ءاربىر وتباسى قوعامنىڭ كىشكەنتاي ءبىر بولىگى بولىپ تابىلاتىندىقتان، قوعام وركەنيەتىلىككە جەتكىزۋ، ەڭ الدىمەن، ءاربىر وتباسىنداعى ءومىردى ۇيىمداستىرۋدان باستالماق. تاربيەنىڭ باستاپقى الىپپەسىن بالا وتباسىندا الادى. سالاۋاتتى وتباسىندا عانا سالاۋاتتى ۇرپاق قالىپتاسادى.

زامانىمىزدىڭ زاڭعار جازۋشىسى م. اۋەزوۆتىڭ «ەل بولامىن دەسەڭ، بەسىگىڭدى تۇزە» دەگەن ناقىل ءسوزىنىڭ ءمانى تەرەڭدە جاتىر. ياعني، بولاشاق تىزگىننىڭ ۇستارى، ەلىنىڭ ەرتەڭى بولار، حالقىنىڭ ءۇمىتىن اقتاي بىلەتىن دەنى ساۋ، ءبىلىمدى دە سانالى جاس ۇرپاقتى ءوسىرۋ تالابىنان تۋىنداپ وتىرادى. وسى ۇلى ماقساتتارعا جەتۋ جولىندا كيەلى دە قاسيەتتى ەكى تۇسىنىك بار.

ءبىرى، بالانىڭ باستاپقى تاربيە مەكتەبى التىن بەسىك - وتباسى بولسا، ەكىنشىسى، التىن ۇيا - مەكتەپ. بۇل ەكى ورتانىڭ دا ماقسات-مۇددەسى ورتاق. وتباسى، اتا-انا ادامدى دۇنيەگە اكەلىپ، قالىپتاستىرىپ، دامىتىپ جەتىلدىرسە، ادام بويىنداعى بار يگى قاسيەت مەكتەپ قابىرعاسىندا قالانادى. بۇل كيەلى جەردە قىزمەت ەتەتىن ءمۇعالىم مەن اتا-اناعا جاۋاپكەرشىلىكتىڭ ۇلكەن جۇگى ارتىلعان.

ۇلى اباي اتامىز «ادامنىڭ ادامشىلىعى – اقىل، عىلىم، جاقسى اتا، جاقسى انا، جاقسى قۇربى، جاقسى ۇستازدان بولادى» دەپ كورگەندىكپەن وي تۇيگەن. بالا ومىرىنە قاجەتتى تالىم-تاربيەنىڭ ىرگەتاسى اتا-انا ارقىلى وتباسىندا قالانادى دەپ وسى كۇنگە دەيىن ايتىپ كەلدىك، ءبىراق، قازىرگى ارالاس ءتىلدى مەكتەپتەردەگى وقۋشىلاردىڭ تاربيەسى مەن مىنەز-قۇلقى اتا داستۇرىمىزدەن كەلە جاتقان قارا سوزگە قايشى كەلەتىنى وتىرىك ەمەس.

نەگە قازاق بالالارى باسقا ۇلت وكىلدەرىنە قاراپ بوي تۇزەيدى؟ نەگە قازاقتىڭ بالاسى ءالى كۇنگە دەيىن وزگەنىڭ بالاسىنان قورلىق كورەدى؟ نەگە قازاق بالاسىنىڭ قازاقي رۋحى السىرەپ بارا جاتىر؟- مىنە وسى سۇراقتار بۇگىنگى ماقالامنىڭ وزەكتى ماسەلەسى بولىپ وتىر. بايقايتىنىم، سىنىپتا 13 وزگە ۇلت وكىلى، 2 قازاق بولسا، قازاقتىڭ بالالارى كۇندە كەزەكشى، كۇندە تاقتا سۇرتەدى، كۇندە قوقىس جينايدى ال، باسقانىڭ بالالارى وتىرىپ الىپ قاعاز لاقتىرىپ وينايدى، ودان قالسا بىر-بىرىمەن ۇرسىسادى، ءتۇرلى بوقتىق سوزدەر ايتادى. ونى كورگەن قازاق بالاسى كەلەسى كۇنى ءدال سول ءسوزدى كەلەسى قازاق بالاسىنا شىرەنىپ ايتىپ تۇرادى، وسىما ءبىزدىڭ قازاقىلىعىمىز؟ تاربيە قايدا قالدى؟ اباي اتامىزدىڭ ءسوزى قايدا قالدى؟

ءسوزىمدى قورىتىندىلاي كەلە، بالا تاربيەسى دەپ اۋىز تولتىرىپ ايتاردان بۇرىن، «مەن بالاما قانداي تاربيە بەرىپ جاتىرمىن؟ مەن بالاما نەنى دۇرىس، نەنى بۇرىس دەپ ءتۇسىندىرىپ كەلەمىن؟ بەرىپ جاتقان تاربيەمنىڭ ناتيجەسى قانداي؟ - دەگەن سۇراقتاردى ءاربىر اتا-انا ەڭ الدىمەن وزىنە قويىپ، ءوزى رۋحاني باي، ءبىرىنشى كەزەككە بالاسىنىڭ تاربيەسىنە، وقۋ ۇلگەرىمىنە، قوعامداعى ورنى مەن قىزىعۋشىلىعىنا كوڭىل ءبولىپ، ءومىر اتتى دوداعا دايىنداۋى قاجەت دەپ ويلايمىن.

اباي اتىنداعى قازۇپۋ

1كۋرس ستۋدەنتى

نۇرمۇحان ەڭلىك