگەندەي جاندار ءالى. قىراتقا كوپ بولدى ءبىر دەگەندەي بارماعالى، كوپ جاندار كوك قىراتقا تاڭدانادى. ەڭبەكشىلەر ەڭبەگىمەن تىنىس الماس، ەڭبەگىمەن تولاتىن قامبالارى. وي-حوي كوكتەم، بار تىرشىلىك سەنىمەن باستالادى، قوسىلار عاشىقتاردىڭ(سان مارتە)باستار ءالى، اپتابىمەن قىزدىرار قىزدارمەنەن، كۇن تۇسكەن كۇنگەيدەگى تاستار ءالى. شەكارا بۇل ءبىر سەزىم عاجايىپ تاڭ سەزىمى، ساعىنىشتان جارالعان جان سەزىمى. ايداي جارىق كورىندى الدىڭعى اۋماق، نەلەر الىپ ەلجىرەتكەن سال-سەرىنى. سول كەزدە ويىم قاپتى ءبىر اۋماعان، تۋعان جەردە دەگەندەي جىلۋ ماعان. شەكارانىڭ شەتى دە شەشىلمەگەن، ءاز دالامدا ءباز بىرەۋ ۇرانداعان. قاراما ارتقا! ول دەگەن سۋىق ولكە، ۇلىلاردىڭ كەتكەن جەرى كوبى ەرتە. «سوڭعى وكىمى» كەسىلىپ قاجىعۇمارعا، بوستاندىقتان قيىلدى سان مىڭ ەركە. توسپاسا ەگەر اراسىن شەكارا عىپ، جازىقسىز جازالانباس نەلەر الىپ. باندى بولىپ سوڭعى حان وسپان تاۋدا، بالا-شاعا شۋلاماس ۇيدە قالىپ. شەكارا بۇل ات تاققان باسقا قىلىپ، وزدى-وزىنەن جىبەرگەن جاسقاندىرىپ. وتان ءۇشىن شىعارعان سان مىڭ كۇرەس، باندى بولىپ شىعارعان جوق باسقا بۇلىك. تاڭجارىقتا تامسانىپ تاۋدان اسىپ، قازاق دەگەن بويداعى قانعا باسىپ. قاشقىن بولىپ سان مارتە قاشپاس ەدى، اجال دەگەن قاۋىپپەن ارالاسىپ. سول شەكارا شىعارعان قىلمىستى ەتىپ، تالايلاردى ىشىنەن كۇڭكىلدەتىپ. تالايلاردىڭ ايتارى ىشتە قالىپ، قان شىعارماي جىبەرگەن ءتىلىن كەسىپ. كەپ تۇرمىن، شەكارادان مەندە وتەمىن، ەشكىممەن دە دەمەيمىن سەن دەسەمىن. قازاقتىق قانىم تاسىپ ءوتىپ كەلەم، ايتپەسە تارىلعان جوق كەڭ توسەگىم. جينا ويىڭدى! باسقالى تۇرسىڭ ءبىر قادام، بولعالى تۇرسىڭ، ناعىز قازاق ءبىر ادام. قازاق جەرى شابىتتىڭ كەڭ دالاسى، تۋادى شابىت تولعانىپ دەسەڭ جىر جازام. باسىڭدى كوتەر، العا قاراي ءبىر قادام، كۇتىپ تۇر سەنى اتاڭ شاپقان قىر دالاڭ... مەن تۋعان جەر... مەن تۋعان جەر – ءحانتاڭىردىڭ بوكتەرى ەدى، ءبىر سامال جەل بەتىمنەن وپكەن ەدى. تاۋعا قاراپ ۇليتىن تاۋ ۇلىمىن، تاۋ ءيىسى مۇرنىما كوپ كەلەدى. مەن تۋعان ەل – تەكتى ەل ەدى، كىندىگىمدى ءبىر اجە كەسكەن ەدى. تاۋىن ءبورى، دالاسىن قۇلان كەزگەن، باۋرايى ءحانتاڭىردىڭ بەك كەڭ ەدى. مەن تۋعان جەر – تەكەستىڭ ورگى اڭعارى، توسكەيىندە ءتورت تۇلىك تولعان مالى. توسىندە جىر تولعاعان قازاعىمنىڭ، كودەكتەي كوپ زاڭعارى. مەن تۋعان جەر – ەكى تاۋدىڭ اراسى ەدى، قازاقتىڭ قارا ورماندى دالاسى ەدى. ءاي، ەندى وينامايدى-اۋ سول دالادا، قازاق بولىپ قازاقتىڭ بالاسى ەندى. مەن تۋعان جەر – وزگەنىڭ وتارى ەدى، بولاشاعى قاۋىپپەن قاتار ەدى. قىسىق كوزدەر يەمدەندى شاتقالىڭدى، قىتايلانىپ امال نە جاتار ەندى. ەش كۇناسىز كەۋدە كەرىپ دالا جاتىر، ءور تابيعات ءوز ءوشىن الادى اقىر. ءاستى-ۇستى قوپارىلعان قايران دالا، بۇل كۇندەرى تارىلىپ بارا جاتىر. كەشىر، اكە اكە،سەن وكپەلەمە مىناۋ جاس ەلگە، تەنتەگى بار وسپادار. قانى بار قازاق وسى ەلدە، دۇشپانعا قاتال، دوسقا ادال. سابىر ەت، اكە باسەڭدە، سونى كوش سونار باستالار. تۋعاندى ماعان اكەلدە، تىرەك بولسىن باسقالار. ارمانداپ كەتكەن تاتەمدە، ونى ويلاسام جاس تامار. قىتايدا قالعان كوكەمدە، بولماي تۇر ءالى اسقاق ءال. قازاق قىپ ۇرپاق وسىرگەن، ءار