قازاقستاندىق قۇقىقورعاۋشى ابزال قۇسپان باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى التاي كولگىنوۆتىڭ اتىنا اشىق حات جولدادى، - دەپ حابارلايدى Qamshy.kz.

ابزال قۇسپان بۇل اشىق حاتىن ءوزىنىڭ ەلىمىزدە وزەكتى كۇيىندە قالىپ وتىرعان جەر رەفورماسىنا الاڭداۋشىلىعىمەن تۇسىندىرەدى.

«ەلدىڭ ءبارى قامالىپ، بەرىسى پروكۋروردىڭ قولىنان ەسكەرتۋ قاعاز الىپ دەگەندەي مارە-سارە. ال، بىزگە ەشكىمنىڭ كوڭىل بولەتىن ءتۇرى جوق. ازداپ قوبالجي باستادىم، ەرتەڭ بالالارىم "اكە ءسىز جەر ءۇشىن نە ىستەپ ەدىڭىز؟" -دەسە، نە دەيمىن؟»، - دەيدى زاڭگەر.

باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ 
اكىمى ا.كولگىنوۆكە

قوعامدىق كەلىسىم كوميسسياسىنا

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى، 
ادۆوكات، بقو ادۆوكاتتار القاسىنىڭ مۇشەسى 
ا.ت.قۇسپاننان

ا ش ى ق ح ا ت

سىزگە وسى اشىق حاتتى ۇسىنا وتىرىپ، جەرگە قاتىستى مىنا ماسەلەلەرگە نازار اۋدارۋدى سۇرايمىن:

قازىرگى ۋاقىتتا مەملەكەتتىك ب ا ق ارقىلى، بيلىككە جاقىن تۇلعالاردىڭ (اقساقالدار، جەر پايدالانۋشىلار، مۇعالىمدەر ت.ب.) جەردى شەتەلدىكتەرگە جالعا بەرۋدى قولدايتىنى تۋرالى پىكىرلەرى بەرىلۋدە، ال مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ بارلىق اپپاراتى حالىققا جەردى جالعا بەرۋدىڭ پايداسى تۋرالى ناسيحاتتاۋدا. 

الايدا، حالىقتىڭ باسىم كوپشىلىگى جەردى شەتەلدىكتەرگە ۇزاق مەرزىمگە جالعا بەرۋگە اشىق قارسىلىق ءبىلدىرىپ وتىر. وعان سەبەپ – جەردى جالعا بەرۋدىڭ ەكونوميكالىق تيىمدىلىگى نەمەسە تيىمسىزدىگى ەمەس، ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى! جانە حالىقتىڭ بۇل ءقاۋپىن ورىنسىز دەپ ايتا المايمىن. وكىنىشكە وراي، مەملەكەتتىك ب ا ق ارقىلى سويلەۋ «قۇرمەتىنە يە بولعان» تاڭداۋلى توپ ماسەلەنىڭ بۇل جاعى تۋرالى ءلام-ميم دەپ اۋىز اشپايدى. 

سول سەبەپتى مەن زاڭگەر رەتىندە، سىزگە قولدانىستاعى زاڭ نورمالارى ارقىلى حالىقتىڭ ءقاۋپى قانشالىقتى ورىندى ەكەندىگى جايلى ءوز پىكىرىمدى جەتكىزگىم كەلەدى، اتاپ ايتقاندا؛

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جەر كودەكسىنىڭ 24 بابى، 1 بولىگىنە سايكەس، ناقتى بىلاي دەلىنگەن: 

«شەتەلدىكتەر، ازاماتتىعى جوق ادامدار، شەتەلدىك زاڭدى تۇلعالار، سونداي-اق جارعىلىق كاپيتالىنداعى شەتەلدىكتەردىڭ، ازاماتتىعى جوق ادامداردىڭ، شەتەلدىك زاڭدى تۇلعالاردىڭ ۇلەسى ەلۋ پايىزدان اساتىن زاڭدى تۇلعالار اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەر ۋچاسكەلەرىن 
جيىرما بەس جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە جالداۋ شارتتارىمەن ۋاقىتشا جەر پايدالانۋ قۇقىعىمەن عانا يەلەنە الادى». اتالعان زاڭ نورماسى پرەزيدەنتتىڭ موراتورييىنە دەيىن، ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 1 شىلدەسىندە كۇشىنە ەنۋى ءتيىس بولاتىن. 

ەندى شەتەلدىك ازامات نەمەسە كومپانيا، شارتتى تۇردە جۇڭگو ەلىنەن دەلىك، جەردى جالعا الۋ ارقىلى ەلىمىزگە 25 جىلعا كەلدى دەيىك. 25 جىل از ۋاقىت ەمەس، شيرەك عاسىر. ول ۋاقىت ىشىندە، كەلگەن قىتايلىق ازاماتتار قازاقتىڭ جەسىر ايەلدەرىنە نەمەسە وتىرىپ قالعان قىزدارىنا ۇيلەنىپ، بالالى-شاعالى بولىپ ۇلگەرەتىنى ءسوزسىز. 
ار جاعىندا، قولدانىستاعى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعى تۋرالى» ق ر زاڭى «ىسكە قوسىلادى». مىسالى، اتالعان زاڭنىڭ 16-بابىنا سايكەس (سوزبە ءسوز)،  قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعىنا:
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا زاڭدى نەگىزدە كەمىندە بەس جىل تۇراقتى تۇراتىن نە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىمەن كەمىندە ءۇش جىل نەكەدە تۇراتىن ادامدار قابىلداناتىن بولادى» – دەلىنگەن. 

