جاۋاپكەرشىلىكتى تولىعىمەن تۇسىنە وتىرىپ، سانالى تۇردە زاڭ بۇزعان مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ ارەكەتتەرىن سۋ ىشكەن قۇدىعىنا تۇكىرۋ، قازاقستاندى «وتانىم» دەپ سەزىنبەۋ قوسمەكەندى باقا-شاياننىڭ قىلىعى دەپ تۇسىنەمىز – بۇگىن پارلامەنتتە وتكەن ءماجىلىستىڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا «اق جول» فراكسياسىنىڭ دەپۋتاتى بەرىك دۇيسەمبينوۆ «قوس ازاماتتىقتى قولداعاندار جاۋاپقا تارتىلۋى ءتيىس» دەپ مالىمدەدى. ۇكىمەتكە جولدانعان دەپۋتاتتىق ساۋالدىڭ ءماتىنى تومەندە كەلتىرىلگەن:
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ
باس پروكۋرورى
ق.پ. قوجامجاروۆقا
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ
ىشكى ىستەر ءمينيسترى
ق.ن. قاسىموۆقا
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ
ادىلەت ءمينيسترى
م.ب. بەكەتايەۆقا
دەپۋتاتتىق ساۋال
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعى – بۇل مەملەكەتتىلىكتىڭ تەمىرقازىعىنىڭ ءبىرى. ول ادامنىڭ مەملەكەتپەن ساياسي-قۇقىقتىق بايلانىسىن ايقىندايدى، ولاردىڭ ءوزارا قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرىنىڭ جيىنتىعىن بىلدىرەدى. قازاقستاننىڭ ازاماتى بولۋ، كونستيتۋسيا مەن زاڭداردا جاريالانعان، كەپiلدiك بەرiلەتiن ازاماتتىق، ساياسي، ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتiك قۇقىقتار مەن بوستاندىقتاردى بارىنشا تولىق يەلەنۋىنە نەگىز بولادى.
ءبىز، ورتاق تاريحي تاعدىر بىرىكتىرگەن قازاقستان حالقى، ءبىر ەلدىڭ عانا ياعني كازاقستاننىڭ ازاماتىمىز. ءبىزدىڭ ۇعىمىمىزدا قوس ەلدىڭ ازاماتى بولۋ دەگەن تۇسىنىك مۇلدە جوق جانە بۇل ەرەجە اتا زاڭىمىزدىڭ 10-بابىنىڭ 3-تارماعىندا تايعا تاڭبا باسقانداي ەتىپ جازىلعان.
اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق كودەكسىندە قوس ازاماتتىق ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك قاراستىرىلعان. ال بۇنداي زاڭ بۇزۋشىلىقتى مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى ادامدار جاساسا، جاۋاپكەرشىلىك ودان دا قاتاڭ.
ەگەر شەتەل زاڭناماسىنا كوز جۇگىرتسەك، مىسالى ءازىربايجاندا قوس ازاماتتىق ءۇشىن قىلمىستىق جازا 2014 جىلى ەنگىزىلگەن. ءتىپتى كورشىلەس قىرعىز ەلىندە مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى ادامداردى قوس ازاماتتىق ءۇشىن قىلمىستىق جازاعا تارتۋ ماسەلەسى تالقىلانۋ ۇستىندە.
جۇڭگو زاڭناماسى دا قوس ازاماتتىققا قاتاڭ قارايتىندىعى بارشامىزعا ءمالىم. جۇڭگو ازاماتتىعىنان شىقپاي، قازاقستانعا كوشىپ كەلمەكشى بولعان قانداستارىمىزدىڭ باسىنان ءوتىپ جاتقان جاعدايلار وعان كۋا. سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ 12 قوس ازاماتتىعى بار جۇڭگو قازاقتارىن تۇتقىننان بوساتىپ الۋ ءۇشىن قىرۋار كۇش جۇمساعانىن دا وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر. ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىن، وسى ماسەلەنى «اق جول» پارتياسىنىڭ دەلەگاسياسى بىلتىر بەيجىڭدە ەڭ جوعارعى دەڭگەيدە كوتەرگەن بولاتىن. مۇمكىندىكتى پايدالانا وتىرىپ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنە بارىنشا قولداۋ كورسەتكەنى ءۇشىن العىس ايتقىمىز كەلەدى. ولار ءۇشىن كەرەك بولسا، ءتىپتى قازاقستان ازاماتتىعىن الۋدى جەڭىلدەتۋگە بولار.
جالپى، ول ەلدەگى قانداستارىمىزعا دا ءبىر شەشىمگە كەلىپ، قاي ەلدىڭ ازاماتى بولاتىندىعىن تاڭدايتىن كەز دە كەلگەن سياقتى.
قاراپايىم ازاماتتاردىڭ بەلگىلى ءبىر ماتەريالدىق مۇددەگە قىزىعىپ، ماسەلەن، پەنسيا، الەۋمەتتىك تولەمدەر، سول ازداعان دۇنيە ءۇشىن قوس ازاماتتىق الىپ، زاڭ بۇزعانى ءبىر اڭگىمە. ال، وسى جاۋاپكەرشىلىكتى تولىعىمەن تۇسىنە وتىرىپ، سانالى تۇردە زاڭ بۇزعان مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ ارەكەتتەرىن سۋ ىشكەن قۇدىعىنا تۇكىرۋ، قازاقستاندى «وتانىم» دەپ سەزىنبەۋ، قوسمەكەندى باقا-شاياننىڭ قىلىعى دەپ تۇسىنەمىز.
