ماۋسىم ايىنىڭ ورتا شەنىندە «سەرپىن» الەۋمەتتىك جوباسىنىڭ رەسپۋبليكالىق ۇيلەستىرۋشىلەر كەڭەسىنىڭ باستاماسىمەن شىعىس، سولتۇستىك، باتىس ءوڭىرىنىڭ ءبىر توپ جوو-نىڭ باسشىلارى مەن وكىلدەرى قىزىلوردا، وڭتۇستىك قازاقستان، جامبىل وبلىستارىن ارالاپ، ءوڭىردىڭ باسشىلارى، ءبىلىم جۇيەسىنىڭ  جەتەكشىلەرى، مەكتەپ ءبىتىرۋشى تۇلەكتەرىمەن، سونداي-اق جەرگىلىكتى ب ا ق وكىلدەرىمەن كەزدەسۋلەر وتكىزدى. ساپاردى «سەرپىن» جوباسىنىڭ ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى مۇرات ابەنوۆ باسقارىپ باردى. «جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن ايت – نۇرى تاسىسىن» دەگەندەي، جايلى قىزمەتىن شەگەرىپ قويىپ، «سەرپىن» جۇمىسىن قوعامدىق نەگىزدە باسقارىپ، ەل جاستارىنىڭ بولاشاعىنا ەرەكشە جول سالار جوبانى «جانىن جەپ» اتقارىپ جۇرگەن بۇل ازاماتتىڭ تۇلا بويىنداعى سەنىمدىلىگىنە، ءسوز بەن وي كوكپارىنداعى جىگەرى مەن قايراتىنا ساپارناما بارىسىندا ابدەن كۋا بولدىق... بۇل ءوز الدىنا بولەك اڭگىمە. ساپارنامانىڭ «ءالقيسساسىن» جولعا شىعۋعا جەتەلەگەن سەبەپتەرگە شەگىنىس جاساي وتىرىپ جالعاستىرۋدى ءجون سانادىق.

ءبىرىنشى شەگىنىس. ەلىمىزدە بىلتىردان باستاپ ەلباسى ن. نازاربايەۆتىڭ «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋدى جانە ەلىمىزدىڭ بولاشاعى جاستاردى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋدى كوزدەيتىن، «ماڭگىلىك ەل جاستارى - يندۋسترياعا» دەگەن ۇراندى جانىنا جالاۋ ەتكەن «سەرپىن-2050» الەۋمەتتىك جوباسى قولعا الىنعان بولاتىن. جوبانىڭ باستى ماقساتى – جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋدەگى الەۋەتى تومەن، ءبىراق دەموگرافيالىق ءوسىمى جوعارى وڭتۇستىك پەن باتىس ءوڭىرى جاستارىن يندۋستريالدى-يننوۆاسيالىق باعدارلامانىڭ ءىرى جوبالارى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان سولتۇستىك جانە شىعىس ايماقتاردا ورنالاسقان جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الۋعا جاردەم ەتىپ، كەيىن ولاردى سول وڭىردەگى بوس جۇمىس ورىندارىنا ورنالاستىرۋ. وتكەن جىلى اگرارلىق جانە تەحنيكالىق كوللەدجدەرگە 1000، ال جوعارى ءبىلىم جۇيەسىندەگى پەداگوگيكالىق ماماندىقتارعا 1050 گرانت ءبولىنىپ، سونىڭ ناتيجەسىندە بۇگىنگى تاڭدا  2050 جاس تۇلەك قازاقستاننىڭ شىعىسى مەن باتىسى جانە تەرىسكەي وڭىرىندە ءبىلىم الىپ جاتىر.