قازاققا كوش مىندەت. كەشەگى عاسىر كەشىرگەن، بۇگىنگى ءداۋىر كەشىرمەس. جاتپايما اكە كەش ءبىلىپ، ءور زاڭعارلى ەسىل ەل. ەسىن جيار ەس ءبىلىپ، قاناتىدا جەتىلەر. مايداندا شاپقان قاس تۇلپار، تۇياعى تالاي كەتىلەر. قازاق دەگەن قاس سۇڭقار، كوگىندە تالاي كوسىلەر. قاراشاڭىراققا اكە بارار ەم، ۇرپاققا كەرەك تۇراقتاۋ. ءوزىڭىزدى الىپ قالار ەم، تۋعان جەر اتتەڭ جىراقتاۋ. كەشىر اكە، ەكىنشى ارەڭ مۇشەلىم، ۇلىڭنىڭ ويى ولاقتاۋ. مەنەندە جاسى كىشى ەلدىڭ، مەنەندە اقىلى شولاقتاۋ. ***** اكە، جۇڭگو تاۋعادا كىردى مە؟ تونادىما توبىلعى ءبۇردى دە؟ تور توبەلمەن كەزەتىن توپ جىڭعىلدىڭ، توپىراعىنان ايرىپ ءتۇبىن ءتۇردى مە؟ اكە مەنىڭ، قوزى باققان دالام تورلاندى ما؟ كوپ ادام كورە الماي ءجۇر سول ماڭدى دا، كەڭ دالا كەڭدىگىن سەزدىرە الماي، كەنەزەسى كەپكەندەي قورلاندى ما؟ توسكەيىنە تۇلپاردىڭ تۇياعى تيەتىن، سيىردىڭ ەرنى كۇندە سۇيەتىن، ءحانتاڭىردىڭ باۋرايى قان جىلادى اۋ، قار جاۋسا قاتاڭسىپ قاباعىن تۇيەتىن. اكە، كوكەيىڭ كوپ وي ءتۇيدى مە؟ جۇرەگىڭ جەردى، ەلدى ءسۇيدى مە؟ باستان ساداعا باسقا جەرلەر، كوشىرىپ اكەلشى ءبىزدىڭ ءۇيدى دە. *** شەرىمدى قوزعا كەڭدالا، مەنىڭ مۇڭىم سەن عانا، ەڭسەمدى مەنىڭ كوتەرشى، ەسىنەپ جاتقان ەن دالا. دالا سەنەن قوزدايدى ءان، ادامنان استە وزبايدى اڭ، مەنىڭ دەرتىمدەي تىلمدەپ، ەوسىڭدى ءتىلىپ جول قازعان. سەندەگى تۇڭعيىق نۋ ورمان، مەندەگى اۋماس قيالدان، سەندە جىنىس شۇبالعان، تاۋسىلماس مەندە ءبىر ارمان. گۋىلدەپ سوعار سەندە جەل، وسەك قۇمار مەندەدە ەل، بىزدە اۋرە پەندەلەر، قامىقپايدى سەندە بەل. تۇرلەنتەر اسەم شوپ-گۇلدى، مىنەزى اساۋ وتكىر-دى، مەندەگى جاستىق سەكىلدى، سەندە جاڭبىر وتكىنشى. شىمشىمداپ شەردى قوزعاسىن، ۇقسامايتىن سازعا شىن، مولدىرەگەن تاڭعى شىق، كورسەتپەي جىلار كوز جاسىم. *** جان اعا، جالعىزسىراتتىڭ نەگە سەن، كۇيلەردى كەشەم نە بوتەن، الىستاپ بىزدەر بارامىز، اتا ءجۇرتقا كەلمەسەڭ. جانارعا ىستىق جاس الام، دەي الماي ساعان قوش امان، كۇنكورىسكە الدانىپ، تۇر عوي قايتەم بوساعاڭ. كوش تۇزە، ەلگە جان اعا، كوز سالىپ تۋعان بالاڭا، ۇلتىڭنان كەتسەڭ الىستاپ، باسقانى باقىت ساناما. *** دالادان تىنىسىڭ تارىلعان، ادامى قۋعان داڭعازا. كەڭدىكتەن اسەم ايىرلعان، شۋىلعا تولعان بەيمازا، كەڭدىگىڭدى سەزبەي مەن ءجۇرمىن، كەمدىگىم شىعار بالكىم بۇل، ىشىندە ۇزاق سەندەلدىم، تىرشىلىك اتتى تۇرمەنىڭ. كوشپەندى ۇرپاعى بولسامادا، كوسىلىپ كوكپار تارتپادىم، اۋىلدا تۋىپ تولسامدا، كوك شالعىندا جاتپادىم. تىرلىك ەدى بۇل نەتكەن، تەگىنەن تەكتى جەرىنگەن، جەتىمسىرەپ كۇن كەشكەن، جەرسىنە الماي جەرىن كەڭ. *** ماڭعازداۋ ەدى ماڭ دالا، ماحاببات سىرىن شەرتەتىن، قولتىقتاسىپ بوز بالا، قىدىرۋشى ەدىك كەلسە ءتۇن، ە، بالالىق بال مىنەز، ەسەيىۋگە اسىققان، بوكتەرەتىن بويدى ىلەز، بويدان بوتەن تاسىپ قان. اكەم قاسىنا ەرتەتىن، اڭگىمە ايتىپ ۇزاق ءبىر، كورەمىز دەپ ەل شەتىن، كەتەتىنبىز ۇزاپ ءبىر. ءيىسى بۇگىن تىم الىس، جۋسانى ھام ارشاسى، تۇسىنىكسىز ءبىر جارىس، ساعىم بولدى بارشاسى. تۋعان جەر اتتەڭ ساعىنىش، جۇرەكتە قالعان دەرت سىندى، اياپ ءبىر كەتەم ءارۋىس، ارتجاقتا قالعان وسكىندى. *** *** *** بۇلاقتىڭ سۋى ءمولدىر ەد، جاعاسى قۇراق جامىلعان. جۇرەگىم