مىسالى، اقتوبەلىك ادۆوكات ۆالەريي ياكۋبەنكو 2000 جىلى رەسەي ازاماتتىعىن العانىن وسى ۋاقىتقا دەيىن جاسىرىپ كەلگەن. ونىمەن قويماي، اتالمىش رەسەي ازاماتى مەملەكەتپەن كەپىلدەندىرىلگەن زاڭدى كومەك كورسەتۋ اياسىندا بيۋدجەتتەن 5 ميلليون تەڭگەدەن استام قارجى العان. ادۆوكاتتاردىڭ قىزمەتىنە كاسىبي قاداعالاۋ جۇرگىزۋدىڭ ورنىنا، اقتوبە وبلىستىق ادۆوكاتتار القاسىنىڭ ءتورايىمى، ونىڭ ۇستىنە ۆالەريي ياكۋبەنكونىڭ جۇبايى رايسا ياكۋبەنكو، كاسىبي زاڭگەر رەتىندە زاڭ بۇزۋشىلىقتى كورە تۇرا 18 جىل بويى وسىعان كوز جۇمىپ، ءوزى دە زاڭ بۇزۋشىلىققا تىكەلەي قاتىسىپ كەلگەن. تەك ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ تىكەلەي ارالاسۋىنىڭ ارقاسىندا عانا ۆالەريي ياكۋبەنكو اكىمشىلىك جازاعا تارتىلىپ، ليسەنزياسىنان ايىرىلعان.
سونىمەن قاتار، قولىمىزدا بار مالىمەتكە ساي، ەلىمىزدە 2016 جىلى
400-دەن اسا، 2017 جىلى 600-دەن اسا، 2018 جىلدىڭ 10 ايىنىڭ ىشىندە 527 قوس ازاماتتىق فاكتىلەرى انىقتالعان. ال، بۇل سيفرلاردىڭ ىشىندە قانشا مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر نەمەسە مەملەكەتتىك بيلىك فۋنكسيالارىن جۇزەگە اسىراتىن وكىلدەر بار ەكەندىگىن ءبىر قۇداي بىلەدى. اشىق اقپارات كوزدەرىنەن مۇنداي مالىمەتتى تاپپادىق.
كوپتەگەن ەلدەردە سول ەلدىڭ ازاماتتىعىن قابىلداۋ كەزىندە انت بەرۋ ءراسىمى قاراستىرىلعان. مىسالى، امەريكا قۇراما شتاتتارىندا ازاماتتىق الۋ ءۇشىن بەرىلەتىن انتتا «مەن وسى كۇنگە دەيىن ازامات بولعان كەز كەلگەن مەملەكەتكە ادالدىقتان مۇلدەم باس تارتامىن، قولىما قارۋ الىپ قۇراما شتاتتار جاعىندا شايقاسامىن» دەگەن سوزدەر بار.
وسىنداي سوزدەردەن كەيىن شەتەلدىك ازاماتتىعى بار ادام قالايشا ەلىمىزگە قىزمەت ەتەدى، اتا زاڭىمىزدى مىسە تۇتىپ، وتانداستارىنىڭ كوزىنە قالاي قارايدى؟
مەملەكەتتىك قىزمەتتە ىستەگەن، تاجىريبەلى، زاڭدى بەس ساۋساقتاي بىلەتىن، قالتاسىندا باسقا ەلدىڭ ءتولقۇجاتى بار ادام قاي ەلدىڭ سويىلىن سوعارى بەلگىسىز.
جوعارىدا ايتىلعاندى قورىتا كەلە، «اق جول» فراكسياسى:
- مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ، بيلىك وكىلىنىڭ فۋنكسيالارىن جۇزەگە اسىراتىن ادامداردىڭ (ادۆوكاتتاردىڭ، نوتاريۋستاردىڭ، سوت ورىنداۋشىلاردىڭ جانە ت.ب ) قوس ازاماتتىعى بار-جوقتىعىنا ءتيىستى تەكسەرۋ جۇرگىزۋدى؛
- جوعارىدا اتالعان تۇلعالاردىڭ قوس ازاماتتىعى ءۇشىن قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىكتى ەنگىزۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدى؛
- قازاقستان پاسپورتىن العان كەزدە قازاقستان ازاماتىنىڭ انتىنىڭ ءماتىنى مەن ءراسىمىن زاڭمەن بەكىتۋدى؛
- جوعارىدا كورسەتىلگەن ورەسكەل زاڭ بۇزۋشىلىققا جول بەرىپ قانا قويماي، وعان تىكەلەي قاتىسقان اقتوبە وبلىستىق ادۆوكاتتار القاسىنىڭ ءتورايىمىن لاۋازىمىنان ايىرىپ، جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋدى سۇرايمىز.
قۇرمەتپەن،
«اق جول» قدپ فراكسياسىنىڭ دەپۋتاتتارى
