رامازان ايى كەلىسىمەن كوبىمىز اۋىزاشار بەرۋگە اسىعامىز. بۇعان بايلانىستى كەيبىرەۋلەر ورازانى مىندەتتى تۇردە بەرۋ كەرەك پە، جاعدايىم كەلمەي جاتسا شە، داستارحاننىڭ اعىل-تەگىل بولۋى مىندەتتى مە دەگەن سىندى سۇراقتار قويىپ جاتادى، دەپ جازادى قامشى اقپاراتتىق اگەنتتىگى islamdini.kz سايتىنا سىلتەمە جاساپ.
اۋىزاشار بەرۋ – ساۋاپتى ءىس. ءزايد يبن حاليد ءال-جۋھاينيدىڭ (ر.ا.) ريۋاياتى بويىنشا پايعامبارىمىز (س.ع.س.): «اۋزى بەرىك جاندى اۋىزاشارعا شاقىرىپ تاماق بەرگەن كىسى – ورازا ۇستاعان ادامنىڭ الاتىنىنداي ساۋاپ الادى. اۋزى بەرىك ادامنىڭ ساۋابىنان دا ەش نارسە كەمىمەيدى»، – دەگەن. (تيرميزي، ساۋم، 82؛ يبن ءماجا، سيام، 40). تاعى ءبىر حاديسىندە پايعامبارىمىز (س.ع.س.): «ەگەر كىمدە-كىم رامازان ايىندا ادال تابىسىمەن اۋىزاشار بەرسە، پەرىشتەلەر رامازان ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن وعان دۇعا جاسايدى»، – دەگەن. سوندا ريۋايات ەتۋشى: ۋا، راسۋلاللا! اۋىزاشارعا ەشتەڭە تاپپاسا نە ىستەيدى؟ – دەدى. – «ءبىر ءتىلىم نان بەرسىن» – دەدى. – «ول دا بولماسا شە؟» – «وندا قارا سۋ بەرسىن» – دەدى (ءات-تارعيب ءۋات تارحيب، 2/431.)
ورازا تۇتقان كىسىگە ءبىر قۇرما نەمەسە ءبىر كەسە ءسۇت بەرگەن ادام دا اۋىزاشار بەرگەندەي ساۋاپقا يە بولادى. پايعامبارىمىز (س.ع.س.):«كىمدە-كىم رامازاندا ورازا تۇتقان كىسىگە اۋىزاشار بەرسە، كۇنالارى كەشىرىلەدى. ورازا تۇتقان كىسىنىڭ ساۋابىنا تەڭ ساۋاپ بۇعان دا بەرىلەدى» دەگەندە، ساحابالاردىڭ بىرەۋى ءبىر ادامعا دا اۋىزاشار بەرەتىن مۇمكىندىگى جوقتىعىن ايتتى. ولارعا جاۋاپ رەتىندە: «ءبىر قۇرمامەن اۋىزاشار بەرگەن ادامعا دا، تەك سۋمەن عانا اۋىز اشتىرعان ادامعا دا، ازداعان ءسۇت بەرگەن ادامعا دا بۇل ساۋاپ جازىلادى»، – دەپ جاۋاپ بەرەدى (ءبايھاقي). تاعى ءبىر حاديستە: «اۋىز بەكىتكەندەر تاماق جەپ وتىرعان ۋاقىتتا تويعانعا دەيىن اۋىزاشار بەرگەن ادامعا يگىلىك تىلەپ تۇرادى» دەلىنگەن. مىنە، بۇل حاديستەردەن بايقاعانىمىزداي، اۋىزاشاردا داستارحاننىڭ اس تا توك بولۋى مىندەتتى ەمەس، اركىم جاعدايىنا قاراي بەرسە بولادى. ەڭ باستىسى – اللانىڭ رازىلىعىن تابۋ نيەتى بولسا بولعانى.
اۋىزاشار بەرۋ وتە ۇلكەن ساۋاپ. جولدا كەتىپ بارا جاتىپ، كەز-كەلگەن اۋزى بەرىك ادامعا ءبىر دانا قۇرما بەرۋمەن اۋىزاشار بەرۋ ساۋابىنا قاۋىشىلادى. پايعامبارىمىز الەيھيسسالام: «كىمدە كىم بۇل ايدا اۋزى بەرىك ءبىر ادامعا اۋىزاشار بەرسە، كۇنالارى كەشىرىلەدى. سول اۋزى بەرىك ادامنىڭ العان ساۋابىنداي ساۋاپ بۇعان دا بەرىلەدى.»دەگەنىندە ساحابالاردىڭ كەيبىرى اۋزى بەرىك ءبىر ادامعا دا اۋىزاشار بەرەتىندەي جاعدايى جوق ەكەندىكتەرىن ايتتى. ولارعا راسۋلۋللاھ بىلاي دەپ جاۋاپ بەردى:
«ءبىر دانا قۇرمامەن اۋىزاشار بەرگەنگە دە، تەك سۋمەن عانا ورازاسىن اشتىرعانعا دا، كىشكەنە ءسۇت بەرگەنگە دە وسى ساۋاپ جازىلادى.» (ءبايھاقي)
تاعى ءبىر حاديس شاريفتە بىلاي دەلىندى:
«رامازاندا ءبىر قوناققا اۋىزاشار بەرگەن ادامعا سىرات كوپىرىنەن ءوتۋ وڭاي بولادى.» (ۋ. ءناجات)
اس بەرۋ وتە ۇلكەن ساۋاپ بولىپ تابىلادى. اسىرەسە اۋزى بەرىك ادامعا اس بەرۋ – ودان دا ۇلكەن ساۋاپ بولادى. ورازا تۇتقان ادامنىڭ ساۋابىنداي ساۋاپقا قاۋىشادى، ورازا تۇتقان ادامنىڭ ساۋابى كەمىمەيدى.
