ءبىر عانا «ۇلتتىق» ءسوزىنىڭ وزىندە قانشاما تەرەڭ ماعىنا جاتىر. قازاقتىڭ بويىنا سىڭگەن اسىل قاسيەتتەردىڭ ءبارى وسى سوزدەن باستاۋ الادى. مادەنيەتى، سالتى، ءداستۇرى، ادەبيەتى، ءتىلى، ءدىلى – ءبارى ۇلتتىق ءسوزىنىڭ توڭىرەگىندە ءوربيدى. ءار مەملەكەت وزىنە ءتان ۇلتتىق قاسيەتتەردى جاستاردىڭ بويىنا ءسىڭىرۋدىڭ امال-تاسىلدەرىن قولدانىپ جاتادى. سونداي امالدىڭ ءبىرى – ۇلتتىق قۇندىلىقتى كوگىلدىر ەكران ارقىلى دارىپتەۋ.
ۇلتتىق قۇندىلىق دەگەندە كەز-كەلگەن قازاقتىڭ ويىنا «قازاقستان» ۇلتتىق ارناسى ورالادى. نەگە دەسەڭىز، قازاقتىڭ بويىنا سىڭگەن بار اسىل قاسيەت، ۇلت توڭىرەگىندەگى قوزعالىپ جاتقان بار ءىس-شارا، قازاقتىقتى تانىتاتىن بار ءسالت-داستۇردى قازاق حالقى ۇلتتىق ارنادان ىزدەيدى. سونداي ازاماتتارىمىزدىڭ ءبىرى «اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسى ورتالىق كەڭەسىنىڭ حاتشىسى، جۋرناليست ارمان سقابىل ۇلى. قازاق ەلى ءۇشىن تەر توگەتىن ءار ازامات ءۇشىن ۇلتتىق قۇندىلىقتىڭ ماڭىزى زور. ال، سول ۇلتقا ءقاۋىپ تونەرلىكتەي دۇنيە بايقاپ قالسا، ازاماتتىڭ ءۇنسىز قالماسى انىق. ارمان سقابىل ۇلى بۇل جولى دا ءسوز قوزعادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ ۇلتتىق جاڭعىرۋ ماسەلەسى بويىنشا بىلاي دەگەن ەدى:
«ۇلتتىق جاڭعىرۋ دەگەن ۇعىمنىڭ ءوزى ۇلتتىق سانانىڭ كەمەلدەنۋىن بىلدىرەدى. ونىڭ ەكى قىرى بار. بىرىنشىدەن، ۇلتتىق سانا-سەزىمنىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتۋ. ەكىنشىدەن، ۇلتتىق بولمىستىڭ وزەگىن ساقتاي وتىرىپ، ونىڭ ءبىرقاتار سيپاتتارىن وزگەرتۋ. ءقازىر سالتانات قۇرىپ تۇرعان جاڭعىرۋ ۇلگىلەرىنىڭ قانداي قاتەرى بولۋى مۇمكىن؟ قاتەر جاڭعىرۋدى اركىمنىڭ ۇلتتىق دامۋ ۇلگىسىن بارىنە ورتاق، امبەباپ ۇلگىگە الماستىرۋ رەتىندە قاراستىرۋدا بولىپ وتىر. الايدا، ءومىردىڭ ءوزى بۇل پايىمنىڭ تۇبىرىمەن قاتە ەكەنىن كورسەتىپ بەردى. ءىس جۇزىندە ءاربىر ءوڭىر مەن ءاربىر مەملەكەت ءوزىنىڭ دەربەس دامۋ ۇلگىسىن قالىپتاستىرۋدا».
ءيا، قاي قازاقتىڭ بولسا دا كوڭىلىنە جاعاتىن پىكىر. ءار مەملەكەت ءوزىنىڭ ۇلتتىق ەرەكشەلىگىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن بارىنشا تىرىسادى، قۇر سوزبەن ەمەس، ءىس جۇزىندە. ەلباسىنىڭ پىكىرىن ارمان سقابىل ۇلى دا تولىعىمەن قولداپ، ءبىزدىڭ ەلىمىزدەگى ۇلتتىق قۇندىلىقتىڭ قانشالىقتى دارىپتەلىپ جاتقانىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولدى. ۇلت بولاشاعىنا الاڭداي وتىرىپ، «قازاقستان» ۇلتتىق ارناسىنداعى اتىشۋلى باعدارلامانى سىنادى.
قوعامداعى ايەل ماسەلەسىن قوزعايمىز دەپ ءوز تاقىرىبىنان مۇلدەم بۇرمالانىپ كەتكەن «ايەل باقىتى» باعدارلاماسى بارىمىزگە ءمالىم. ونداعى قوزعالاتىن دۇنيەلەر العاشىندا ايەلدەر اراسىندا ناعىز پروبلەماعا اينالعان وزەكتى دۇنيەلەر ەدى. ال، ءقازىر شە؟ تالقىلايتىن دۇنيە تاپپاعانداي كورۋ تۇرماق، ايتۋدىڭ ءوزى ۇيات سانالاتىن تاقىرىپتار تۋراسىندا ءسوز قوزعاپ ءجۇر. وعان بايلانىستى «قامشى» اقپاراتتىق اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى «اق جول» پارتياسىنىڭ ورتالىق كەڭەسىنىڭ حاتشىسى ارمان سقابىلۇلىنا قوڭىراۋ شالىپ، ۇلتتىق تاربيەگە نۇقسان كەلتىرىپ وتىرعان اتالمىش باعدارلاماعا قاتىستى پىكىرىن سۇرادى.
