ءقازىر كەيبىر ادامدار سالاۋاتتى ءومىر ءسۇرۋ ءۇشىن تەمەكىدەن، ءسپيرتتى ىشىمدىكتەردەن، گازدى سۋسىنداردان، قۋىرىلعان ەتتەن باس تارتۋدا. ءبىراق شامادان ارتىق تۇز بۇلاردان دا زياندىراق. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى (ددسۇ) الەمدە كەڭ ەتەك الىپ بارا جاتقان جۇقپالى ەمەس اۋرۋلاردىڭ تەمەكىدەن كەيىنگى سەبەپشىسى ءارى ەڭ ءقاۋىپتىسى – تۇز دەپ مالىمدەۋدە. 
5 مىڭ جىل بۇرىن كۇنىنە جارتى گرامم تۇزبەن ءومىر سۇرۋگە ۇيرەنگەن ادامنىڭ تۇزدى قولدانۋى سوڭعى داۋىرلەردە بىردەن ارتتى. ءقازىر تۇزدىڭ تاۋلىكتىك تۇتىنىلۋى ورتا ەسەپپەن 8 گراممعا كوتەرىلدى. ونىڭ باستى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى – دايىن تاماقتاردىڭ پايدا بولۋى. جاپونيادا 50 جىل بۇرىن قولدانىلاتىن تۇز مولشەرى كۇنىنە 18 گرامم بولعان. سول سەبەپتى سال (پاراليچ) اۋرۋىنا شالدىققانداردىڭ سانى وتە كوپ بولدى. كەيىن ۇكىمەت تۇزدىڭ تۇتىنىلۋىن ازايتقاننان كەيىن ونىڭ تاۋلىكتىك مولشەرى 4 گراممعا ءتۇستى. ال سال اۋرۋىمەن اۋىراتىندار 80 پايىزعا ازايعان. تۇز قولدانىلىمى 2 گرامم ازايتىلعاندا، 4 جىلدا جۇرەك اۋرۋىمەن اۋرۋ ءقاۋپى 25 پايىزعا ازايعان.