"قامشى" پورتالىنا ماسەلە كوتەرگەن حاتتار تولاسسىز كەلۋدە. شقو-دان كەلگەن حات پورتال بەتىندە «شقو بالالار ۇيىندەگى سۇمدىقتىڭ بەتى اشىلدى» دەگەن اتاۋمەن جاريالانعان بولاتىن. اتالمىش حات اتاۋى ايتىپ تۇرعانداي مازمۇنى دا سۇمدىق بولىپ شىقتى. سايكەسىنشە، پىكىر جازعان، شۋ كوتەرگەن وقىرماندار دا كوپ بولدى. «قامشى» وسىنداي داۋلى ماتەريال جاريالار كەزدە پورتال ەركىن پىكىر الاڭى ەكەندىگىن، ەكىنشى تاراپتىڭ دا تۇسىندىرمەسىن جاريالاۋعا اركەز دايىن ەكەندىگىن ەرەكشە اتاپ وتەدى. ۋادەمىز بويىنشا 30000 وقىلعان ماتەريال شىندىققا جاناسپايدى، مەن سول بالالار ءۇيىنىڭ تاربيەلەنۋشىسىمىن دەپ حابارلاسقان دميتريي سكوسنياگين دەگەن ورىس جىگىتىنىڭ حاتىن دا وقىرمان نازارىنا ۇسىنامىز. ورىسشا جازىلعان حاتتى رەداكسيا قازاقشاعا اۋدارىپ بەرىپ وتىر. حاتتىڭ ءتۇپنۇسقاسى تومەندە كەلتىرىلگەن.
«ارمىسىزدار، «قامشى» سايتىنىڭ وقىرماندارى. مەنىڭ ءاتى-جونىم –دميتريي سكوسنياگين. دوسىم وسى سايتتىڭ ىشىندە بەتىندە شىققان ماقالانىڭ سىلتەمەسىن جىبەرگەن ەدى. ماتەريالمەن تانىس بولعاندا اۋزىما قۇم قۇيىلعان بولدى. سەبەبى ءبارى ويدان قۇراستىرىلعان، بارىپ تۇرعان فانتاستيكا. ماقالا اۆتورى نازىممەن تانىس ەمەسپىن. الايدا جازعان دۇنيەسىن وقىپ، ءوزىمنىڭ قارسى ەكەندىگىمدى، بۇعان كەلىسپەيتىندىگىمدى جەتكىزگىم كەلەدى.
ناۋالى بالالار ۇيىندە 8 جىل تاربيەلەندىم. ءبىتىرىپ كەتكەنىمە بيىل جەتىنشى جىل. ۇشقان ۇياما دەگەن سەزىمىم ءالى دە ىستىق. ولاردى ساعىنىشپەن، قۇرمەتپەن، سىيلاستىقپەن ەسكە الامىن. سەبەبى ولار وزىنەن شىقپاعان بالالارعا انالىق مەيىرىممەن قاراي ءبىلدى. ۋاقىتىن دا، دەنساۋلىعىن دا، كۇش-قايراتىن دا، جۇيكەسىن دە ءبىز ءۇشىن سارپ ەتتى.
ماقالا استىندا كەلتىرىلگەن حاتتاردى وقىپ جاعامدى ۇستادىم. مۇنداي «كونسلاگەردى» قايدان ويلاپ تاپقان؟ ديرەكتوردى تانيمىن. ونىڭ قانداي ادام، قانداي ۇستاز ەكەنىن دە جاقسى بىلەمىن. ءبىزدىڭ بالالار ءۇيىمىز ەڭ مىقتى مەكەمە بولۋى ءۇشىن ول كىسى كوپ تەر توكتى. ۇجىمدى دا ۇستاي ءبىلدى، ولاردى دۇرىس باعىتتاپ وتىردى. بالالارعا اكەلىك كوزقاراسپەن قاراعان تۇرسىن ءنۇسىپۇلىنا العىسىم شەكسىز. سونىڭ ارقاسىندا ءار بالا وزىنە، ءوزىنىڭ كۇشىنە سەندى.
تۇرسىن ءنۇسىپ ۇلى – التىن ازامات. قاتال. ونسىز بولا ما؟ ۇلكەن ۇجىمدى باسقارۋ وڭاي ما؟ ءتارتىپتى قالايشا ورناتپاق؟ ءبىر-اق نارسە ايتامىن، 8 جىلدا ەشكىم ماعان قول كوتەرمەك تۇگىلى داۋسىن كوتەرگەن ەمەس. ديرەكتور ءبىزدى ناعىز ەر-ازامات قىلىپ تاربيەلەدى: قىزداردى رەنجىتپەۋ، ۋادەدە تۇرۋ جانە وز-وزىنە جاۋاپ بەرۋ.
بالالار ۇيىندە ءبارى ءسىز ايتقانداي جامان بولسا ءبىز دەمالىس سايىن ول جاققا بارار ما ەدىك؟ ءوز باسىم ءار دەمالىس سايىن ناۋالى بالالار ۇيىنە كەتىپ قالاتىنمىن.
سونىمەن قاتار ديرەكتور ورىنباسارى گۇلنار جىلقىبايەۆانىڭ دا ەڭبەگىن ەلەمەۋ مۇمكىن ەمەس. تاربيەشىلەر عانا ءبىزدىڭ جانىمىزڭا ءۇڭىلىپ، قانداي ازامات بولىپ وسەرىمىزدى سەزىپ، جۇرەك قۇلپىمىزعا كىلت تابا بىلەتىن. بالالار ۇيىندەگى «ءمۇعالىم» ءبىز ءۇشىن «انا» ەدى. ءبىز وعان كامىل سەندىك.
تالىم-تاربيە جۇمىسى قانداي قيىن ەكەندىگىن ءبارىمىز بىلەمىز. وسىعان دەيىن جاريالانعان ماتەريال باسىنان اياعىنا شەيىن وتىرىك، جالا جابۋ. مىڭداعان بالا ناۋالى بالالار ءۇيىن ريزاشىلىق پەن ساعىنىشپەن ەسكە الادى.
ماقالادا سونىمەن قاتار بالالاردىڭ اۋلادا جۇمىس ىستەۋى تۋرالى ماسەلە كوتەرىلگەن. وندا تۇرعان نە بار؟ ناتيجەسىندە اۋلامىز تاپ-تازا، گۇلگە تولى، ءيىسى جۇپار اڭقىپ تۇر. ءبىز ءبىرىنشى كەزەكتە ءوزىمىز ءۇشىن جۇمىس جاسادىق. بولاشاقتا ۇلىممەن بىرگە مەن دە كەزىندە تۇرسىن نۇسىپۇلىمەن سياقتى الما اعاشىن وتىرعىزامىن دەپ ارماندايمىن. بۇل باقىت ەمەس پە؟
7 جىل بۇرىن بالالار ءۇيىن ءبىتىرىپ كەتتىم. ديرەكتور بەرگەن اقىل-كەڭەستەردى ەشقاشان ۇمىتپايمىن. قيىن ساتتە سولار ماعان دەمەۋ بولدى.
تۇرسىن ءنۇسىپ ۇلى، ەشنارسەگە قاراماستان ءسىزدىڭ بەينەتكە تولى جۇمىسىڭىز سىزگە زەينەت اكەلسىن دەپ تىلەيمىن. ءوزىڭىز امان-ەسەن بولىڭىز. تانىڭىزدە دە، جانىڭىز دا دەرتكە شالدىقپاسىن. مەنىڭ جۇرەك تۇكپىرىمدە وسى ءبىر ادەمى سەزىمگە اركەز ورىن تابىلادى. ويلاعان سايىن كوز الدىما ءسىزدىڭ بەينەڭىز، بەت-جۇزىڭىز ەلەستەتەتىن بولامىن. ءدال بۇرىنعىداي ءقازىر دە ءسىزدىڭ جانىڭىزدان تابىلىپ، اقىل-ونەگە، ءتىپتى بولماسا ەسكەرتۋ ەستىگىم كەلەدى.
ءسوز سوڭىندا ايتارىم: ءبارى جوعارىداعى ماقالادا جازىلعانداي ءبىزدى ۇرىپ-سوقسا، ءزابىر كورسەتسە ءبىز نەگە بالالار ءۇيىن ساعىنىشپەن ەسكە الامىز؟ ءالى كۇنگە شەيىن ءبىتىرىپ كەتكەن بالالار مەن مەكەمە قىزمەتكەرلەرىمەن ارالاسىپ تۇرامىز؟ بىر-بىرىمىزگە مەرەكە سايىن نەگە قوناققا بارامىز؟ ناۋالى بالالار ۇيىندە وتكىزگەن ۋاقىتتى نەگە قيماستىقپەن ەسكە الامىز؟».
دميتريي سونىمەن قاتار حاتقا قوسىمشا رەتىندە ءوزى سياقتى بالالار ءۇيىن ءبىتىرىپ كەتكەندەردىڭ ارىزىندا قوسا جىبەردى.