بۇدان بۇرىن ول ءوزىنىڭ فەيسبۋك پاراقشاسىنا نازاربايەۆتىڭ ۇلتتىق جاڭعىرۋ تۋراسىندا ايتقان پىكىرىنە «ايەل باقىتى» باعدارلاماسىن مىسالعا كەلتىرە وتىرىپ، بىلاي دەگەن ەدى:
«ادەيى «ايەل باقىتى» سەكىلدى باعدارلامالار ءۇشىن جاريالاپ وتىرمىن. بۇدان ارتىق قانداي ءسوز كەرەك سىزدەرگە، ءلايلا سۇلتان قىزى! باتىسقا ەلىكتەمەيىكشى! بىرەسە، جىنىسىن اۋىستىرعان كەيىپكەردى جارنامالاپ، كەشە عانا "پاكتىگىن" جاساتىپ، ونى جىگىتى ءبىلىپ قويعان قىزدى بۇكىل ەلگە جاريا قىلدىڭىزدار. بۇيتكەن رەيتينگتەرىڭ قۇرىسىن! ءجۇرسىن ەندى جۇزدەگەن قىز "پاكتىگىن" ساتىپ الىپ...سەندەردى كەز-كەلگەن اتا-انا سوتقا بەرسە بولار ەدى».
ۇلتتىق ارنانى قاشان دا سىناپ جۇرگەن بۇرىنعى جۋرناليستتەن ونىڭ ناقتى سەبەبىن سۇرادىق. بۇل ساۋالىمىزعا ارمان سقابىل ۇلى بىلاي دەپ جاۋاپ قاتتى:
«سەبەبى، مەن ۇلتتىق ارنادان باسقاسىن كورمەيمىن. جاقىندا ۇلتتىق ارناعا باسشى رەتىندە ەرلان قارين سايلاندى. بۇل ازاماتتان بولاشاقتا ۇلكەن ءۇمىت كۇتەمىن. بالالارىم بولسىن، نەمەرەلەرىم بولسىن، بارىنە وسى ارنانى كورسەتەمىن. ۇيىمدە كۇندىز-تۇنى «قازاقستان» ارناسى قوسىلىپ تۇرادى» دەي كەلە، «ءبىراق» دەگىزەتىن دۇنيەلەردىڭ بارىنا ءىشى اشيتىنىن ايتتى. سونىڭ ءبىرى وسى «ايەل باقىتى» باعدارلاماسى.
بارىمىزگە ءمالىم، كورەرمەنى كوپ اتالمىش باعدارلاما رەيتينگ جيناۋ ماقساتىندا جاقسى جۇمىس اتقارار. الايدا، ءدال ۇلتتىق ارنادان كورسەتۋگە لايىق پا دەگەن سۇراق تۋىندايدى كوكەيىمىزدە. بۇل جايىندا ارمان سقابىل ۇلى بىلاي دەيدى:
«بۇل دەگەن سۇمدىق نارسە. رەيتينگ – ۇلتتى قۇرتۋ ءۇشىن قولدان جاسالعان بومبا. رەيتينگتى باعدارلامالار ءۇشىن كوممەرسيالىق ارنالار جەتىپ جاتىر. سولار كورسەتسىن. ءبىراق ۇلتتىق ارنا مۇنداي دۇنيەلەردەن اۋلاق بولۋ كەرەك» دەپ ناعىز ۇلتتى تاربيەلەيتىن «ايتۋعا وڭاي»، «دارا جول» باعدارلامارىن مىسال رەتىندە كەلتىردى. «ايەل باقىتى» باعدارلاماسىنا قاتىستى «قىزعا قىرىق ۇيدەن تىيىم دەيتىن قازاقتىڭ سالتىن قولدان جاساپ الۋعا بولاتىن دۇنيە ەكەنىن مەڭزەپ وتىر» دەيدى.
ال، بۇگىندە «بالاپان» ارناسىنىڭ ديرەكتورى بولىپ وتىرعان ءلايلا سۇلتانوۆانىڭ اۆتورلىق باعدارلاماسىن ناعىز ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى جويۋعا ارنالعان، جاستارىمىزعا كەرى اسەر ەتەتىن باعدارلاما دەپ باعالادى. ءتىپتى، ءبىر سوزىندە «ءلايلا سۇلتانوۆانى نەمەرەلەرىمدى تاربيەلىلىككە، جاقسىلىققا باۋلۋى ءتيىس «بالاپان» ارناسىنىڭ ديرەكتورى دەپ ايتۋعا ۇيالامىن» دەدى.
وسىنداي پىكىرلەردى اشىنا ايتىپ، ەرلان قارين سىندى ۇلتشىل ازاماتتارىمىزدى قۇلاققاعىس ەتتى. سول كىسىلەر بۇل ماسەلەنى ءبىرجاقتى ەتپەسە، ۇلت ءۇشىن ناعىز ءقاۋىپ سوندا تۋادى. ەل ازاماتىنىڭ اشىنا ايتقان پىكىرى بيلىكتەگى اعالارىمىزدىڭ قۇلاعىنا جەتەر دەگەن ۇمىتتەمىز.
قامشىگەر: گۇلىم جاقان