الاشتىڭ اناسى. العاشقى كەزدەسۋ سىر وڭىرىنەن باستاۋ الدى. قازاق جۇرتىنىڭ ارقالى ەل اتانۋىنا تاريحتا ەرەكشە ورنى بار بولعاندىقتان «الاشتىڭ اناسى» اتانعان بۇل ءوڭىر «سەرپىن» تۋرالى اقپاراتتى قالت جىبەرمەي، ەلەڭدەپ وتىرعانى، وبلىس باسشىلىعى دا جوبانىڭ ەكونوميكالىق-الەۋمەتتىك استارىن قاپىسىز اڭعارىپ، ونى نازاردان شىعارماي باقىلاپ وتىرعانى اڭعارىلادى. مۇنى ساپارلاۋشىلار، بىزدەر، سىر ءوڭىرىنىڭ اكىمى قىرىمبەك كوشەربايەۆپەن بولعان كەزدەسۋدە انىق كوز جەتكىزدىك. وبلىس اكىمى «سەرپىن» جوباسىنىڭ سىر ءوڭىرىنىڭ جاستارىنا، مەملەكەتىمىزدىڭ دامۋىنا قوسار ۇلەسى مول ەكەندىگىنە سەنىمى زور ەكەندىگىن ەرەكشە اتاپ ءوتىپ، جەرگىلىكتى باسشىلىق تاراپىنان جوباعا تىكەلەي قولداۋ دا، كومەك تە كورسەتىلەتىنىن اتاپ ءوتتى. وبلىس اكىمىنىڭ قابىلداۋىنان كەيىن ساپارلاۋشى توپ وبلىس ورتالىعى مەن اۋدان باسىنان كەلگەن مەكتەپ بىتىرۋشىلەرمەن كەزدەسىپ، جوبانىڭ مازمۇنىن ءتۇسىندىردى. كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار جوو باسشىلارى مەن وكىلدەرىنىڭ سوزدەرىنە ەرەكشە دەن قويىپ، كوكەيلەرىندە جۇرگەن سۇراقتارىن قويدى. سۇراقتاردىڭ الۋان ءتۇرلى مازمۇنى سىر جۇرتشىلىعىنىڭ جوباعا دەگەن قىزىعۋشىلىعى وتە جوعارى دەڭگەيدە ەكەنىن كورسەتتى. جالپى، بىلتىرعى 2050 گرانتتىڭ 3/1 بولىگىنە يە بولعان سىر ءوڭىرىنىڭ جاستارى بيىلعى بايگەدەن دە وزا شىعۋدى كوزدەيدى.

ەكىنشى شەگىنىس. بيىلعى 2015 جىلى كوللەدجدەرگە 1200 گرانت، ال جوو-نىڭ ۇلەسى 5000 (بەس مىڭ) مەملەكەتتىك ءبىلىم گرانتىنا كەڭەيتىلىپ، ونىڭ جالپى سانى 6200-گە جەتتى.  بولىنگەن گرانتتاردىڭ باسىم كوپشىلىگىن ەكونوميكانىڭ ماڭىزدى سالالارىنا تىكەلەي قاتىسى بار  ءارى يندۋستريالى-يننوۆاسيالىق باعدارلاماعا اسا قاجەت ماماندىقتارعا باعىتتاۋ كوزدەلگەن. «سەرپىن-2050» الەۋمەتتىك جوباسىنىڭ شەڭبەرىندە بولىنەتىن گرانتتاردىڭ، ماماندىقتاردىڭ كوبەيۋى جانە وعان ەلىمىزدىڭ سولتۇستىگى مەن شىعىسىنان قاتىستان جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ قاتارىنىڭ كەڭەيۋى الداعى باستالعالى تۇرعان تالاپكەرلەردى جوو قابىرعاسىنا قابىلداۋ ناۋقانىندا تالاپكەرلەر اراسىندا باسكەلەستىكتى كۇشەيتەرى انىق. بۇعان بيىلعى «سەرپىندىك» گرانتتارعا 19 جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ قاتىساتىنىن ەسكەرسەك، باسەكەلەستىك كورىگىنىڭ قىزا تۇسەرى انىق.