"زدراۆستۆۋيتە، ۋۆاجاەمىە چيتاتەلي ي پوسەتيتەلي سايتا. موە يميا – دميتريي سكوسنياگين. كوگدا منە موي درۋگ سكينۋل سسىلكۋ نا ەتوت سايت، تو ۋ مەنيا پروپال «دار رەچي»، تاك كاك ۆسە چتو زدەس بىلو ناپيسانو، ياۆلياەتسيا سۋماسشەدشيم ۆىمىسلوم، ي وتنوسيتسيا ك جانرۋ فانتاستيكي. س نازىم، ك سوجالەنيۋ، يا ليچنو نە زناكوم، نو س ەە تۆورچەستۆوم، پوزناكوميتسيا، ۋسپەل ي ۆ كورنە ۆسەگو ەتوگو يا نە سوگلاسەن س تەم، چتو ونا ناپيسالا.
ۆوسەم لەت يا پروجيل پود وپەكوي ناۋالينسكوگو دەتسكوگو دوما. ي سەيچاس، پوسلە سەمي لەت رازلۋكي، حوچۋ ۆىرازيت سۆويۋ بەسكونەچنۋيۋ بلاگودارنوست تەم ليۋديام، كوتورىە ۆكلادىۆالي سۆويۋ دۋشۋ، تراتيلي ۆرەميا، سيلى، نەرۆى ي زدوروۆە نا چۋجيح، ۆ پرينسيپە دەتەي.
نە پونيمايۋ، وتكۋدا دەتي، چي پيسما بىلي وپۋبليكوۆانى رانەە، موگلي ۆزيات ەتي دۋشەرازديرايۋششيە يستوريي و «كونسلاگەرياح» ناشەگو دوما؟ زنايا ناشەگو ديرەكتورا، يا حوچۋ سكازات ەمۋ وگرومنوە سپاسيبو زا تو، چتو ون سموگ ستول زامەچاتەلنىي ۆو ۆسەح وتنوشەنياح پەداگوگيچەسكيي كوللەكتيۆ، كوتورىي س وتۆەتستۆەننوستيۋ سموتريت زا سوستويانيەم دوما ي پريلاگاەت ۆسە ۋسيليا دليا توگو، چتوبى ون بىل ۆسەگدا پرەدمەتوم زاۆيستي درۋگيح وبرازوۆاتەلنىح ۋچرەجدەنيي نە تولكو ناشەگو رايونا، نو ي ۆسەي وبلاستي. تاكجە، پروستو نەوبحوديمو سكازات سپاسيبو زا تو، چتو ۆسە ۆوسپيتاننيكي ۆەريلي ۆ سەبيا ي سۆوي سيلى، پوتومۋ، چتو ناش ۋۆاجاەمىي تۋرسىن نۋسۋپوۆيچ س وتەچەسكيم ترەپەتوم وتنوسيلسيا ك كاجدومۋ يز ناس.
تۋرسىن نۋسۋپوۆيچ – زولوتوي چەلوۆەك. دا، ستروگيي. ا كاك يناچە ۋپراۆليات تاكيم وگرومنىم كوللەكتيۆوم؟ كاك يناچە دەرجات ديسيپلينۋ؟ ودنو تولكو موگۋ سكازات، چتو زا پرەبىۆانيە ۆ دەتسكوم دومە، نا مەنيا نە رازۋ، ني ودين سوترۋدنيك، نە پودنيال رۋكۋ ي نە پوۆىسيل گولوس. ديرەكتور ۆسەگدا ۋچيل ناس بىت مۋجچينامي: نە وبيجات ديەۆوچەك، وتۆەچات زا سۆوي سلوۆا ي پوستۋپكي.
ەسلي ۆ دەتسكوم دومە بىلو ۆسە تاك پلوحو، كاك پيسالوس رانەە، رازۆە مى ەزديلي بى تۋدا، كاجدىە كانيكۋلى؟ يا ليچنو ەزديل تۋدا كاجدىە ۆىحودنىە.
تاكجە، نەلزيا نە وتمەتيت ترۋد، ناشەگو زاۆۋچا جيلكيبايەۆوي گۋلنار زۋلكارنايەۆنى، ۆەد يمەننو وت نەە زاۆيسەلو كاكيمي مى ۆىراستەم، چتو بۋدەت زالوجەنو ۆ ناشي دۋشي. تولكو ۆوسپيتاتەلي موگلي رازگليادەت ۆ ناس ليچنوست، پودوبرات ك نەي كليۋچيك، پوتومۋ چتو ۆوسپيتاتەل ۆ دەتسكوم دومە ەتو نە «ۋچيتەلنيسا»، ا بليزكيي چەلوۆەك، «ماما»، كوتوروي موجنو دوۆەريتسيا.
