وتكەن جىلدىڭ كۇز ايلارىندا «Youtube» بەينە جەلىسىندە ءسۇريا جەرىندە جيھاد جاساپ جۇرگەن قازاقتار تۋرالى بەينە ماتەريال پايدا بولىپ، قوعامنىڭ زارەسىن الدى. وندا 150-دەن استام قازاقستان ازاماتتارى بالا-شاعاسىن ەرتىپ الىپ شام جەرىندە اللا جولىندا سوعىسىپ جۇرگەنى كورىنىس بەرگەن، بەينە ماتەريالدا ونداعى جيھادشى قازاقتار وزدەرىنىڭ سوعىس ماقساتتارىن تۇسىندىرگەن جانە وتانداس باۋىرلارىن جيھادشى اسكەرلەر ساپىنا «شاقىرعان». قۇقىق قورعاۋ ورىندارىنان گورى جۋرناليستەردىڭ قيمىلى شيراق بولىپ، ونداعى ازاماتتاردىڭ ءبىرازىنىڭ ەسىمى انىقتالعان. ءدال سول كەزدە ەل ازاماتتارىنىڭ جات جەردە سوعىسىپ جۇرگەنى تۋرالى ەشقانداي تۇسىنىكتەمە بەرە الماعان ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى ەندى بۇنداي جاعدايدىڭ بولماۋى ءۇشىن بارىن سالادى، شەكارا سىرتىنا شىعاتىن ازاماتتاردى قاتاڭ باقىلايدى دەپ ۇمىتتەنگەن ەدىك. وكىنىشكە وراي جىل وتپەستەن جيھادشى قازاقتاردىڭ اراب ەسىمدەرىن يەلەنىپ، ءتۇرلى ينتەرنەت رەسۋرستارى ارقىلى بەيبىت ەلدەگى باۋىرلارىن سوعىسقا شاقىرعان بەينە جازبالارى كوبەيىپ كەتتى. شاعىن جۋرناليستىك زەرتتەۋ جۇرگىزىپ كورگەنىمىزبەن سوعىس ءورتى لاپىلداپ تۇرعان جەردە قانشا قازاقستاندىق جۇرگەنى تۋرالى ناقتى دەرەككە قول جەتكىزە المادىق.
مىنا بەينە ماتەريال جيھادشى قازاقتار تۋرالى كوپ تاسپانىڭ ءبىرى عانا. ەل امان، جۇرت تىنىشتا قارۋ اسىنىپ سوعىس اڭساپ كەتكەن وتانداستارىمىزدان وسىلاي ايىرىلا بەرەمىز بە، ولار قالاي كەتىپ جاتىر، بۇعان كىمدەر مۇددەلى دەگەن سۇراقتاردى قويىپ، الەۋمەتتىك جەلىدە ساۋالناما جۇرگىزگەن ەدىك. ساۋالدارىمىزعا حالىقارالىق جۋرناليست قۋاندىق شاماحاي ۇلى عانا جاۋاپ بەردى.
- بۇنداي ۆيدەولاردىڭ الەۋمەتتىك جەلىلەردە كوپتەپ تارالۋى نەنى بىلدىرەدى؟
- بەلگىلى ءبىر ماقساتتى كوزدەيتىنى انىق. قازىرگى تاڭدا حالىقتىڭ كوبى سونىڭ ىشىندە، اسىرەسە جاستار جاعى الەۋمەتتىك جەلىنى تۇراقتى قاداعالاپ وتىرادى. ولار سونى ءبىلىپ، وزدەرىنىڭ قاتارىن تولىقتىرماق. سول ءۇشىن ادەيى سالىپ تاراتۋ ارقىلى جۇمىسسىز، جولى بولماعان جانداردىڭ جۇرەكتەرىن جاۋلاپ، وڭاي عانا قاقپانعا تۇسىرۋگە بولادى دەپ ەسەپتەيتىن بولسا كەرەك. بۇل ءقاۋىپتى قۇبىلىس. وعان نەمقۇرايدى قاراۋعا بولمايدى.
- وسى بەينەدە، بۇعان دەيىنگى دە بەينەلەردە كورىنىس تاپقان جيھادشى قازاقتار كىمنىڭ ايداۋىمەن سوعىسقا قاتىسىپ ءجۇر، ولاردىڭ ارتىنا ناقتى كىمدەر تۇر، اتتارىن اتاي الاسىزدار ما؟
- ناقتى ءبىر كۇشتەردىڭ تۇرعانى انىق. ولار كىم بولسا دا قازاق حالقىنىڭ مورالدىق قۇندىلىقتارىن، بەرەكەسىن قاشىرىپ، قۇردىمعا جىبەرۋدى كوزدەيتىندەرى انىق. سوۆەت كەزىندە قازاقتى اراق، شاراپپەن قۇرتپاق بولدى. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا يسلام ءدىنى جاندانىپ جاستارىمىز اراقتان اۋلاق جۇرەتىن بولدى. ەندى، ولاردى اراق، شاراپپەن جاۋلاي الماسىن بىلگەن سوڭ سىرتقى جاۋلار ەندى، مۇسىلمانداردىڭ اتىن جامىلىپ، جۇرتتى تۋرا جولدان تايدىرۋعا جانتالاسا ارەكەتتەنىپ جاتىر. جيھادشى قازاقتاردى ايداپ سالىپ وتىرعاندار ءبىزدى عاسىرلار بويى قۇل ەتۋدى كوزدەگەن نەو وتارلاۋشىلار دەپ بىلەمىن. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ءبىز وتارسىزداندىرۋ ساياساتىن قولعا المادىق. ەندى، ەتەك جەڭدى جيماساق بولمايدى.
- وسىنداي جاريا جيھاد ناسيحاتى تۋرالى بەينە تاعى قايتالانباس ءۇشىن ءسىز بەن ءبىز نە ىستەۋىمىز كەرەك؟ قۇزىرلى ورىندار نە ىستەۋى كەرەك؟
- ساق بولۋىمىز كەرەك. كەز كەلگەن جەردە ولاردىڭ زىميان ساياساتتارىن اشكەرەلەپ، جاستارعا ايتىپ ءتۇسىندىرىپ وتىرعانىمىز ابزال. قۇزىرلى ورىندار دا سىرتقى جاۋلاردان ساقتانۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن ءوز مىندەتتەرىن ءمىنسىز اتقارعانى دۇرىس. اقشاعا، پاراعا ساتىلمايتىن، وتانى مەن حالقىنا ادال بولۋدىڭ وزىق ۇلگىسىن كورسەتۋى قاجەت. قۇقىق سالاسىنىڭ ۇزدىك قىزمەتكەرلەرىن، جات پيعىلداعى جاۋلاردىڭ ءىس ارەكەتتەرىن اشكەرەلەگەن وتانشىل ازاماتتاردى ناسيحاتتاپ، حالىق الدىندا ماراپاتتاپ، جاڭا پاتەر كىلتىن تاپسىرىپ دەگەن بارىنشا ىنتالاندىرعان ءجون.
نۇرعالي نۇرتاي