ورىنى بولەك وڭتۇستىك. ساپاردىڭ جالعاسى شىرايلى شىمكەنتتە جالعاسىن تاپتى. دەموگرافيالىق ءوسىم قارقىنى وزگە ايماقتارعا قاراعاندا وق بويى الدا تۇرعان وڭتۇستىكتىڭ «سەرپىنگە» دەگەن ىقىلاسى ىستىق ەكەنى بايقالادى. كۇننىڭ قىرىق گرادۋستىق ىستىعىنا تۇسپا-تۇس كەلگەن كەزدەسۋلەردە وبلىس باسشىلىعى دا، قالىڭ جۇرتشىلىق تا «سەرپىنگە» قاتىسۋعا اسا ىقىلاستى ەكەندىگىن بايقاتتى. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ايتاحانوۆ ەرلان قۋانىش ۇلى «سەرپىن» جوباسى تۋرالى اقپاراتتاردى جەرگىلىكتى ب ا ق ارقىلى ناسيحاتتاۋعا قولداۋ كورسەتەتىنىن، ەلەكتروندىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى بەرىلەتىن جارنامالىق روليكتەرگە  جەڭىلدىك جاساۋدى تەلەكومپانيالاردىڭ باسشىلارىنان سۇرايتىنىن، اۋدان-اۋدانداردى ارالاپ ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە ۇيىمداستىرۋشىلىق باعىتتارداعى جۇمىستاردا كومەك كورسەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. وبلىس اكىمدىگىنىڭ باسپا ءسوز قىزمەتى ارقىلى «سەرپىن» جوباسىنىڭ ۇيلەستىرۋ كەڭەسىمەن جانە جوباعا قاتىسۋشى جوو باسشىلارىنىڭ ب ا ق وكىلدەرىمەن كەزدەسۋىن ۇيىمداستىرىپ، جىلدام اقپارات تاراتۋعا جاردەم ەتتى. كۇننىڭ ىستىعى اۋا شىمقالانىڭ ورتالىعىنداعى «جاستار» سارايىندا مەكتەپ ءبىتىرۋشى جاستارمەن كەزدەسۋ ۇيىمداستىرىلدى. 1200 ورىندىقتى ساراي تۇلەكتەر مەن ولاردىڭ اتا-انالارى، ۇستازدارى قاتارىمەن لىق تولى. بيىلعى جىلى مەكتەپ بىتىرۋشىلەر سانى جاعىنان وزگەلەردەن وق بويى وزىق تۇرعان تۇستىك وبلىستىڭ جاستارى «سەرپىن» تۋرالى اقپاراتتارعا سەرگەك قاراپ وتىرعانى بايقالدى. جوبا شەڭبەرىندە بىلتىرعى جىلى 815 گرانتتقا يە بولعان وڭتۇستىك جاستارى سولتۇستىككە اتتانۋعا دايار ەكەندىگىن تاعى دا اڭعارتتى.

ءۇشىنشى شەگىنىس. «سەرپىن-2050» ، شىن مانىندە، الەۋمەتتىك جوبا. وسى جوبا ارقىلى گرانتقا يە بولعان مەكتەپ تۇلەگى ءوز وتباسىنا جىلىنا 1 ميلليون كولەمىندەگى شىعىندى ۇنەمدەيدى ەكەن. ول شىعىننىڭ اتىن اتاپ، ءتۇرىن تۇستەيتىن بولساق مىناداي بولار ەدى: 340-370 مىڭ كولەمىندەگى وقۋ اقىسى، جاتاتىن ورىن، ءجۇرىپ-تۇرۋ شىعىنى ت.ب. ۇكىمەتتىڭ نازارىندا ەرەكشە باقىلاۋدا تۇرعان «سەرپىن» جوباسى ارقىلى قابىلداناتىن تالاپكەرلەرگە جاعداي جاساۋدا سولتۇستىك، شىعىس جانە باتىس وڭىرلەرىنىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى ايانىپ قالمايتىنى ايتىلعان سوزدەردەن، باياندالعان اقپارلاردان بايقالىپ جاتىر. كەيبىر جوو-نىڭ  باسشىلارى جاڭا جاتاقحانالارىنا «سەرپىن» جوباسىمەن تۇسكەن تالاپكەرلەرگە ۇسىناتىنىن  ايتىپ جاتتى. قازىنالى قوستاناي ءوڭىرىنىڭ وكىلى رەتىندە ءبىز دە ءوز تاراپىمىزدان ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ ەسىمىمەن اتالاتىن قوستاناي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنە ينجەنەرلىك تەحنيكالىق، اۋىلشارۋاشىلىعى جانە ونى وڭدەۋ تەحنولوگياسى، ۆەتەريناريا باعىتىنا 450 گرانت بولىنگەنىن ايتا كەلە، تالاپكەرلەردى گراننتار بايگەسىنەن باعىن سىناۋعا شاقىردىق. وزگە كىسىلەر دە وسىنداي مازمۇنداعى ويلارىن ورتاعا سالدى. ءبىراق تاڭداۋ تىزىگىنى – تالاپكەرلەردە.

