فەيسبۋكتىڭ لەنتاسى جانازا نامازىنا قاتىستى ءتۇرلى پىكىرلەرگە تولىپ، جۇرتتىڭ ەكىگە بولىنگەنىن، ارتى داۋ-دامايعا ۇلاسقانىن كورىپ ەشكىمنىڭ اتىن اتاماستان، جەكە ءومىرىن قازبالاماستان ءدىن مامانى رەتىندە جەكە پىكىرىمدى ەمەس، شاريعاتتىڭ جانازاعا قاتىستى جالپى ۇكىمىن ايتتىم. حانافي ءمازھابىندا، ءتىپتى بارلىق ءمازھابتاردا جانازا نامازى ءوزىن مۇسىلمان سانايتىن ادامعا عانا شىعارىلادى. ويتكەنى جانازا نامازى مۇسىلماننىڭ مۇسىلمانعا ارناپ وقيتىن ارنايى ءدىني ءراسىمى. تىرىلەردىڭ اتقاراتىن قۇلشىلىعى. مۇسىلمانعا وقىلاتىن دۇعا. سوندىقتان تىرىسىندە مۇسىلماندىقتى، اللانى مويىنداماعان ادامعا مۇنىڭ ەشقانداي قاتىسى جوق. ءتىپتى، وعان دەگەن قۇرمەتسىزدىك.
شاريعاتتا اللانى جوققا شىعارىپ، يسلامدى اشىقتان قابىلداماعان ادام جۋىندىرىلىپ، كەبىندەلىپ، جەرلەنسە دە جانازاسى شىعارىلمايدى. حانافي ءمازھابىنىڭ كەز-كەلگەن فيقھ كىتابىن اشىپ، جانازا ءبولىمىن وقىساڭىزدار بۇعان وپ-وڭاي كوز جەتكىزەسىزدەر.
اشىقتان اشىق «قازاقتار اداسپاڭدار، اللا جوق»، «شىركىن، بارلىق قازاق قۇراندى وقىپ شىقسا عوي، يسلامنىڭ قازاققا جات ءدىن ەكەنىن ءتۇسىنىپ، ودان باس تارتاتىن ەدى» دەپ، اللانى جانە يسلامدى مويىنداماعان ادام بۇل سوزدەرىمەن دىننەن شىققان بولىپ ەسەپتەلەدى. مۇنداي جاعدايدا جان ءتاسىلىم ەتكەن ادامنىڭ اتالعان كۇپىرلىك سوزدەرىن كەرى الىپ، تاۋبە ەتىپ-ەتپەگەندىگى تۋعان-تۋىس، جاقىندارىنان سۇراستىرىلىپ انىقتالۋى ءتيىس. جانازا نامازىن شىعارۋعا رەسمي يمامدارىن جىبەرمەگەنىنە قاراعاندا مۋفتيات جاعدايدى انىقتاعان بولىپ وتىر. كەيبىر كىسىلەر ۇيىندە، ەندى بىرەۋلەر ءقابىر باسىندا جانازىسى وقىلدى دەپ جاتىر. دەمەك جانازاسىن شىعارعان كىسىلەر قايتىس بولعان كىسىنىڭ اشىقتان اشىق ايتىلعان كۇپىرلىك سوزدەرىنەن تاۋبە ەتكەندىگىن انىقتاعان شىعار. ولاي بولسا، بۇعان ءبىز تەك قۋانامىز. اسىلىندە يمانمەن كەتۋ ءارقايسىمىزدىڭ تىلەگىمىز. قايتالاپ ايتامىن مەن جانازاسى شىعارىلماسىن دەپ قانداي دا ءبىر ناقتى ادامعا قاتىستى كەسىپ ۇكىم ايتقان ەمەسپىن. جۇرتتىڭ پىكىر تالاستىرىپ، ەكىگە جارىلعانىن كورگەننەن كەيىن عانا جانازانىڭ قانداي جاعدايدا شىعارىلىپ-شىعارىلمايتىندىعىنا قاتىستى شاريعاتتىڭ جالپى ۇكىمىن ايتتىم.
"ۋسۋلۋل-فيقھتا" مىنانداي قاعيدا بار «ءبىز سىرتقى ارەكەتتەرگە قاراپ ۇكىم بەرەمىز، ال جاسىرىنى اللاعا تاپسىرىلادى». بۇل قاعيدانى نەگە ايتىپ وتىرمىن؟ قانداي دا ءبىر كىسىنىڭ اشىقتان اشىق ايتىلعان، باسقاشا جورامالداۋعا كەلمەيتىن انىق كۇپىرلىك سوزدەرى تۇرعان كەزدە، «جۇرەگىمەن يمان كەلتىرگەن شىعار» دەگەندەي ەشكىمگە ءمالىم ەمەس، كۇماندى نارسەگە نەگىزدەلىپ مىنا دۇنيەدە شاريعات ۇكىمى ورىندالمايدى. ءابۋ حانيفا بويىنشا يمان جۇرەكپەن بەكىتىلىپ، تىلمەن ايتىلۋى كەرەك. ولاي بولماعاندا باسقا دىنگە وتكەن بارلىق قازاقتاردىڭ جانازاسىن «جۇرەگىمەن يمان ەتكەن شىعار» دەپ شىعارۋىمىزعا تۋرا كەلەدى. ويتكەنى جانازا مۇسىلماننىڭ قازاق الدىنداعى ەمەس، ءوزىن مۇسىلمان سانايتىن ادام الدىنداعى مىندەتى.
بۇل مىنا دۇنيەدەگى شاريعاتتىڭ ۇكىمى. ال اقىرەتتە جۇرەگىندەگى شىنايى يمانىنا قاراي اللادان قارىمىن الادى. اللا ءادىل!.
سوڭعى كەزدە الەۋمەتتىك جەلىدە كەيبىر كىسىلەردىڭ شاريعاتتا دا، قۇراندا دا انىق بار دۇنيەلەردى «ارابشىلدىق» - دەپ، ءدىندى كەلەكە ەتۋ ءۇردىسى بايقالادى. بۇل ارينە ءقاۋىپتى قۇبىلىس.
شاريعات پەن ارابتىقتى شاتاستىرماۋىمىز كەرەك. ارابتاردىڭ ادەت-عۇرىپىن، ءومىر-سالتىن شاريعات دەپ تىقپالاۋعا مەن دە، مۋفتيات تا قارسى. ءبىراق شاريعات شارتتارىن، حانافي ءمازھابىندا كورسەتىلگەن قاعيدالارىن ارابتىكى دەپ دىننەن باس تارتۋعا حاقىمىز جوق.
كەشەگى جاعدايدا حالىقتى داۋرىقتىرماي مۋفتيات سەكىلدى بۇكىل مۇسىلماندار قاراپ وتىرعان ورتالىق مەكەمە جاعدايدى دەر كەزىندە اشىق ايتىپ، تۇسىندىرمە جۇمىسىن جۇرگىزۋى ءتيىس ەدى.
الەۋمەتتىك جەلىدە ءالى دە جانازا توڭىرەگىندەگى قىزۋ پىكىر تالاس بولىپ، مەنىڭ ەسىمىم اتالعاننان كەيىن وسى جازبامدى جازۋعا تۋرا كەلدى. بۇدان كەيىن بۇل تاقىرىپقا قايتا ورالمايمىن. اڭگىمە وسى جەردە ءتامام بولسىنشى.
قايرات جولدىباي ۇلىنىڭ فەيسبۋك پاراقشاسىنان الىندى
ۇسىنعان: اسەل بولات قىزى
