ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ قازاق ءتىلىن بىرتىندەپ لاتىن الىپبيىنە كوشىرەمىز دەپ مالىمدەدى. بۇل تۋرالى 12 ساۋىردە «قامشى» اقپاراتتىق اگەنتتىگى حابارلاعان بولاتىن.

«مەن ەلىمىز مىقتى ءارى جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى ءبىرتۇتاس ۇلت بولۋ ءۇشىن بولاشاققا قا­لاي قادام باساتىنىمىز جانە بۇقارالىق سانا­­نى قالاي وزگەرتەتىنىمىز تۋرالى كوزقاراس­تارىم­دى ورتاعا سالۋدى ءجون كوردىم» دەي وتىرا ق ر پرەزيدەنتى «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭارتۋ» ماقالاسىن جاريالاعان بولاتىن. اتالمىش ماقالانىڭ «تاياۋ جىلدارداعى مىندەتتەر» دەگەن بولىمىندە قازاق ءتىلىن لاتىن الىپبيىنە كوشىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعى ايتىلدى.

الايدا، مۇنداي شەشىم رەسەي حالقىنا ۇناماي قالعان سەكىلدى، جاڭالىقتى اشۋمەن قابىلداعاندار تابىلىپ جاتتى. دەگەنمەن، قازاقستاننىڭ ورىس ءتىلدى 30% تۇرعىنىنا رەفورمانىڭ قاتىسى جوق ەكەنىن ايتا كەكەن ءجون.

ەسكە سالا كەتەيىك، قازاق حالقى XX عاسىردا تىلگە قاتىستى ەكى ءتۇرلى رەفورمانى باستان كەشتى: 1923 جىلى اراب الىپبيىنەن لاتىنعا كوشتى، ال، 1940 جىلى كيريلليساعا اۋىستى. بۇگىنگى تاڭدا قازاقستان تۇرعىندارىنىڭ تەڭ جارتىسى ورىس تىلىندە جازىپ، سويلەيدى. سونىمەن قوسا، رەسەيدەگى الەۋمەتتىك جەلى پايدالانۋشىلارى نازاربايەۆ بۇيرىق ەتكەن ۇكىمدى ساتقىندىق رەتىندە سانادى. ءتىپتى، قازاقستاننىڭ وزىندە اتالمىش رەفورمانى جاڭا زامانعا لايىق ەمەس دەپ قارسىلىق تانىتىپ جاتقاندارىدڭ قاراسى كوبەيدى.

ماسەلەن، تۆيتتەر قولدانۋشىسى ءوز پاراقشاسىندا بىلاي دەگەن: «ساتقىن قازاقتار لاتىن الىپبيىنە كوشپەكشى. كەزىندە ورىستار قازاقتاردىڭ جانىن الىپ قالدى، جەر بەردى. ال، ولار جاقسىلىقتى وسىلاي قايتارا ما؟»

لاتىن الىپبيىنە كوشۋ تۋرالى نازاربايەۆتىڭ ايتىپ كەلە جاتقانىنا بىرنەشە جىلدار بولدى. ال، بۇل جولى ناقتى لاتىن الىپبيىنە كوشۋ جونىندە «جول كارتاسىن» دايىنداۋ جۇمىستارى ىسكە اسىرىلۋى ءتيىس، 2017 جىلى كارتا دايىن بولۋى كەرەك. الداعى 8 جىلدا ءتىلدىڭ رەفورمالانۋى ءۇشىن اتقارىلار ءىس كوپ. لاتىن ءالىپبيىن بىلمەيتىن ميلليونداعان ادامداردى ۇيرەتۋ كەرەك، ارنايى پەداگوگتار جالداۋ كەرەك، كىتاپتاردى قايتا باسىپ شىعۋ كەرەك.

