الماتى قالاسى جىل سوڭىنا دەيىن 100 پايىز كوگىلدىر وتىنعا كوشەدى. بيىل قالادا التى مىڭنان استام ۇيگە گاز تارتىلماق. دەگەنمەن، توزىعى جەتكەن گاز قۇبىرلارىن جاڭارتۋ جۇمىستارى كەلەر جىلى دا جالعاسادى. بۇدان بىلاي قالا ىشىندە جول بويىندا تۇرعان گاز جەلىلەرى تۇگەلدەي الىنادى. ەسەسىنە، ۇيلەرگە كوگىلدىر وتىن جەر استىنا كومىلگەن ارنايى پلاستيك قۇبىر ارقىلى جىبەرىلمەك. ماماندار مۇنى جاڭا تەحنولوگيا دەپ ءتۇسىندىردى.
الماتىدا اۋانىڭ لاستانۋىن قىسقارتىپ، ەكولوگيانى جاقسارتۋ ءۇشىن جەكەمەنشىك ۇيلەردى جاپپاي كوگىلدىر وتىنعا كوشىرۋ جۇمىستارى اياقتالۋعا شاق. بيىل قالا 100 پايىز گازداندىرىلادى. كوگىلدىر وتىننىڭ يگىلىگىن اسىرەسە، شاھار اۋماعىنا جاڭادان قوسىلعان ەلدى مەكەندەر كورەدى. كۇن سۋىتسا كومىر تاسىپ، تالاي جىلدان بەرى ابىگەرگە تۇسكەن «شاڭىراق-5» ىقشاماۋدانىنىڭ تۇرعىندارى بيىل تابيعي گازبەن قامتىلماق. ءقازىر قوندىرعىلار تولىقتاي ورناتىلىپ، مونتاجداۋ جۇمىستارى جاسالىپ بىتكەن. ەندى جىلىتۋ ماۋسىمى باستالسا كوگىلدىر وتىن ءار باسپاناعا جىبەرىلەدى.
«وسى جەردە 7 جىلدان بەرى تۇرامىز. بۇعان دەيىن كومىر جاعىپ كەلدىك. ەرتەلى-كەش ءبارىمىز جۇمىستا جۇرەتىندىكتەن، كەشكە ۇيگە كەلگەندە كومىر جاعىپ، قينالاتىن ەدىك. قىستىڭ جارتىسىنا جەتكەندە كومىرىمىز ءبىتىپ قالىپ، ەش جەردەن كومىر تاپپاي قالعان دا كەزدەرىمىز بولدى. ەندى بيىل گاز تارتىلىپ جاتقاندىقتان، ونداي قيىندىقتار تۋمايدى دەپ ويلايمىن»، – دەيدى تۇرعىن ءشارىپحان ءجۇنىسوۆ.
«وسى ۋاقىتقا دەيىن كومىر جاعىپ كەلدىك، جىلىنا 10 تونناداي كومىر الاتىنبىز. ەندى مىنە، بيىل گاز كەلەدى دەپ قۋانىپ جاتىرمىز»،– دەيدى تاعى ءبىر تۇرعىن بيعايشا تاستەكەيەۆا.
بيىل قالاعا قوسىلعان المەرەك، راحات، زاريا-ۆوستوك جانە ترۋدوۆيك ىقشاماۋداندارىندا پەش جاعىپ كۇنەلتكەن تۇرعىندار ءۇشىن دە ەندى ول كۇندەر ارتتا قالادى. اتالمىش ەلدى مەكەندەرگە دە بيىل تۇگەلدەي گاز تارتىلماق. ونداعى جۇمىستاردى «قازترانسگاز ايماق» مەكەمەسى ورىنداۋدا. اتالمىش مەكەمە بيىل قالا اۋماعىندا 213 شاقىرىم گاز جەلىسىن جاساعان. ال 20 شاقىرىم ەسكى قۇبىردى جاڭا تەحنولوگيامەن جاڭارتىپتى. ەندى قالا ىشىندە جول بويىندا تۇرعان گاز جەلىلەرى تۇگەلدەي الىنادى. ەسەسىنە، ۇيلەرگە كوگىلدىر وتىن جەر استىنا كومىلگەن ارنايى پلاستيك قۇبىر ارقىلى جىبەرىلمەك.
«بۇل قۇبىرلار وتە ءتوزىمدى، 50 جىلعا دەيىن شىداس بەرەدى. اپاتتىق جاعدايلاردا دا تۇرعىندار كوگىلدىر وتىننان تارىقپايدى. گاز ۇزدىكسىز بەرىلىپ تۇرادى. قازىرگى كەزدە جول بويىندا تۇرعان گاز جەلىلەرى كۇن مەن جاڭبىردان ءشىري باستاعان. تەحنيكا ءتيىپ كەتسە دە اقاۋ شىعادى. ال جەر استىنا كومىلگەن ارنايى پلاستيك قۇبىر وتە ىڭعايلى بولماق. بولاشاقتا قالا ىشىندەگى گاز قۇبىرلارىن وسىنداي تىڭ تاسىلمەن جاڭارتامىز»، – دەدى «قازترانسگاز ايماق» اق الماتى قالاسى وندىرىستىك فيليالى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى قايسار امانگەلدييەۆ.
بۇگىندە الماتى قالاسىندا جەكەمەنشىك ۇيلەردى گازعا قوسۋ قۇنى ءارتۇرلى. كەي مەكەمەلەر بۇل قىزمەتى ءۇشىن 150 مىڭ تەڭگە توڭىرەگىندە اقشا السا، كەي مونوپوليست كومپانيالار 300 مىڭ تەڭگەگە دەيىن تولەم الادى. دەي تۇرعانمەن، بيىل مامىر ايىنان باستاپ از قامتىلعان ازاماتتاردىڭ ۇيىنە دەيىن گاز قۇبىرىن ورناتۋ ءۇشىن جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلدى.
«از قامتىلعان ازاماتتاردىڭ ۇيىنە دەيىن گاز قۇبىرىن ورناتۋ جانە جۇرگىزۋدەگى ءبىر نۇكتەنىڭ 100 پايىز شىعىن مولشەرىن وتەۋ ءۇشىن ولارعا الەۋمەتتىك كومەكتەر كورسەتىلەدى. وسى ماقساتتا 282 ادامعا قالا بيۋدجەتىنەن 59 ملن تەڭگە قاراستىرىلعان»، – دەدى الماتى قالاسى جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنىڭ باسشىسى مەيىرجان وتىنشييەۆ.
جالپى، بيىل الماتىدا 6 مىڭنان استام ۇيگە گاز تارتىلىپ، ونداعى تۇرعىندار كوگىلدىر وتىننىڭ يگىلىگىن كورەدى. ال 2021 جىلعا قاراي قالا ماڭىنداعى قوسىمشا 4 مىڭ جەكە ءۇيدى گازعا قوسۋ جوسپارلانۋدا. شاھاردى جاپپاي گازداندىرۋ تەك تۇرعىندارعا عانا جايلى ەمەس، سونداي-اق، ءبىرقاتار ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى دە شەشۋگە ىقپال ەتپەك.
