ادەبيەت – ادام ونەرىنىڭ ىشىندەگى ەڭ ۇزاق جاسايتىندارىنىڭ ءبىرى!
عابيدەن مۇستافين
الماتى قالاسى وكج-نىڭ 4-كىتاپحاناسىندا قالىڭ وقىرمانعا ەسىمى بەلگىلى كورنەكتى قالامگەر، جۋرناليست، سىنشى، ادەبيەتتانۋشى عالىم نۇرداۋلەت اقىشتىڭ ونەگەلى ءومىر بەلەستەرى مەن شىعارماشىلىعىنا ارنالعان «تاۋ تۇلعالى قالامگەر، كورنەكتى عالىم» اتتى شىعارماشىلىق بەنەفيس كەشى ءوتتى، - دەپ حابارلايدى «قامشى» پورتالى.
نۇرداۋلەت بابيحان ۇلى – ادەبيەتتىڭ بىرنەشە جانرىندا كوسىلە قالام تەربەپ جۇرگەن سەگىز قىرلى، ءبىر سىرلى قالامگەر. نۇرداۋلەت اقىش ءوز شىعارمالارىندا تۋعان جەر، تابيعات، بالالىق شاق، پاك ماحاببات، بيىك ادامگەرشىلىك، ازاماتتىق پارىز، ادامي قۇندىلىقتار، قازاق حالقىنىڭ دارحاندىعى، ءوز زامانداستارىنىڭ جان دۇنيەسى، ءومىر شىندىعى تۋرالى ازاماتتىق وي تولعايدى. ال، ادەبي زەرتتەۋ، سىن كىتاپتارىندا ادەبيەتتىڭ ەڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن قوزعاپ، ءوز تۇيگەنىن تەرەڭ ويمەن، زەردەلى سوزبەن، شەشەن تىلمەن وقىرمانعا جەتكىزەتىن تالعامپاز دا تالدامپاز ادەبيەتشى عالىم.
«ۇندەمەيتىن ۇل»، «كۇرمەۋى قاتتى تۇيىندەر»، «سىنىق دومبىرانىڭ سازى»، «تورگە شىققان كىم؟»، «بۇرىنعى باستىقتىڭ ايەلى»، «جاتاقحانا قىزدارى»، «ۇلى عاشىقتار ۇرپاعى»، «تاڭ الدىنداعى دابىل»، «بەيۋاقتا جانعان وت»، «جۇمباق ىزدەر» سياقتى كوركەم ويمەن ورنەكتەلگەن شىعارمالارىنىڭ قاي-قايسىسى بولسا دا، تالعامپاز وقىرماننىڭ ءسۇيىپ وقيتىن شىعارمالارىنىڭ قاتارىنا ەندى. جازۋشىنىڭ وسى شىعارمالارى جونىندە ءابىش كەكىلبايەۆ: «ءومىر تانىتقىش پاراساتى، كىسى تانىتقىش ءپاتۋاسى، جىگەر قايرايتىن رۋحاني ۋىتى مول كىتاپتار جازدىڭ» دەگەن بولاتىن.
ەكراننان ارنايى دايىندالعان «ساڭلاق سۋرەتكەر» اتتى سلايد-پرەزەنتاسيا، قالامگەردىڭ ءومىر بەلەستەرى مەن شىعارماشىلىق شەبەرحاناسى تۋرالى «تاۋ تۇلعالى قالامگەر، كورنەكتى عالىم» اتتى ۆيرتۋالدى كىتاپ پرەزەنتاسياسى كورسەتىلىپ، مۋزىكالىق اۋەنمەن كوركەمدەلگەن ادەبي شولۋ تىڭدالدى. وقۋ زالىنىڭ تورىنە «كوركەمسوزدىڭ كورنەكتى شەبەرى» اتتى كىتاپ جايماسى ۇيىمداستىرىلىپ، وعان قارىمدى قالامگەردىڭ شىعارمالارى، عىلىمي ۇجىمدىق زەرتتەۋ ەڭبەكتەرى، مەرزىمدى باسىلىمداردا جارىق كورگەن ماقالالارى قويىلدى.
شىعارماشىلىق بەنەفيستىڭ باستى كەيىپكەرى: جازۋشى، سىنشى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ، قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى، حالىقارالىق «جامبىل» سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى، م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ تاۋەلسىزدىك ءداۋىرى ادەبيەتى ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى – نۇرداۋلەت ءبابيحان ۇلى اقىش بولسا، ال بەنەفيس قوناقتارىنىڭ قاتارىندا م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت پەن ونەر ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرلەرى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، ءال-فارابي اتىنداعى ءقازۇۋ-نىڭ دوسەنتى – جولداسبەك مامبەتوۆ، جازۋشى، اۋدارماشى، قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى – نۇرلان قامي بولدى. الماتى ۋنيۆەرسيتەتى، قازاق مەملەكەتتىك قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى، الماتى پوليگرافيالىق كوللەدجىنىڭ ستۋدەنتتەرى مەن كىتاپحانانىڭ تۇراقتى وقىرماندارى قاتىستى.
