يمانعالي تاسماعامبەتوۆ - قازاق ەلىنىڭ باس ساردارى

/uploads/thumbnail/20170708155013395_small.jpg

بۇگىن قازاقستاندىق ب ا ق اقوردا جاققا كوپ ەلەڭدەدى. تاڭەرتەڭگىلىك شىققان اقپارات بويىنشا يمانعالي تاسماعامبەتوۆ وتستاۆكاعا كەتكەن. ونىڭ ورنىنا مەملەكەتتىك حاتشى بولعان  ادىلبەك جاقسىبەكوۆ تاعايىندالدى.

يمانعالي نۇرعالي ۇلىنىڭ قىزمەتىنەن كەتۋىن اركىم ءارتۇرلى سەبەپكە بايلانىستىرىپ، ونىڭ كەلەسى قىزمەتتىك ورنىن ءارالۋان بولجاپ جاتتى. كوپ ادامنىڭ پىكىرىنشە ول مەملەكەتتىك حاتشى بولۋى مۇمكىن دەلىندى. سەبەبى ەكس-مەمحاتشى مارات ءتاجين رەسەيگە ەلشى بولىپ كەتكەن سوڭ بۇل ورىن ءبىراز ۋاقىت بوس قالدى. بۇل مانساپتى ۋاقىتشا كارىم ءماسىموۆ اتقارىپ، ساياساتتا تاجىريبەسى از ادىلبەك جاقسىبەكوۆ كەلگەن بولاتىن. الايدا، جۇرت كۇتكەندەي تاسماعامبەتوۆ مەملەكەتتىك حاتشى بولمادى.   اقوردا باسپا ءسوز قىزمەتىنىڭ مالىمدەمەسىنە ساي ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ باسشىلىق قۇرامىنا يمانعالي تاسماعامبەتوۆتى تانىستىردى. يمانعالي تاسماعامبەتوۆ 2002 جىلدىڭ 28 قاڭتارىمەن، 2003 جىلدىڭ 11 ماۋسىمى ارالىعىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەت باسشىسى قىزمەتىن اتقارعان. جۇرت يمانعالي نۇرعاليۇلىن الماتى مەن استانا قالالارىن گۇلدەندىرۋشى دەپ بىلەدى.

قورعانىس مينيسترلىگى دە باسىنان كوپ داۋ ارىلمايتىن سالا. سوڭعى جىلدارى بۇل سالانىڭ باسشىلىعىنا قولى ىسكەر ەشكىم كەلمەي قويدى.  دانيال احمەتوۆ ءىستى بولىپ كەتكەن سوڭ،  مەملەكەتتىك حاتشى بولۋدىڭ الدىندا بۇل قىزمەتتى اتقارعان ادىلبەك جاقسىبەكوۆ تە وسى مينيسترلىكتى ايتارلىقتاي العا باستىرىپ جىبەرمەدى.

اقپاراتتىق سوعىس ورشەلەنە ءجۇرىپ جاتقان، دۇنيە دۇربەلەڭگە تۇسكەن مىنا زاماندا ەلدىڭ قورعانىس سالاسىنا باس ساردار ەتىپ، ىسكەر ادام يمانعالي تاسماعامبەتوۆتى تاعايىنداۋى – ەلباسىنىڭ كەزەكتى كورەگەندىگى بولار دەپ سەنەمىز.

Imangali

ومىردەرەك:

يمانعالي نۇرعالي ۇلى تاسماعامبەتوۆ — قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 5ء-نشى پرەمەر-مينيسترى، 2008 جىلدىڭ 4 ساۋىرىنەن باستاپ، 2014 جىلدىڭ 22 قازانىنا دەيىن استانا قالاسىنىڭ اكىمى.

1956 جىلى جەلتوقساننىڭ 9 گۋريەۆ وبلىسى، ماحامبەت اۋدانى، نوۆوبوگات اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن.

1979 جىلى ورال قالاسىنىڭ ا. س. پۋشكين اتىنداعى پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ گەوگرافيا مەن بيولوگيا پاندەرىنىڭ ءمۇعالىمى ماماندىعى بويىنشا ديپلومىن الدى.

1990 جىلى «دۇنيەتانۋ اسپەكتىلەرىنىڭ ەكولوگيالىك پروبلەماسى» تاقىرىبى بويىنشا ديسسەرتاسياسىن قورعاپ، فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى اتاعىنا يە بولدى. 7 جىلدان كەيىن ول «ترانزيتتىك ساياسي جۇيەلەرىندەگى الەۋمەتتىك ساياسات» عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىسىن تاڭداپ، ساياساتتانۋ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى بولىپ اتاندى.