تەكتۇرماس اۋليە جانە ايشا ءبيبى جەرىندە. «سەرپىننىڭ» شاشباۋىن كوتەرىپ جۇرگەن ساپارىمىزدىڭ ءۇشىنشى كەزەڭى قاسيەتتى اۋليەاتا جەرىندە ءوتتى. جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى كارىم كوكىرەكبايەۆ «سەرپىن» جوباسىنىڭ ماقسات-مۇددەسىن جۇزەگە اسىرۋ جولىنداعى قام-قاراكەتتەردى ارقالاپ جۇرگەن توپتى ارنايى قابىلداپ، قولعا الىنىپ جاتقان ءىستىڭ ءمان-ماڭىزىنا ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرعانىن جاسىرمادى. بۇل ورايدا، ءوڭىر باسشىسى بىلتىرعى جىلى جامبىل وبلىسىنان «سەرپىننىڭ» ءبىلىم گرانتىنا ىلىنگەن تۇلەكتەر سانىنىڭ از بولعانىنا قىنجىلىس ءبىلدىردى. وبلىستىڭ ءبىلىم جۇيەسىنىڭ باسشىسىنا مۇنداي ولقىلىقتىڭ ورىن العان سەبەبىن بايانداپ بەرۋدى تالاپ ەتىپ، بيىلعى جىلى بىتىرۋشىلەر مەن قالىڭ جۇرتشىلىقتى جوبا تۋرالى  اقپاراتتاندىرۋ، ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن قارقىندى جۇرگىزۋدى تالاپ ەتتى. حالقىنا جاقىن اكىم دەرەۋ سول جەردە الىستان كەلىپ وتىرعان جوو باسشىلارى مەن وكىلدەرىن قالا بويىنشا وتەتىن اتتەستات بەرۋ سالتاناتتارىنا قاتىستىرىپ، اۋدان-اۋداندى ارالاتۋعا كولىك بەرۋدى جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋدى ءوز ورىنباسارى  ە. مانجۋروۆقا تاپسىردى.

«اۋليەاتا» ءوىرىنىڭ اكىمىنىڭ قابىلدانۋىنان ارقالانىپ شىققان بىزدەر جامبىل وبلىسىنىڭ اۋداندارىنا جول تارتتىق. شىنىندا دا وبلىستىڭ جۇرتشىلىعى «سەرپىن» جوباسى جايلى اقپاراتتاردى دەن قويا تىڭداپ، مەكتەپ قابىرعاسىنان تۇلكەپ ۇشقان جاس تۇلەكتەرىن مەملەكەتتىك ءبىلىم گراتتارىنىڭ بايقاۋ بايگەسىنە قوسىپ، حالىققا جاقىن وسىنداي جوبانى ۇيىماستىرعان ۇكىمەت باسشىلارىنا ۇلكەن ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ جاتتى. جۇرتتىڭ ريزاشىلىعىنا كۋا بولعان بىزدەر ءوز وڭىرلەرىمىزگە ۇلكەن جاۋاپتىلىق كۇتىپ تۇرعان سالماقتى ارقالاپ قايتتىق...

«سەرپىن» جوباسى جاستاردىڭ مەملەكەت ەسەبىنەن تەگىن ءبىلىم الۋعا سەپتىگىن مول تيگىزەتىنى انىق. توپ بولىپ اتتانىپ، تۇستىك ءوڭىردى ارالاپ شىققان ساپاردىڭ قورتىندىسىنان تۇيگەن سالماقتى ويلاردىڭ ءبىر پاراسى وسىنداي بولدى.

الماسبەك ءابسادىقوۆ، ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى قوستاناي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقۋ جانە تاربيە پرورەكتورى