بەنەفيستىڭ «قالامگەر كەلبەتى» كەزەڭىندە نۇرداۋلەت ءبابيحان ۇلىنىڭ عيبراتتى ءومىر جولى مەن شابىتتى شىعارماشىلىعى جايلى جازۋشىنىڭ ءوزى جانە ارىپتەستەرى سىر شەرتتى. «وقىرمان كۇتكەن اسەرلى ءسات» كەزەڭىندە وقىرماندار قالامگەرلەرگە ءار ءتۇرلى ادەبي تاقىرىپتار اياسىندا سۇراقتار قويىپ، پىكىر الماسسا، ال «وقىرمان ولجاسى» اتتى كەزەڭدە قالامگەردىڭ شىعارماشىلىعى مەن «الاسا تاۋلار اياسىندا» جاڭا تۋىندىسى تۋرالى وقىرماندار وزدەرىنىڭ اق تىلەك، پىكىر-لەبىزدەرىن ءبىلدىردى.
ۇلى دانىشپان اباي: «كىتاپ – جازۋشىنىڭ جۇرەگىنەن وقىرماننىڭ جۇرەگىنە جىبەرىلگەن اينىماس دوس» دەپ كوركەم تۋىندىلاردىڭ ءبىزدىڭ ومىرىمىزدەگى ورنىن ايرىقشا اتاپ كورسەتكەن ەدى. بالالىق داۋرەن – ءار ادامنىڭ قيماس شاعى، قايتا كەلمەس كوكتەمىندەي. جازۋشىنىڭ «الاسا تاۋلار اياسىندا» اتتى جاڭا تۋىندىسى – وقىرمان قاۋىمدى سول قيادا قالعان بالالىق شاعى مەن جالىنداعان جاستىق داۋرەنىمەن تابىستىرىپ، وتكەن كۇندەردى ەرىكسىز ەسكە تۇسىرەدى. شىعارمانى وقي وتىرىپ، ۇشقانى بىلىنبەيتىن ۇشقىر زاماننىڭ زىمىراپ بارا جاتقانىن امالسىز مويىندايمىز. اتالمىش رومان تالعامى بيىك، زەردەلى وقىرمانداردى ءتۇرلى سەزىمگە بولەپ، ەرەكشە اسەر قالدىرۋ ۇستىندە.
كىتاپحانانىڭ دارىندى وقىرماندارى وسىنداي تالىمدىك، تاربيەلىك ماڭىزى زور مادەني شارا ۇيىمداستىرىپ، سۇيىكتى جازۋشىلارىمەن تابىستىرعان كىتاپحانا ۇجىمىنا العىستارىن ءبىلدىردى. قالامگەرگە وزدەرىن قىزىقتىرعان سۇراقتارىن قويىپ، تالعامپاز وقىرماننىڭ جۇرەگىنە جول تاپقان جاڭا شىعارما جايلى ويلارىن ءبىلدىردى. سۇيىكتى جازۋشىلارىنا اتالمىش شىعارمانىڭ جالعاسىن اسىعا كۇتەتىندىكتەرىن، كەلەشەكتە «الاسا تاۋلار اياسىندا» تۋىندىسى ۇلكەن عۇمىرنامالىق رومانعا ۇلاسسىن دەپ ءوز ۇسىنىس-تىلەكتەرىن ءبىلدىرىپ جاتتى.
كىتاپحانانىڭ دارىندى وقىرماندارى الماتى پوليگرافيالىق كوللەدجىنىڭ ستۋدەنتتەرى: ءىلياس ايدىن، ارعىمبەكوۆ باقتيار جانە كىتاپحانا قىزمەتكەرلەرى جيدەبايەۆا اياۋلىم مەن حامەتوۆا ايگەرىم «الاسا تاۋلار اياسىندا» تۋىندىسىنان ۇزىندىلەر وقىدى. ءان بەسىگىندە تەربەلىپ وسكەن دارىندى ونەرپازدار: پ.چايكوۆسكيي اتىنداعى مۋزىكالىق كوللەدجدىڭ ستۋدەنتتەرى ءادىل دوسمۇحامەد، قابىل ارنات، تويشىبايەۆ ماعجان جانە الماتى پوليگرافيالىق كوللەدجىنىڭ ستۋدەنتى تۇرانوۆ بەكارىس ءان مەن كۇيدەن شاشۋ شاشىپ، كوپشىلىك قاۋىمعا كوكتەمگى كۇننىڭ شۋاعىنداي جاقسى لەپ سىيلادى.
ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى: «ادام ماڭگى جاسامايدى، ماڭگى جاسايتىن ونىڭ ءىسى» دەگەن ەدى. ارينە، ماڭگىلىك قالاتىن نارسە – ءبىزدىڭ ءجۇرىپ وتكەن جولىمىزدا قالدىرعان ونەگەلى ىزدەرىمىز. بۇگىنگى قازاق ادەبيەتىندەگى تالعامى بيىك، تانىمى تەرەڭ قالامگەر، ساليقالى سىنشى نۇرداۋلەت اعامىزدىڭ ادەبيەتىمىزدىڭ التىن قورىنا قوسىلار جاڭا تۋىندىلارىن وقىرمان قاۋىم اسىعا كۇتەتىن بولادى.