1981 جىلدان 1991 جىلعا دەيىن كوكپ وك-ڭ مۇشەسى، 1990—91 جىلداردا قازاقستان كومپارتياسىنىڭ وك پوليتبيۋرو مۇشەسى بولدى. قازاقستان رەcپۋبليكاسىنىڭ 12 شاقىرىلعان جوعارعى كەڭەسىنىڭ دەپۋتاتى بولىپ سايلاندى.

ەڭبەگى مەن ساياسي ءومىربايانى سول كەزدەگى جالعىز جاستار ساياسي ۇيىمى — قازاقستاننىڭ لكجو-دا باسشىلىق قىزمەتىمەن بايلانىستى. 1979 جىلدان ماحامبەت اۋدانىنداعى لكجو ۇيىمداستىرۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، گۋريەۆ لكجو قالالىق كوميتەتىنىڭ جانە وبلىستىق كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى بولدى. 1989 جىلى لكجو وك،1991 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاستار ءىسى جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميتەتىن باسقاردى.

1993 جىلى ي. تاسماعامبەتوۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنىڭ كومەكشىسى بولىپ تاعايىندالدى.

1995 جىلدان باستاپ ەل باسقارۋشى قىزمەتىندە جوعارعى ورىنداردى اتقارىپ، قازاقستاننىڭ ۆيسە-پرەمەرى، ءبىلىم جانە مادەنيەت ۆيسە-پرەمەر-مينيسترى، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى اكىمشىلىگىنىڭ جەتەكشىسىنىڭ ورىنباسارى، قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ءبىرىنشى كومەكشىسى، اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى، قازاقستان پرەمەر-مينيسترى، مەملەكەتتىك حاتشى، قازاقستان پرەزيدەنتى اكىمشىلىگىنىڭ جەتەكشىسى بولادى.

2004—2008 جج. 1،5 ملن تۇرعىنى بار قازاقستاننىڭ ەڭ ءىرى قالاسى الماتىنىڭ اكىمى قىزمەتىن اتقارىپ كەلدى.

2008 ج. ءساۋىردىڭ 4 قازاقستاننىڭ ەلورداسى — استانا قالا اكىمى بوپ تاعايىندالدى.

ق ر قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ مۇشەسى، «مادەني مۇرا» اتتى مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ قوعامدىق كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى، يۋنەسكو ءىسى جونىندەگى ق ر ۇلتتىق كوميسسياسىنىڭ ءتوراعاسى، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وقپەن اتۋ فەدەراسياسىنىڭ قۇرمەتتى پرەزيدەنتى، اكادەميك ا.ح. مارعۇلان اتىنداعى حالىقارالىق قور باسقارماسىنىڭ ءتوراعاسى.

ي. تاسماعامبەتوۆ موڭعولياعا، باتىس قازاقستانعا جانە رەسەي فەدەراسياسىنىڭ استراحان وبلىسىنا (كاسپيي: مۇناي جانە مادەنيەت) جانە ت.ب. جەرلەرگە حالىقارالىق مادەنيەتتانۋشىلىق ەكسپەديسيالار ۇيىمداستىرعان. سونىڭ ناتيجەسىندە 2000 ج. موڭعوليادان قازاقستانعا ەجەلگى تۇبەگەيلى كۇلتەگىن تاس حاتىنىڭ كوشىرمەسى ورناتىلدى. قازاق مادەنيەتى مەن تاريحىنىڭ مۇرالارىن جاڭعىرتىپ، كوپشىلىككە جەتكىزۋگە تاعى باسقا كوپ جۇمىس اتقارعان قايراتكەر.

ونشاقتى كىتاپتاردىڭ جانە كوپتەگەن عىلىمي ەڭبەكتەردىڭ اۆتورى. مادەنيەتتانۋ، مەملەكەتتىك باسقارۋ، الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق وركەندەۋ پروبلەمالارى جانە ساياساتتانۋعا بايلانىستى ماقالالاردىڭ اۆتورى.

«پاراسات» وردەنى (1998 ج)

«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ» وردەنى (2004 ج)،

ورىس پراۆوسلاۆيەلىك شىركەۋىنىڭ «ماسكەۋلىك دانييل قاسيەتتى پاتشاسى» وردەنى،

رەسەي فەدەراسياسىنىڭ «درۋجبا نارودوۆ» وردەنىمەن

جانە كوپتەگەن القالارمەن ماراپاتتالعان.

ۇيلەنگەن، ءۇش بالانىڭ اكەسى.

ي. تاسماعامبەتوۆ قازاقستان تاريحى، ەتنوگرافياسى، ارحەولوگيا ماسەلەلەرىنە تەرەڭ كوڭىل ءبولىپ، ورتالىق ازيا حالىقتارىنىڭ قولتاڭبا ونەرىنىڭ زاتتارىن جيناۋمەن اينالىسادى. ساياسي قايراتكەر مۇراتى — مۇستافا شوقاي، فرانسۋا ميتتەران.

 

قاتىستى ماقالالار