تۇراد ەلجىرەپ، ءتاتتى كۇي تۋسا اعىننان. تۇلپاردان تۋار ءور تىلەك، قازاقي قاننان تابىلعان. بەيادەپ قىلىق ەرسى دەپ، اتا-سالتقا باعىنعان. اۋىلدىڭ حالقى اق ەدىل، شايىن دا سىيلار ەتىن دە. جاستىقتىڭ ءبىر ءمانى ەدى. كوڭىلدەن كەرۋەن كوشۋدە. اسەم دە، اسەم تاۋ قايدا، اتپەنەن ءجۇرىپ ارالار. تىرلىك دەپ ءجۇرىپ قالادا، رۋحاني بولدىق جارادار. قوعامنان كەتتى جىلىلىق، ۇلتىما بولسىن اللا جار. كۇندىزدىڭ ءوزى ىزعىرىق، تۇنمەنەن بولعان بارابار. بۇيىقسا بوران قۇم ۇلىپ، قايعىرىپ جورتار قارانار. ساعىندىم اققۋ سۇلۋلىق، اق ايدىنىندا تارانار. وۋ، مەنىڭ انام ەركەلەپ وسكەن شات كۇندەر، سەكىلدەنىپ بالاپان. جۇرەكتە سول ءبىر ءتاتتى ۇندەر، ايالى اپپاق الاقان. بارىنە بۇگىن قوش دەدىك، اللادان تىلەپ قايىرىن. ومىرمەن مىناۋ دوس تا ەدىك، اجالدان قالماس ايىرىم. وۋ، مەنىڭ انام! تۇعىرىما بيىك قوندىرىپ، تۇلەۋىمدى كورمەدىڭ. ساعىنىش بولعان ماڭگىلىك، مەيىرمىڭە شولدەدىم. امال نە، مىناۋ جالعانعا؟ قانجاردى ەرتە قايىرعان. قاناتتى سەرمەپ قالعاندا، وزىڭنەن مەنى ايىرعان. الاڭداپ استە قايعىرمان، ارت جاقتا بىزدەر قالساق تا. جولداسىڭ بولىپ بار يمان، ورنىڭ بولسىن ءجانناتتا. اكەجان اكەجان جىر ارنايسىڭ سەن دە ماعان، ۇل بول دەپ، ماعان ەمەس ەلگە بالام. ومىردە ادامدارمەن تاعدىرلاس بول، دەۋشى ەدىڭ، دۇنيەقور پەندە جامان. اكەجان ەركەلەۋشى ەم، ەلىك ەدىم، اكەلىك مەيىرىڭە ەلىپ ەدىم. ارمانعا العاش قانات قاققانىمدا، جولىما اق باتاڭدى بەرىپ ەدىڭ. بالا دەپ تىنىم بەرمەي جانعا ءسىرا، تال ورناتار تار بولسا دا اۋلاسىنا. الىستان ارمان ىزدەپ مەن كەتكەندە، جالعىزسىراپ قارادىڭ با تاۋ باسىندا؟ اكەجان، ورتاق بول بالاڭنىڭ باقىتىنا، اسقاق مىنەز، نۇر ءجۇزىڭ اسىل تۇلعا. الىسقا ارمان قۋدىم نەگە، ءسىرا؟! الدەبىر باقىتقا مەن اسىقتىم با؟! *** قاڭتارىپ ماما اعاشتا قاراكەردى، قايتەيىن مەنىڭ رۋحىم قالادا ءولدى، اجەسىن ەلەستەتىپ مۇراجايدان، اتاسىن الىمسىنبەس سانا كەلدى. قالادا ءولدى، بويداعى اردا كىلەڭ، قاناعات ايتا الماستان بارعا بىلەم، تۇلپاردىڭ ءتۇرىن زەرتتەپ نەمەرە ءجۇر، مىنىلمەي اتادان سوڭ اردا كۇرەڭ. ارناسىنان اداسقان تاسقىن سىندى، توپىراق دەنە نەسىنە تاسقا ۇمتىلدى، اتبەگىنىڭ ۇرپاعى اداسىپ ءجۇر، تۇلپار دەپ تامسانىپ تاس ءمۇسىندى. * * * اكە مەنى اۋىلعا شاقىرشى، شۋىلدان ابدەن شارشادىم، قالادا ءبارى ساتۋلى، قاجىتادى بارشا مۇڭ. توسەكتە جاتساڭ دوڭبەكشىپ، توبەڭدە تۇرار بەس قارىز. اسىعىپ ۇشىپ ەڭبەك قىپ، ورىندالماس-اۋ بەس پارىز. ۇيدە ءسۇت پەن ايران جوق، قىزىڭ ءجۇر قۇرى سۋ ءىشىپ، قالادان مىنا قايران جوق، تۇك تاتىرماس تىرىسىپ. ءشارشادىم اكە شارشادىم، جۇيكەمدە كەتتى جۇقارىپ، ءيىسى قايدا ارشانىڭ، اكەلشى اكە جۇتالىق! جەلتوقساندى جىرلايمىن قازاققا سىيلاي العان ازات كۇنىن، الاستاپ باسىنداعى ازاپ مۇڭىن. بار قازاققا سىيلاعان تاڭ ارايىن، جەلتوقساندى جىرلايمىن ازاتتى كۇن. بار قازاقتىڭ باسقاعا كەگى كەتكەن، جەلتوقساننىڭ ىزعارى بەتىن وپكەن. قازاقتىڭ اتقان بۇگىن تاڭدارى ءۇشىن، جەلتوقساندى جىرلايمىن دۇبىرلەتكەن. ەگەمەندىك ەل بولۋعا وت جىر لەپ، ادىلەتسىزدىك قيىپ وتەر وق ءبىر بولەك. تاۋەلسىزدىك دابىلىن قاعىپ وتكەن، جەلتوقساندى جىرلايمىن وتكىر تىلەك. جاستىق ءدۇبىر – جەلتوقسان كوك كۇركىرەپ، ايقاسقان نامىس ءۇشىن كوپ ءبىر بىلەك. ۇلت نامىسى، قازاق دەپ ايقايلاعان، جەلتوقساندى جىرلايمىن وتكىر جۇرەك. ماحاببات، ول – ماحاببات، ول – جالعىزدىق پا، جابىعۋ ما؟ كىم ءبىلسىن، بىرەۋگە باقىت، ال بىرەۋگە ول ءبىر سىن. قارا ناردان كەيدە راس قايراتتى، كەيدە ءبىراق قىلدان نازىك ءبۇلدىرشىن. ماحاببات، ول – اي ما، كۇن بە، قوس جۇلدىز با؟ كىم ءبىلسىن، جۇرەگىڭدە عاشىقتىق اتتى ءۇن ءجۇرسىن. جىلىتسا ەگەر ماحاببات جاندى جىلىتىپ، ايتپەسە ول قالشىلداتسىن، توڭدىرسىن. ماحاببات، ول – بايلىق، الدە دارەجە مە؟ كىم بىلەر، ايدىنىندا اق كەمەدە جۇزدىرەر. ماحابباتقا بايلىق كەيدە ب ا ق سىيلاپ، كەيدە جانعان باقىتىندا بۇلدىرەر. ماحاببات، ول – قوسىلۋ ما، توسىلۋ ما؟ كىم بىلەر، جۇرەك ءۇنى ايتقانىنا كوندىرەر. ماحاببات، ول دوستىق جىردان ءنار الىپ، دۇشپاندىقتان اۋلاق بولسىن ءار بىلەر. ماحاببات، ول – مىناۋ دەپ ەشكىم ايتپايدى، سەزىم شىركىن بەسىگىندە باپتايدى. ماحابباتتان شەتتەپ ءجۇرىپ ەش جاندار، باقىت باسقا بۇل ومىردەن تاپپايدى. ومىرگە سىر ەي ءومىر، كارىڭە باقپا كورسەتىپ ماعان ءتۇز قىلىق، ساعىنىش جىرى جۇرەكتە جاتىر ۇزدىگىپ. ەلەستەيدى عاشىق عۇمىر تەنتەگى، اۋلادا جۇرسە قولتىقتاسىپ قىز-جىگىت. ەي ءومىر، امالىم نە، مەنى نەگە ويلاتتىڭ؟ نەسىنە سەن، عاشىقتىڭ تەرەڭىنە بويلاتتىڭ. جۇپ كەلمەسە دوس جۇرەكتىڭ جارتىسى، ولسىز كۇندە مەن دە ومىردە بويداقپىن. قايتەمىن سىزىپ وتكەن كۇننىڭ سارىعىن، كورمەگەن سوڭ عاشىق عۇمىر جارىعىن. كورمەدىم مەن جەتە الماي جۇرگەن بۇل كۇننەن، ماڭگىلىك كۇتكەن عاشىق عۇمىر پارىعىن. ەي ءومىر، مەن نەگە سونشا نالىدىم، قالاي سىزام دوستىق عۇمىر قالىبىن. جەتە الماسا دا تىلەگىنە جاس جۇرەك، ماحابباتسىز كۇندەرىنىڭ ءبارى مۇڭ. ەي ءومىر، تارىقتىرماي عاشىق ءومىر سارىعىن، قادىرلەتشى پەندەلەرگە، باقىتتى ءومىر نارىعىن. مەندەي جاندار ومىرىنەن نالىسا، قالاي شىعارادى جاس ءومىردىڭ جارىعىن. ەي ءومىر، اق تىلەككە باپ كەلەتىن تىلەك بەر، سۇيە الاتىن جۇرەكتەرگە، سۇيەتۇعىن جۇرەك بەر. عاشىق جاندار جالىنداسىن ماڭگىگە، بولمە ولاردىڭ ءار كۇندەرىن ءبىر وتەر. حالىڭ قالاي دەگەن دوسقا باتپان تىرلىك باسىن شايقاپ، تىلگىلەيدى كەۋدەمدى قاي قىرىم ءالسىز، جەڭە المايمىن مەن نەنى؟! سەزىمىمدى سەلت ەتسە دە تاسقىن شابىت، نەگە ءومىر ءوز سەزىمىن كەم بەرەدى؟! مەن بىلمەيمىن، تابالمادىم جاۋابىن، جەتتىم دەدىم، قارسى اينالدىم، تۇك تاپپادىم، الداندىم. باقىتتان سايا تاپپاسام دا، جانعا جايلى وت لەپ، اراسىنان شىعا المادىم، ساياسى جوق تالداردىڭ. تاڭنىڭ ەمەس، قايتقان جەلدىڭ بەتى سوققان اسەرى، ءبىرى سەرپىپ، ءبىرى جەلپىپ وتەدى. تۇمشالا جانار، جۇرەكتى قورعا سەن كەۋدە، ورىندالماس مۇڭ شاتتىقتىڭ دەرتى ەندى. بوپ تۇرمىن قوس بۇرىمدى ساعىنعانداي بىلەرسىز ءسىز قازاقتىڭ ىرىمدارىن، قازاق قىزى كەسپەگەن بۇرىمدارىن. قازاق قىزدىڭ سۇلۋلىق ءبىر بەلگىسى، بىلەرسىز سول بۇرىمنان تۋىندارىن. تولەگەننىڭ قىز جىبەككە عاشىقتىعى، بىلەرسىز سول بۇرىمنان تۋىلعانىن. كەشە عانا ۇلتتىق جازا رەتىندە، بىلەرسىز سول بۇرىمنىڭ جۇلىنعانىن. بۇل كۇنى ارمان باسقا، تالعام باسقا، سان وزگەرىس تۋىلعان جاڭا باستا. اللا بەرگەن رەڭدى جوعالتىپ كەپ، الۋان رەڭ كورىندى مىنا باستا. قوس بۇرىم جاۋىرىنعا جەتپەي جاتىر، اۋىرلىعى بولارداي قارا باسقا. وتكەن كۇن ءبىز قازاققا ارمان بۇگىن، سۇلۋلىق قىزدارداعى قارا بۇرىم. كورگەندە جەلكىلدەگەن قوس بۇرىمدى، كورگەندەي بولۋشى ەدىم تاڭنىڭ نۇرىن. كۇزەلگەنىن كورگەندە ۇزىن شاشتىڭ، كۇرسىنىپ شىعىپ كەتتى جالىن مۇڭىم. بۇرىمدىدا ءبىر مەنىڭ باعىم بارداي، بوپ تۇرمىن قوس بۇرىمدى ساعىنعانداي. ەي، قازاقتىڭ قىزدارى، شاش قيماشى، دىنسىزدىككە ءبىر باسىڭ تاڭىلعانداي. قارا كوز قازاعىمنىڭ سۇلۋلارى، اتا-سالتتان ماڭگىلىك جاڭىلماعاي. ءبىراق تا سەن مەن سەنى سۇيەمىن، ءبىراق تا سەن، جۇرەكتەگى قۇپيا سىر اتتاس ەڭ. جۇرەكتە اسەم ءبىر جىلۋ بار دا، ايتپەسە وزگەشە ءبىر سىناتپاس ەڭ. مەن سەنى ساعىنامىن، ءبىراق تا سەن، ءدال مەندەي جۇرەگىڭمەن ۇناتپاس ەڭ. ماحابباتتىڭ تەربەلمەسە نازىك قىلى، سەزىم جاسىن جۇرەكتەن قۇلاتپاس ەم. مەن جۇرەكپەن سىرلام، ءبىراق تا سەن، جۇرەكتىڭ لۇپىلىمەن سىر ايتپاس ەڭ. ماحابباتتىڭ قىزىعىنا باتار ەدىك، كۇتە الساڭ جاسىل ورمان، بۇلاقتا اسەم. قىسقىم كەلەدى قۇشاعىما، ءبىراق تا سەن، ەركە قىلىق ەستىلەر قۇلاققا اسەم. تاۋ ساعاسىن ارالاپ ءبىر كەلەر ەك، كۇتپەيسىڭ عوي امال نە قىراتتا سەن. باقىتقا بىرگە بارار ەك، ءبىراق تا سەن، سەزىم دەگەن بايلانساڭ تۇراققا اسەم. اللا بەرگەن ءار دامنەن قۋات الىپ، قايعى تۇگىل ءبىر سەنى جىلاتپاس ەم. مەن سەنى سۇيەمىن، ءبىراق تا سەن، جاس جۇرەكتە بولماس-اۋ قۋات باسەڭ. جۇرەككە اۋىر ءسوز ايتپا، ارۋ قىز-اي، سەزىمىڭ جەتپەيدى – اۋ، جۇبات دەسەم. *** *** *** ويلان دا، ويلان سوق جۇرەك، ماحاببات، سەزىم ول بولەك. ولتىرمە، استە ولتىرمە، جۇرەگىمدە شابىت ءولدى دەپ. وۋ، مەنىڭ ءتاتتى عۇمىرىم، القالى عۇمىر، كەۋىپ قالعان كوزىندە شالقارى قۇرعىر. اركىمنىڭ شىركىن سۇيگەن داۋىسى اسەم، وزىنە بۇلبۇل. جۇرەگىمدە بۇل كۇن مەنىڭ ءور ەكپىن، دەگەندەيىن دەرتتى مۇڭعا كەرى ەكپىن. مەسەلدەسىن مەن دە بۇگىن تاپپادىم، سۇيگەن جاننان مەدەتتىڭ. مولدىرەپ كوزى، ۇلبىرەپ ەرنى ءدىر ەتكەن، سەلت ەتكىزىپ سەزىم جىردى تۇلەتكەن. ءولى عۇمىرىمدى ءوز لەبىمەن وياتقان، اينالدىم اسەم جۇرەكتەن. اينالدىم اسەم، اينالدىم مەن دە تىلەكتەن، جۇرەگىڭە عاشىقتىق جىرمەن ءۇن ەتكەن. ماحاببات عۇمىر كىرشىكسىز تۋسا يگى ەدى، مەندەگى مىناۋ پەرىشتە كوڭىل جۇرەكتەن. كەل جانىم... شىن ءسۇيۋدىڭ باقىتىن سەزىنگەندە، باقىت تابام وزىڭنەن، كوزىڭنەن دە. عۇمىردان كۇدەر ءۇزىپ ءبىر كەتەر ەم، سەن قاسىمنان ماڭگىلىك بەزىنگەندە. بەزىنگەندە، ايرىلام ادەمى ءبىر سەزىمنەن دە، قالمايدى ءبىر جۇرەكتە ءتوزىم مەندە. جەتپەگەن قۇشاعىما كۇرسىنەمىن، كورپەدە كەڭ كوسىلىپ كوز ىلگەندە. ەزىل جۇرەك سەزىمدى، سەزىن كەۋدە، قاتال قاباق حاقىم جوق تەزىڭمەن دە. جۇرەگىڭە ءۇن سال ءبىر دەر ەدىم مەن، جۇرەگىڭدە بولماسا سەزىم كەندە. شىن سۇيگەن سوڭ حاقىم بار ءورىم دەۋگە، ءوزىڭ دەپ ورگە ۇمتىلام ءوزىم كەيدە. ەلەسىڭدى كۇلىمدەپ ەركەلەگەن، تۇسىمنەن دە، تابامىن وڭىمنەن دە. تابامىن، سوندىقتان قۇنىن بىلەم باعاڭنىڭ دا، كەيدە دوس، كەيدە قۇربى اعاڭمىن دا؟ شۇكىر ايتسام سۇيەمىن جۇرەگىممەن، كۇپىر ايتسام باقىت بار ساعان مۇندا. كەل جانىم، بىزگە بەرسىن قالانىڭ كەشى دە ەرىك، كەتەيىك عاشىقتاردىڭ ەسىنە ەنىپ. باسقان ىزگە وي سالىپ كۋا بولار، جىل اۋناسا جاتادى ەسىل ەرىپ. وكىنبە دوسىم سۇيگەنىنە دوسىڭنىڭ ادامدىق بويدان ادالدىق اتتى الساڭ ءۇن، سىنىنا قارا قيىندىقتى قارساڭ كۇن. وكىنبە دوسىم سۇيگەنىنە دوسىڭنىڭ، اكەلسە دە باسىڭا اۋىر سارساڭ كۇن. ارىن قارا، بارىن قارا بويىنداعى ءبىلىمنىڭ، ءسانىن قارا، ءنارىن قارا بىرگە جۇرگەن كۇنىڭنىڭ. وكىنبە دوسىم سۇيگەنىنە دوسىڭنىڭ، جاتپاسا بولدى ىشىنەن قاراپ جىلىمنىڭ. جانىنا قارا ادامدىق ارلى رۋحتىڭ، مەيىرىم مەن جىلۋلىق اتتى ءۇن ۇققىن. وكىنبە دوسىم سۇيگەنىنە دوسىڭنىڭ، بولماسا ءبىرى ويى تاياز، سىنىقتىڭ. ۇڭىلە ءبىل تۇبىنە قارا جۇرەكتىڭ، دوستىق جىردى گۇلدەندىرگىن تۇلەتكىن. وكىنبە دوسىم سۇيگەنىنە دوسىڭنىڭ، كۇتپەسە بولدى ىشىندە جاتىپ تۇنەكتىڭ. سىرىن شەرتىپ دوستىق جىرعا مولىققىن، سىرى قالاي، جىرى نەدە سونى ۇققىن. وكىنبە دوسىم سۇيگەنىنە دوسىڭنىڭ، جۇرمەسە بولدى ءوزىم دەگەن جورىقتىڭ. تارتىلىسقا، قايشىلىققا كوندىڭبە؟ وكىنبە دوسىم سۇيگەنىنە سەن مۇلدە. دوسىڭ بولىپ الدىڭنان شىعار سول جۇرەك، جۇبىم مىناۋ تويىما كەل دەر كۇندە. وكىنبە سەن، وكىنبە دوسىم سەن مۇلدە، ادام بوپ سەن، تىك باسىپ جەرگە كەلدىڭبە؟ جۇبىڭ بوپ الدان شىعار سول جۇرەك، جالعىزسىراپ جابىرقاپ قالدىم دەر كۇندە. وكىنبە دوسىم سۇيگەنىنە دوسىڭنىڭ، ءبىرى بولار ءومىر سىيلار جوسىننىڭ. دوسىم دەپ سىيلاپ سۇيسە ەگەر، ويلانىپ كور امال باردا قوسىلعىن!! قىزدارعا قىز دەگەنىڭ قىردىڭ اسەم پاك گ ۇلى، قازاعىمنىڭ جىرلاپ وتكەن گاككۋى. الاقاندا سىلاپ-سيپاپ الديلەر، تەڭىزىندە ەركە وسكەن اققۋى. اركىم سىيلار زامانانىڭ ۇلانى، جارتى الەمنىڭ ءوز الىنشە شىراعى. اناسى دا ماڭدايىنان شەرتپەگەن، تابيعاتتىڭ ەكى اياقتى قۇلانى. ماحابباتقا جانىن سالار قىراعى، سەزىمى سەل عاشىقتاردىڭ جىر ءانى. ساق بابامنىڭ كوشىن باستاپ جورىتقان، اتا تاريح، ءاز بابامنىڭ ۇرانى. جارقىل-جارقىل بەلەس زامان شىراعى، سىڭعىر بۇلاق، شەتىندەگى قۇراعى. سەزىمدەرى تەڭىزدەيىن تولقىعان، باقىتتىڭ دا ايالدايتىن تۇراعى. قىز دەگەنىڭ الەمگە ءبىر جىلى لەپ، شاشىلاتىن كوپ جىلۋدىڭ ءبىرى بوپ. الەمدى دە الاقانىندا تەربەتەر، ول ايەلدىڭ بويىنداعى قۇدىرەت. ۇلتىنىڭ دا تەربەتەتىن بەسىگىن، تولىقتايتىن كەمساۋ جەرىن، كەتىگىن. انالارى بەلگىلەيدى دەيدى ەكەن، ۇرپاقتاردىڭ ۇلىلىعىن، كەسكىنىن. قىزدىڭ جولى جىڭىشكە جول، تايعاق جول، ارىمەنەن، ۇجدانمەنەن قالعان جول. ءاليا، مانشۇك كەشە عانا دەپ كەتكەن، مەن سەكىلدى وتانىڭا قورعان بول. شىن ءسۇيۋدىڭ قاسيەتىن سەزە مە؟!؟ كىربەڭ عۇمىر كەشسەك تاعى تالاي كۇن، باقىتىنا ورتاق بولىپ تالايدىڭ. جۇرەكتەرگە قۋات بەرگەن ماحاببات، ماحابباتتان تۋادى ەكەن بار ايبىن. سەزىم – اقىماق، ماحاببات – سوقىر دەگەنمەن، تاپپادىم عۇمىر ءمانى مەنەن بايانىن. كۇندىك عۇمىر جەتە الماعان قاراۋ كۇن، العى ءسوزىن ءبىز جازساق تا، باقىت دەگەن تاراۋدىڭ. قاسىنان دا شىعا الماي-اق ءبىز ءجۇرمىز، ارۋ قىزدىڭ ار-ۇجدانىن تالاۋدىڭ. ماحابباتقا كەلىپ جەتىپ ناراۋ كۇن، قاسيەتىن جىكتەدىك، ءبىز دە سوعان قاراۋدىڭ. ماحاببات قانشا باقىتىڭ دا سول عانا، نازىك جۇرەك، نازىكتىكتى قورعالا. سەلت ەتكەننىڭ ءبارى سەزىم ەمەس تە، اسەر ەتسە دە جۇرەك دەگەن ورداعا. دۇنيەدە قىزىق قۋعان كوپ جاندار، ۇستاتپاي ءجۇر سەزىم دەگەن، بايلامى قاتتى تورعادا. ماحابباتىم سەل دەيتىندەر كوپ ءبىراق، بىرىنەن دە تابا الماي ءجۇرمىز بەك تۇراق، سۇيگەنى ءۇشىن جىلايتىندار جوق بۇگىن، تەك جىميىپ كۇلكىسى عانا كەپ تۇراد، تەڭىز ءۇشىن عاشىقتىعى تىم باسىم، كەبۋ ءۇشىن جارالماعان كوپ بۇلاق. ءسۇيۋدىڭ دە باقىتىن شىركىن سەزگەن بوپ، ايتساڭ، ءبىر كۇن جالتاراتىن بەزبەن بوپ، الماستىرىپ كۇندە بىرەۋ جۇرگەن كوپ، اقىلدىداي كورىنەدى ەلدەن بەك، ەر ايەلگە بىردەي بولعان بۇل عۇمىر، ادامزاتقا تۇراقسىزدىق سەزىمىمەن كەلگەن جوق. اششى تىنىس كەۋدە كەرسە بۇلقىنعىم، كەلىپ تۇراد، كوزىن قۇرتقىم كوزدەگى ءناپسى قۇرتىمنىڭ. باسىنداعى ار-ۇجدانىن جوق قىلار، ءلاززاتى ءۇشىن وتەر دە كەتەر ءبىر ءتۇننىڭ. ماحاببات دەگەن عۇمىر ءۇشىن تەك قانا، ءبىر جىعىلىپ كەلىپ تۇراد ءبىر تۇرعىم. ماحابباتتىڭ سەزىمى سەل جۇرەكتەرگە قۇلاعان، بىرلىك ءۇشىن عۇمىر كەشە مە ەكەن ءبىر ادام. تىرلىك ءۇشىن تىرپ ەتپەيتىن كەي جاندار، كۇندىك ءۇشىن قورىقپاي ءجۇر كۇنادان. ەندى ءبىراز كۇندەر وتسە، تىم شىركىن، ماحابباتتىق مۇنارانى تاپپايمىز-اۋ مۇرادان. وتەر دە كەتەر ءبارى دە كەتەر بۇل جالعان، ماحابباتتى قاستەرلەي ءبىل ءبۇر جارعان. قولدا بار دا قادىرلە شىن اسىلدى، قايتا كەلمەس شىن قاسيەت ۇرلانعان. شىن ءسۇيۋدىڭ قاسيەتىن سەزە مە، سۇيىسۋگە ەكىنشى، ءۇشىنشى، تورتىنشىمەن تۇرعان جان!؟! اقىن مەن مۇڭ نەگە ەگىز؟ (جۋرناليست سۇراعىنان) اقىن مەن مۇڭ نەگە ەگىز، ۇيتكەنى، ءبىز تەك جۇرەككە سەنەمىز، جاقىن الىپ ءاربىر ءجايدى جۇرەككە، ولەڭمەنەن ورنەكتەۋمەن جەڭەمىز. سول ءۇشىن دە وتە نازىك بۇل جۇرەك، كوك مايساداي تۇراتۇعىن ۇلبەرەپ، سول سەبەپتى كوپ اقىننىڭ جۇرەگى، ەرتە توقتاپ قالعان شىعار، كىم بىلەد؟ *** *** *** جۇرەكتەردە جاتساداعى ءۇن قايناپ، سەزىم شىركىن سەلت ەتكىزبەس ءتىل بايلاپ. ءوز باقىتىن ءورشىل كەۋدە تابار ما؟ كەتە بەرسە ماحابباتى قىر بويلاپ. كەتكەن كەزدە قاراڭعى ءبىر ءتۇن اۋناپ، جارىقتانار كولەڭكەسىز ءبىر اۋماق. ايگىلەيدى قاسيەتىن سول كەزدە، ءار كەۋدەگە جاسىرىنىپ تۇنعان ب ا ق. دەيمىز دە كەپ سول ءسات ەلەس كۇتەمىز، جۇرەكتەردى جۇپتايمىز كەپ كىل ەگىز. ماحاببات ءبىزدى سارپالداڭعا سالسا ەگەر، وندا ءومىردى قاتىگەز دەپ بىلەمىز. ءبىراق بىزدەر جۇرەكتەردىڭ تالعامىن، بىلەمىز بە قىرلى قاتپار بارلاۋىن. قىرلى قاتپار قايشى كەلسەك بىرىنە، شىعىپ كەتەد، ومىرگە دە مارعاۋ ءۇن. ءبىراق ءومىر ەش سەبەپسىز ءمىن قايدا، بولا ما جان ءومىردى ءوزى ىلعاۋعا. بولسا ەگەر التى ميلليارد عۇمىرى، ۇشىرايدى تىرشىلىك تە بىلعاۋعا. ءومىر ەمەس، ءار ادامنىڭ ءوزى ءمىن، ءور تالعامىن باسقارادى، ءوز جۇرەگى ءوزىنىڭ. ءومىر ونىڭ تۇساپ تاستاپ ادىمىن، بۇرماق ەمەس قاراشىعىن كوزىنىڭ. سوندىقتان دا، ەي ادامزات، ويلاعىن، ءومىر سىرى تەرەڭ سوعان بويلاعىن. تاعدىرىڭدى ءوز قولىڭمەن جاسايتىن، عۇمىرىڭدى جاسامپازدىق جويماعىن. عۇمىرىڭدى جاسامپازدىق جويماعىن، جويىلسا ەگەر قالماس ءسىرا بويدا قۇن. جۇرەكپەنەن ميعا كەزەك وي تاستا، ءومىرىڭدى ءوز ىرقىنا قويماعىن. دوسىما ساقتالىپ ادامدىق قۇن ار-يبامىز، دوستىق جايلى شەرتىلەر ءار ۇيدە اڭىز. اقىنمىن، ءورشىل ۇلى قۇبا تاڭنىڭ، جابىرقاسا جانارىمىز نازىك جانبىز. بۇگىن ماعان سەنسىڭ عوي، كۇنى كەشە، مۇقاعالي سىر شەرتكەن فاريزا قىز. مۇڭىمىز دا كوپ ءبىزدىڭ جىرىمىز دا، بايقالمايدى كوپ ءبىزدىڭ قىرىمىز دا، ينەنىڭ دە كوزىنەن ءوتىپ كەيدە، كەي ساتتە سىيا المايمىز قىنىمىزعا. مىڭ قۇبىلىپ تۇرادى كوڭىل الۋان، كۇندەردىڭ بىرەۋى – قۇل، ءبىرى – مىرزا. كوڭىلدىڭ سەرى ءۇمىت، سەزىم جىرىن، وزىڭنەن باسقا قارعام سەزىندى كىم؟! مۇڭايسام جۇباتاتىن جولداسىم دا، كوتەرەتىن كوڭىلدى ءوزىڭ بۇگىن. دوستىقتىڭ سالماعى – اۋىر، جولى – بۇراڭ، تالاي سىنعا قالاتىن كەزىڭدى ۇعىن. قاسىڭدا ءورشىل مىنەز كەرىمدى ۇلدىڭ، كوكەيىنە مۇڭ تۇنعان ەلىڭدى ۇعىن. دىبىس دىبىس شىعار، تومەننەن دە، باستان دا، نە تىندىرام سول دىبىستان قاشقاندا. دىبىسسىز ءومىر ەلەستەتۋ مۇڭ تاعى، ءبىر ءۇن شىعار سىرعىپ تۇسكەن تاستان دا. ءاربىر دىبىس تۇسىنە ءبىل، ءبىر ءمان بار، بالكىم وندا اسەم اۋەن ءبىر ءان بار. ويلاۋ تۇگىل قيالىڭا سىيمايتىن، بالكىم وندا تۇنىپ تۇرعان ءبىر ءسان بار. بالكىم وندا جان ايقايدىڭ ءبىر ءۇنى، ءتىرى جاننىڭ قوشتاساتىن ءبىر ءتىلى. تاۋقىمەتىن تارتقان جاننىڭ ءومىردىڭ، بالكىم وندا جاتقان شىعار ءبىر ءزىلى. بالكىم وندا جۇرەكتەردىڭ تەربەلىسى، باقىتتاردىڭ جالعاناتىن ءبىر بەلگىسى. بالكىم وندا ساعىنىش تا تەربەلگەن، جاتقان شىعار عاشىق جۇرەك ۇزدىگىسى. بىلكىم وندا قاسىرەت تە، مۇڭ دا بار، القاۋ دا بار، ماداقتاۋ دا، سىن دا بار. ءبىر دىبىستان باقىت تايىپ باسىنان، بالكىم دىبىس باقىت ءجايلى تىڭ حابار. كەي دىبىستان باقىت تاعى كەسىلەر، كەي دىبىس پەن بولاشاق تا شەشىلەر، كەي دىبىستان باقىت تاپسا بەيباقتار. كەي دىبىستان كوز جۇمادى ەسىل ەر. كەي دىبىستىڭ قۇنىندا بار سۇلۋلىق، سىيلايتۇعىن جۇرەكتەرگە جىلۋلىق. كەي دىبىستا ىلىككە الار قۇندا جوق، ءرولى بار قوعامعا تەك شۋىلدىق. ەي، ادامدار ءار دىبىسقا قۇلاق ءتۇر، ءار دىبىستا نەگە دەگەن سۇراق تۇر. ادال ءۇندى ىرىكتەپ-اپ جادىڭا، ارام دىبىس اۋلاق-اۋلاق لاقتىر. ايتامىن تەك، اللاعا مىڭ شۇكىر باسادى قۋ تىرشىلىك سالماعى كوپ، پەندەلىك تىرشىلىكتىڭ جالعانى بوپ. جاپانداعى جاياۋداي قاجىپ كەلەم، شابىتسىز جۇرەگىمنەن تارماق ىزدەپ. شىن باقىتتىڭ باسىنان ارمان ۇدەپ، قاباعات تىرشىلىكتەن قارماق ىزدەپ. اللادان ءبىر ءۇمىتتى الدا دەيىن، ۇمىتسىزدىك شايتاننان قالعان ءىس دەپ. بەرگەنىمنەن بولعان سوڭ العانىم كوپ، ءاربىر ءىستى تۇرادى تالداعىم كەپ. تارپاڭ عۇمىر شارشاتىپ بولمادى عوي، كورەرمىن قادامىڭدى الداعى دەپ. شىن ءسۇيۋدىڭ جۇرەككە سالماعى ۇدەپ، ماحابباتتىڭ تايعاناپ مايدانى بەك. سەنەر جۇرتتار ورتادا از بولعان سوڭ، بۇگىلىپ ءجۇر امال نە بارماعىم كوپ. وسەك، وتىرىك، ماقتاۋ مەن جالعان كۇلمەك، جاسىرىلماس بارىندە اللا بىلمەك. پەندەلىكتەن ساقتاسىن پەندەلەردى، پەندە كورسە تۇراتىن الداعىڭ كەپ. ىستە دەپ بەرگەننەن سوڭ اللا بىلمەك، ريزالىقپەن الاقان جايعانىم كوپ. اللانىڭ ءار ىسىنە مىڭ شۇكىرلىك، ءبىر قۋانتسا ءبىر باقىتقا بارعانىم دەپ. بەرەتىن ساۋداگەردەي جالعان ۇستەك، قالارىندا سەزبەيتىن بارماق تىستەپ. پەندەلەر پەندەلىگىن قويار ما ەكەن، بۋىندىرىپ جىقپاسا ار نامىس كەپ. وزىمنەن ەسەپ الام دۇركىن-دۇركىن، قۇرتقىم كەلىپ كوزدەگى ءناپسى قۇرتىن. الدىنا ءبىر بارۋىمىز اقيقات تا، اللانىڭ ءوزى بىلەر ايتەۋ ءبىر كۇن.