ازاتتىق راديوسى لاتىن الىپبيىنە كوشۋ جونىندە ساياساتتانۋشى ايدوس سارىمنىڭ پىكىرىن سۇراستىردى. ساياساتكەردىڭ پىكىرىن «قامشى» اقپاراتتىق اگەنتتىگى قازاق تىلىنە اۋدارىپ، قىسقاشا مازمۇنىن وقىرماندار نازارىنا ۇسىنادى:

ونىڭ ايتۋىنشا، لاتىن الىپبيىنە كوشۋ قازاقستان ءۇشىن اسا پايدالى. بۇل قازاق حالقى ەندىگى ورىس الەمىنىڭ ىقپالىنا تاۋەلدى بولمايدى دەگەن ءسوز.

ءيا، ورىستارعا تاۋەلدى بولماۋ بار قازاقتىڭ ارمانى شىعار، بالكىم.

ساياساتكەر «لاتىن الىپبيىنە كوشۋگە قادام وسىدان 5 جىل بۇرىن دا قاراستىرىلعان. الايدا، بيلىكتەگى ورىسقۇلداردىڭ كەسىرىنەن جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىن بولمادى. ال وسى جولى اقيقاتقا اينالارى ءسوزسىز» دەيدى. بۇل قادام قازاقستانعا وزىندىك گەوساياسي جانە وركەنيەتتى تاڭداۋلارىن اشىق جاساي الاتىن ۇلكەن مۇمكىندىك اكەلەتىنى ءسوزسىز.

سونداي-اق، لاتىن الىپبيىنە كوشكەن جاعدايدا ونى تەك مەملەكەتتىك ءتىلدى، ياعني قازاق ءتىلىن مەڭگەرىپ، قازاق ءتىلىن قولداناتىن ازاماتتارعا عانا قاتىستى ەكەنىن ايتىپ قالدى. قوعام بۇل ماسەلەگە وڭ كوزقاراس تانىتاتىنىنا سەنىمدى. الايدا، قارسى تاراپتاردىڭ دا بولاتىنى انىق. ماسەلەن، ۇلكەن بۋىن ءۇشىن بۇل جاڭالىققا قاۋىپپەن قاراۋى مۇمكىن دەيدى ساياساتكەر. سەبەبى، تىلگە قاتىستى تاڭداۋ – حالىقتىڭ تاعدىرىن شەشەتىن تاڭداۋ. ال لاتىن ءالىپبيىن تانىپ قالعان جاس بۋىن وكىلى اتالمىش رەفورماعا وڭ كوزقاراس تانىتادى.

ال، تىلدىك رەفورمادان كەيىن قازاقستان ۋكراينانىڭ كەيپىن كيىپ جۇرمەي مە دەگەن سۇراققا بىلاي دەپ جاۋاپ قاتتى:

«جوق، مەن ۋكراينامەن سالىستىرا الماس ەدىم. قازاقستاننىڭ جاعدايى مۇلدەم بولەك. بىزدە تۇرعىنداردىڭ 22%-ى ورىستاردان تۇرادى. لاتىن ءالىپبيىن قولدانۋ نەگىزىنەن قازاقتارعا عانا قاتىستى. قازاق ءتىلىن جەتىك مەڭگەرگەن ادام ءۇشىن بۇل قيىندىق تۋعىزبايدى. ال، ورىستارعا كەلەتىن بولساق، لاتىن ءالىپبيىنىڭ ولارعا قاتىسى جوق. كوتەرىلىپ قايتپەك؟ ءبارىبىر قازاق گازەتتەرىن، سايتتارىن وقىمايدى عوي».

بۇل ەڭ الدىمەن ءوزىمىزدىڭ ىشكى ماسەلەمىز. ال رەسەي حالقىنىڭ پىكىرى قارالمايدى. وزدەرىنىڭ ورىس ارنالارىن قالاي كورسە، سول قالپىندا جالعاستىرا بەرسىن، كيريلليسامەن جازىلعان گازەتتەرىن، سايتتارىن قالاي وقىپ جۇرسە، سولاي وقي بەرسىن. ال، ىشكى ساياسي ماسەلەمىزگە ارالاسپاسىن دەپ اشىعىن ايتتى ساياساتكەر.