نيكومۋ نە دوپۋستيمو وتريسات ترۋدنوست ۆوسپيتاتەلسكوي رابوتى، ا زاپيسكي، كوتورىە يا ۆيدەل رانەە نا سايتە – ەتو پولنايا كليەۆەتا نا ليۋدەي، كوتورىە ۆلوجيلي دۋشۋ ي سەردسە ۆ فورميروۆانيي ساموگو پرەكراسنوگو مەستا نە زەملە، كوتوروە تىسياچي بلاگودارنىح ۆىپۋسكنيكوۆ، س گورياچەي تەپلوتوي ۆ سەردسە ۆسپومينايۋت كاك وتەچەسكيي دوم.
تاكجە يا زامەتيل، چتو منوگيە گوۆوريات پرو تو، چتو وني رابوتالي. ا كاك بەز ەتوگو؟ زاتو، ۋ ناس بىلا سامايا كراسيۆايا تەرريتوريا سۆەتوۆ ي پلودوۆو-ياگودنىح ناساجدەنيي. مى رابوتالي دليا سەبيا. ي يا دۋمايۋ، چتو كاجدومۋ ۆ ەگو ۆزروسلوي جيزني پريگوديليس تە ناۆىكي، كوتورىم كوگدا تو ديرەكتور ناس ناۋچيل. ۆەد سوگلاسيتەس سو منوي، ۆ بۋدۋششەم، كوگدا ۋ مەنيا بۋدەت سىن، مى ۆمەستە س نيم، كاك كوگدا تو يا سو سۆويم وتسوم - تۋرسىنوم نۋسۋپوۆيچەم، پوساديم يابلونيۋ يلي كاكوە - نيبۋد درۋگوە دەريەۆو، رازۆە ەتو نە سچاستە؟
سەم لەت نازاد يا پوكينۋل پوروگ سۆوەگو دوما، نو نيكوگدا نە زابۋدۋ سوۆەتوۆ، داننىح منە ديرەكتوروم، ەگو پوددەرجكي ۆ نەلەگكيە مومەنتى. دا ي كريتيچەسكيە زامەچانيا، تاكجە وستاليس ۆ موەي پامياتي، وبەرەگايا وت وشيبوك ۆو ۆزروسلوي جيزني. تۋرسىن نۋسۋپوۆيچ، پۋست نەسموتريا ني نا چتو، ۆاش نەلەگكيي ترۋد پرينوسيت ۆام نە تولكو حلوپوتى، نو ي نەزابىۆاەمىە مومەنتى سچاستيا، ا تەلو ي دۋح بۋدۋت، كاك پرەجدە بودرى. ۆ موەم سەردسە ۆسەگدا بۋدەت وستاۆاتسيا ۋگولوك، پوسۆياششەننىي ەتيم پويستينە نەجنىم ي چۋدەسنىم ۆوسپومينانيام. پرونيكايا ۆ نەگو، يا ۆسەگدا بۋدۋ پرەدستاۆليات سيلۋەت ي مۋدروە ليسو ديرەكتورا. ي موجنو س ۋۆەرەننوستيۋ سكازات، چتو ۆ توت مومەنت يا كاك ي رانشە، زاحوچۋ سنوۆا وكازاتسيا ريادوم س نيم ي پوسلۋشات وچەرەدنوي سوۆەت، شۋتكۋ يلي داجە زامەچانيە.
ناپوسلەدوك يا حوچۋ سكازات: ەسلي ي ۆپراۆدۋ، ۆ دەتسكوم دومە بىلو جيت نيەۆوزموجنو ي ناس بيلي، تو وتكۋدا نە تولكو ۋ مەنيا، ا ۋ بولشينستۆا دەتەي، وستاليس تەپلىە ۆوسپومينانيا وب ەتوم مەستە؟ زاچەم مى ي پو سەي دەن وبششاەمسيا س ۆىپۋسكنيكامي ي سوترۋدنيكامي دەتسكوگو دوما؟ زۆونيم درۋگ-درۋگۋ، حوديم ۆ گوستي پو - پرازدنيكوم ي س زاۆيدنوي تەپلوتوي ۆ سەردسە ۆسپوميناەم دني، پروۆەدەننىە ۆ دەتسكوم دومە".
