تاۋبە  -  قۇران كارىمنىڭ توعىزىنشى  سۇرەسى.  بۇل ءسوز - تاۋبە  سۇرەسى ارقىلى قازاق حالقىنىڭ بويىنا ءسىڭدى دەۋگە بولادى.  تاۋبە ءسوزىن، قازاقتار « ءتاۋ ءبا»،«توبا، و توبا» دەپتە كەلتىرە بەرەدى. تاۋبە ءسوزىنىڭ ءمان، ماعناسىن تۇسىنبەي، قاتە قولدانىپ  جۇرگەنىمىزدى ەسكەرىپ، وسى جازبانى كوپشىلىككە جەتكىزگەندى ءجون كوردىم. مىسالى، تاۋەلسىز ەل بولعانىمىزعا تاۋبە – دەگەندى دە ەستىپ  ءجۇرمىز. شالقار راديوسى:  - «ءتاۋبا ءتاۋبا، تاۋەلسىزدىككە »  دەپ، كۇن سايىن ەكى ءۇش رەت ولەڭدەت قايتالاپ جاتادى. ەل راديو تىڭداماي ما، الدە شىنىندا «تاۋبە» مەن «شۇكىر» ءسوزىن ايىراتىن ءدىندارلارىمىز جوق پا؟  تاۋبە ءسوزىنىڭ ماعناسىن، اعايىن، دوس جاراندارىڭا ايتاسىڭ، تۇسىندىرەسىڭ. ال بىلمەيتىن اعايىندار، امان كەلگەنىڭە، امان قالعانىڭا، قىزمەتكە ورنالاسقانىڭا، وقۋعا تۇسكەنىنە، تاۋبە دەسىپ جاتادى. بۇل، شىن مانىندە امان كەلگەنىمە، وقۋعا تۇسكەنىمە وكىنەمىن دەگەن، ءسوز بولادى.  يسلام ءدىنىنىڭ  عۇلاماسى حاليفا التاي  اۋدارعان «قۇران كارىم قازاقشا ماعىنا  جانە تۇسىنىگى» كىتابىندا، ءتاۋبا: - كۇنادان باس تارتۋ، رايدان قايتۋ، ىستەگەنىنە وكىنۋ دەپ، تۇسىندىرمە بەرىپتى. ويتسە تاۋبە  ءسوزى  وكىنىۋ،  دەگەن ماعىنا بەرەدى ەكەن. قۋانىشتى جاعدايدا «تاۋبە» دەمەي، «شۇكىر « دەپ ايتۋ كەرەك.  امان كەلگەنىڭە شۇكىر. وقۋعا تۇسكەنىمە شۇكىر. تولىعىمەن ايتاتىن بولساق. ەلىمە، ۇيىمە امان ەسەن جەتكىزگەن اللاھۋ تاعالاعا مىڭ شۇكىر دەپ، ايتقان ءجون. اراب تىلىندە شۇكىر، ياعني «شۇكران» دەگەن ءسوز -  راحمەت دەگەندى بىلدىرەدى.  مۇسىلمان ادام ءار قاشان جىبەرگەن قاتەلىكتەرىمە تاۋبە ەتىپ جۇرگەنى ابزال.  وتكەن قاتە كەمشىلىكتەرىمە، كۇنالەرىمە تاۋبە ەتەمىن.  ىلگەرى، كەيىنگى ءبىلىپ بىلمەي ىستەگەن قاتەلىكتەرىمدى اللاھۋ تاعالا كەشىرە گور دەپ، جۇرگەن ءجون بولادى. بۇل، ءتاۋباعا كەلۋدىڭ باسى. شىن تاۋبەگە كەلۋ ءۇشىن، قۇران اياتتارىمەن، پايعامبارىمىز (س.ع.س) – نىڭ سۇنەت، حاديستەرىن ءبىلىپ، ۇستانۋمىز كەرەك.