نەمەسە، ءتىپتى كەلگەن قىتايلىقتىڭ ءوزى ءارتۇرلى سەبەپپەن قازاقستان ازاماتتىعىن الا الماعان جاعدايدىڭ وزىندە، زاڭنىڭ 12-بابىندا بىلاي دەلىنگەن (سوزبە-سوز)؛

«اتا-اناسىنىڭ ازاماتتىعى ءارتۇرلى بولىپ، بالا تۋعان كەزدە ولاردىڭ بىرەۋى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى بولعان جاعدايدا بالا: 

1) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تەرريتورياسىندا تۋسا؛ 
2) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنان تىس جەردە تۋسا، ءبىراق، اتا-اناسىنىڭ نەمەسە ولاردىڭ بىرەۋىنىڭ بۇل كەزدە قازاقستان رەسپۋبليكاسى تەرريتورياسىندا تۇراقتى تۇرعىلىقتى جەرى بولسا، ول قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى بولىپ تابىلادى. 
بالا تۋعان كەزدە اتا-اناسىنىڭ بىرەۋى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتىعىندا بولىپ، ال ەكىنشىسى ازاماتتىعى جوق ادام بولسا، نە ونىڭ ازاماتتىعى بەلگىسىز بولسا، بالا قاي جەردە تۋعانىنا قاراماستان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى بولىپ تابىلادى. 
(اتالعان نورمالار زاڭعا 24.11.2015 № 421-V زاڭىمەن ەنگىزىلىپ وتىر!).
ياعني، بۇدان شىعاتىن ءبىر عانا قورىتىندى بار – قازىرگى كەزدە، اۋىلشارۋشىلىق جەرى ازىپ-توزىپ، حالقى اشتىققا ۇرىنعالى وتىرعان جۇڭگو ەلىنە ءبىز ەش كەدەرگىسىز، زاڭدى تۇردە، قازاقستانعا توپتاسىپ كەلۋىنە جانە ەش كەدەرگىسىز، زاڭدى تۇردە قازاقستان ازاماتى بولۋلارىنا جاعداي تۋعىزىپ وتىرمىز! جوق الدە مەنىڭ جانە كوپشىلىكتىڭ بۇل پىكىرىنە ايتار ۋاجدەرىڭىز بار ما؟

وسى ماسەلەنى، رەسمي ب ا ق كورىنەۋ جاريالاماي وتىر. ونداي جاعدايدا، حالىق ميتينگىگە شىقپاسا، ءوز ويلارىن مەملەكەتتىڭ جوعارعى بيلىك ورگاندارىنا قالاي جەتكىزە الماق؟ ورالدان اشىعالييەۆتى استاناداعى جيىنعا كوميسسيا مۇشەسى قىلىپ جىبەرگەن ەكەنسىزدەر. اشىعالييەۆتىڭ وبلىستاعى ەڭ ءىرى شارۋاشىلىق باسشىسى، لاتيفۋنديست، ودان قالا بەردى كۇنى كەشەگە دەيىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىكتە بولعان ادام ەكەندىگىن ورالدىقتار جاقسى بىلەدى. ول حالىقتىڭ ەمەس، بيلىكتىڭ ءسوزىن سويلەپ، شاشباۋىن كوتەرەدى دەگەن كۇدىك كۇشتى. 

وبلىس باسشىسى رەتىندە سىزگە جانە حالىقپەن ەكى ارادا التىن كوپىرگە اينالۋى ءتيىس قوعامدىق كەلىسىم كوميسسياسىنا ناقتى ۇسىنىسىم – كوپشىلىكتىڭ پىكىرىن رەسمي باق-تا جاريالاۋ مۇمكىن بولماسا، وندا 21 مامىر كۇنى حالىققا بەيبىت شەرۋگە شىعۋعا رۇقسات بەرىڭىزدەر، ول جەردە بىرەۋدىڭ باسىن جارىپ، كوزىن شىعارايىن دەپ جۇرگەن ەشكىمدە جوق. سونىمەن قاتار، ءارتۇرلى جەلەۋمەن شەرۋدى ۇيىمداستىرۋشى ازاماتتارعا جاسالىپ جاتقان قىلمىستىق، اكىمشىلىك قۋدالاۋدىڭ دەرەۋ توقتاعانى ابزال بولار ەدى. ولاردىڭ «قىلمىستارى» تۋرالى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قانداي دالەل-دايەك جيناسا دا، ماسەلەنىڭ جەرگە قاتىستى ەكەندىگى ونسىز دا بەلگىلى. حالىق ءۇشىن ولار ءبارىبىر جەر قورعاعان باتىر بولىپ قالا بەرمەك. 
ودان سوڭ، 21 كۇنى شەرۋ ءوتسىن، مەيلى وتپەسىن، كەيىندە ءومىر توقتاپ قالماي، جالعاسادى. سوندىقتان، كوپشىلىكتىڭ پىكىرى رەتىندە جەر كودەكسىندە، ازاماتتىق تۋرالى زاڭدى دا وزگەرتۋ قاجەتتىگى تۋرالى ماسەلەنى استاناعا جەتكىزۋ جاعىن قاراستىرۋدى، سونىمەن قاتار، رەسمي باق-نا ءبىرجاقتى پىكىرلەردى توپتاستىرا بەرمەي، ءبىز سياقتىلارعا دە تەڭ جاعداي تۋعىزساڭىز، تەڭىزدىڭ تىنشۋىنا ءسال دە بولسا اسەرى تيەرى ءسوزسىز.

قۇرمەتپەن، ا.ت.قۇسپان