پايعامبارىمىز الەيھيسسالام «رامازان ايىندا اۋزى بەرىك ادامعا سۋ بەرىپ، اۋزىن اشتىرعان ادام، اناسىنان جاڭا تۋعانداي كۇناسىز بولادى» دەگەنىندە، ساحابالار «سۋعا تاپشىلىق بولعان كەزدە ما؟» دەپ سۇرادى. پايعامبارىمىز الەيھيسسالام ولارعا «قالاسا وزەن جاعاسىندا بەرسىن، ءبارىبىر» دەپ جاۋاپ بەردى. (ۋ. ءناجات)
اس بەرۋدى نيعمەت دەپ ءبىلۋ كەرەك. حاديس شاريفتە بىلاي دەلىنگەن:
«امالداردىڭ ەڭ قۇندىسى – ءبىر مۇسىلماننىڭ ايىبىن جابۋ، قارنىن تويدىرۋ جانە مۇقتاجدىعىن بەرۋ ارقىلى ونى قۋانتۋ.»(يسفاحاني)
«اللاھۋ تا’الا تاماق جەگىزەتىن جومارت قۇلىمەن پەرىشتەلەرىنە ماقتانادى.» (يمام عازالي)
«قوناق داستارحاندا وتىرعانىنشا، پەرىشتەلەر ءۇي يەسىنە دۇعا ەتەدى.» (تاباراني)
«ءجانناتتا سونداي ءزاۋلىم سارايلار بار، بۇلار جىلى سويلەيتىن، تاماق جەگىزەتىن جانە بارلىق ادام ۇيقىدا جاتقاندا ناماز وقيتىندار ءۇشىن.» (تيرميزي)
«دوسىنا، ونىڭ جاقسى كورەتىن تاماعىن اپەرگەن ادامنىڭ كۇنالارى كەشىرىلەدى.» (ءباززار)
دوس-جاراندارعا تاماق بەرۋ ساداقا بەرۋدەن ابزال بولادى. حازرەتى ءالي بىلاي دەگەن: «دوستارعا جەگىزگەن ءبىر نانىم، كەدەيلەرگە بەرگەن بەس نانىمنان قۇندى. دوستارمەن جەلىنگەن تاماق، قۇل ازات ەتۋدان دە ابزال.»
«ول مەنى تاماققا شاقىرمايدى، مەن ونى نەگە شاقىرايىن» دەپ ايتپاۋ كەرەك. تاماققا شاقىرعاندا دا، تاماققا بارا جاتقاندا دا تەك اللاھ رازىلىعىن ويلاۋ كەرەك.
كۇنا ىستەلەتىن جەرگە تاماققا شاقىرسا بارماۋ كەرەك. كەدەيلەردىڭ شاقىرعانىنا بارماي، بايلاردىىكىنە بارۋ – تاكاپپارلىقتىڭ بەلگىسى. وزىنەن تومەندەردىڭ ۇيىنە بارۋ – قاراپايىمدىقتىڭ بەلگىسى.
ۇيلەنۋ اسىنا شاقىرىلعان ادامنىڭ بارۋى سۇننەت، باسقا شاقىرۋلارعا بارۋ ءمۇستاھاب بولادى. كەيبىر عالىمدار “ۇيلەنۋ اسىنا بارۋ ءۋاجىپ، باسقا شاقىرۋلارعا بارۋ سۇننەت” دەپ بىلدىرگەن. مۇسىلماننىڭ مۇسىلمانعا مىندەتى بولعان بەس اقىسىنىڭ بىرەۋى شاقىرۋىنا بارۋى بولىپ تابىلادى. حاديس شاريفتە دە «شاقىرعان جەرگە بارىڭدار» دەلىنگەن.(ءمۇسليم)
كوپ شىعىندانىپ، اۋرەگە سالىنىپ شاقىرىلعان جەرگە بارۋ كەرەك ەمەس. ساراڭنىڭ دا شاقىرۋىنا بارۋ كەرەك ەمەس. حاديس شاريفتە بىلاي دەلىنەدى:
«جومارت ادامنىڭ اسى شيپا بولادى، ال ساراڭنىڭ اسى اۋرۋ تۋدىرادى.» (ءدايلامي، حاكيم، يبن لال، ءدارا كۋتني، حاتيب)
شىن كوڭىلمەن شاقىرىلعان جەرگە بارۋ كەرەك. حاديس شاريفتە بىلاي دەلىندى: «مۇسىلمان باۋىرىنا سىي كورسەتكەن ادام، اللاھۋ تا’الانى دا سىيلاعان بولادى.» (يسفاحاني)
«ەكى ادام ءبىر ۋاقىتتا شاقىرعان جاعدايدا ەسىگى جاقىن بولعانىنا بار! ويتكەنى ەسىگى جاقىن بولعانىنىڭ اقىسى ءبىرىنشى كەلەدى.» (بۋحاري)
«شاقىرىلعان جەرگە بارماعان ادام اللاھ پەن راسۋلىنا قارسى شىققان بولادى.» (بۋحاري) (ءدىنىمىزدىڭ وسى تاقىرىپتاعى امىرىنە مويىنسۇنباعان بولادى.)