تاۋبە ءسوزى –  جايسىز ىستەن قايتۋ، بەت بۇرۋ، جامان ىسكە وكىنىپ، ونى دەرەۋ توقتاتىپ، قايتالاماۋ ءۇشىن اللادان كەشىرىم، جارىلقاۋ تىلەۋ دەپ، ءسوز باسىندا كەلتىردىك. ادام بالاسىندا كۇناسىزدەر بولىپ – پايعامبارلار سانالادى. قازاق جاس نارەستەنى كۇناسىز پەرىشتە دەيتىنىن، ءبارىمىز بىلەمىز. تاۋبە ەتۋ يگىلىگى تەك مۇسىلماندارعا بەرىلگەن اللانىڭ زور راحىمى.  بۇل راحىم باسقا دىندەگىلەرگە بەرىلمەگەن. بۇل ءبىزدى جاراتۋشى اللاھتىڭ مۇسىلمان ەتىپ جاراتقانىنا سانسىز شۇكىر ايتۋدى ەسكە سالادى. سول ءۇشىن اللانىڭ نىعمەتتەرىنە شۇكىر ايتىپ، جازا باسساق ءار قاشان  تاۋبەگە كەلىپ جۇرگەن ابزال. ءبىز تاۋبەگە كەلۋ ارقىلى، ءار ءتۇرلى قاتەلەرىمىزدەن   بولىپ، كۇيزەلىپ  جۇرگەن جان ازابىنان قۇتىلىپ، رۋحىمىز تازارىپ، جانىمىز جايلانادى. كەي كەزدە، قاتەلىككە بوي الدىرعان كەزدەرىمىزدە، اللاعا تاۋبە ەتىپ، ساداقا سالىپ، ءناپىل ناماز وقىپ، جامان ىسكە، جاقسى ءىس جاساپ، مەشىتتەرگە ءجيى بارىپ، ۋاعىز تىڭداپ، ءوز بىلگەنىڭدى وزگەمەن بولىسسەڭ، جانىڭ جادىراپ، ارقاڭنان وراسان زور جۇك تۇسكەندەي بولىپ، كوڭىلىڭ جايلانىپ قالاتىنى راس. بۇل اللاعا دەگەن سەنىمىڭ، سول ءۇشىن، قۇلشىلىعىڭدى ىجداعاتپەن جاساپ، راحىم كۇتسەڭ، ءۇمىتىڭ اقتالىپ، تاۋبەڭ قابىل بولاتىنى كۇمانسىز. اللانىڭ راحىمىنان مۇسىلمان ادام ەش قاشان كۇدەر ۇزبەيدى جانە ۇزۋگە بولمايدى.

قۇران كارىمنىڭ يۋسۋپ سۇرەسىنىڭ 87 اياتىندا: - «اللانىڭ راحمەتىنەن قارسى بولعان قاۋىم عانا كۇدەر ۇزەدى»- دەپ كورسەتكەن. قۇراننىڭ نۇر سۇرەسىنىڭ  8 اياتىندا: - « ءاي، مۇسىلماندار، بارلىعىڭىز اللاعا تاۋبە قىلساڭىز عانا قۇتىلاسىز» دەسە، شۋرا سۇرەسىنىڭ 25 اياتىندا : - «ول قۇلدارىنىڭ تاۋبەسىن قابىل ەتەدى دە كۇنالەرىن كەشىرەدى»، تاۋبە سۇرەسىنىڭ 118 اياتىندا:  - « شىنىندا،  اللا تىم تاۋبە قابىل ەتۋشى، وتە مەيىرىمدى» - دەپ، جاراتۋشىمىز مۇسىلمان قۇلدارىنا نىعمەتىن اشىق جەتكىزەدى.  ءبىراق، كۇنامىزدى كەشىرەدى دەپ، كۇنا ىستەۋدى جالعاستىرىپ، تيىلماسا، كۇنالەر جينالا كەلە ۇلكەن كۇناعا ۇلاسادى.  بۇل جايىندا قۇراننىڭ نيسا سۇرەسىندە: - «اللانىڭ قابىلدايمىن دەپ ۋادە بەرگەن تاۋبەسى جاماندىقتى بىلمەستىكتەن ىستەپ الىپ، ودانسوڭ ۇزاماي ( ولمەي تۇرىپ) تۇزەلگەن ادامنىڭ تاۋبەسى. اللا ولاردىڭ تاۋبەسىن قابىل ەتەدى. ول بارلىعىن ءبىلىپ تۇرادى.، ءارى حيكمەتپەن ءىس ىستەيدى. تىرلىگىندە جاماندىق جاساۋدان تىيىلماي، ولەر شاققا كەلگەندە ەندى تاۋبە ەتەمىن دەۋشىلەردىڭ تاۋبەسى جانە كاپىر قالدە ولگەندەردىڭ تاۋبەسى قابىل بولمايدى، ولارعا اۋىر ازاپ دايىندالعان» - دەپ، بۇيىرعان. بۇل  نەنى بىلدىرەدى. كەشىكپەي تۇرىپ اللاعا قۇلشىلىق جاساپ، ناماز وقىپ، ساداقا، زەكەت بەرىپ، ورازا ۇستاپ، جامان قىلىقتاردان تيىلىپ، تاۋبە ەتۋدى، اۋىرماي تۇرىپ، دەنساۋلىق تىلەپ، يماننىڭ بايلىعىن جيناۋدى  پەندەسىنىڭ ەسىنە سالادى. جوقتان بار ەتۋشى، جارىلقاۋشى، ءتاۋبانى قابىل ەتۋشى تەك اللا عانا. بۇل جايىندا تاۋبە سۇرەسىنىڭ 103 اياتىندا: - «ولار، قۇلدارىنىڭ تاۋبەسىن قابىل ەتىپ، ساداقالارىن قابىلدايتىن ول اللا عانا ەكەنىن بىلمەيمە؟. شىنىندا ول اللا، تاۋبەنى قابىل ەتۋشى، ەرەكشە مەيرىمدى» - دەپ، ءوز قۇدىرەتىن پەندەسىنە ەسكەرتەدى.

اللاعا تاۋبە ەتۋدىڭ امالدارى جەتكىلىكتى. سونىڭ ءبىرى ەكى راكەتپەن وقىلاتىن تاۋبە نامازى. بۇل كۇنالى ىستەرىنە وكىنىپ، تاۋبە ەتۋدىڭ الدىنادا اللادان جارىلقاۋ تىلەيتىن ءناپىل ناماز.   تاۋبە نامازىن ءار التى ساعات سايىن وقىسا ابزال. وڭ يىقتا يگى، جاقسى امالداردى، سول يىقتا  جايسىز ءىس، قىلىقتاردى جازاتىن ەكى پەرىشتە وتىرادى. ەگەر جايسىز قىلىقتار ىستەلىنسە، سول يىقتاعى پەرىشتە جازا باستايدى ەكەن. سوندا، وڭ يىقتاعى پەرىشتە، سول يىقتاعى پەرىشتەگە، ءسال توس، اللانىڭ ق ۇلى، كۇناسىنە وكىنىپ، تاۋبە نامازىن وقيدى دەپ، توقتاتادى ەكەن. ارينە، پەندە كۇناسىنە شىنايى وكىنىپ،  تاۋبە نامازىن ىقىلاسپەن وقىسا، امال داپتەرىنە كۇنا جازىلمايتىنى جايلى ، ءبىر نامازحان اتامىزدىڭ  ايتقانى ەسىمدە.

ءتاۋبا نامازىنىڭ باتاسى. – اللاھۋما ينني اتبۋ يلاكا ءمينھا ءلا ارجيعۋ ءيلايھا ءابادان. اللاھۋما ماعفيراتۋكا ءاۋساعۋ زۋنۋبي ءۋا راحماتۋكا ارجي عيندي مين ءعامالي.  ناماز سوڭىندا 3 رەت ايتقان ءجون.

ءتاۋبا – اللانىڭ مۇسىلمان قۇلىنا سىيلاعان زور راحىمى. جاراتۋشى اللا بارلىعىمىزدى كۇناسىنە تاۋبە ەتكەن، راحىمىنان مول ءۇمىت كۇتكەن قۇلىنان بولۋدى جازسىن. ءامين.  جازبادا كەمشىلىكتەر بولسا جاماعات تولىقتىرادى دەپ، سەنەمىن.

داحان شوكشير ۇلى ءجامشى