ۇلى جىبەك جولىنىڭ بويىندا ورنالاسقان شاھار ءارى قازاق حاندىعىنىڭ ىرگەتاسى قالانعان ولكە رەتىندە جامبىل وبلىسى اۋماعىنىڭ قازاقستان تاريحىندا الاتىن ورنى ەرەكشە. ءبىرى شەتى الاتاۋمەن يىقتاسىپ ەندى ءبىر قيىرى بالقاش كولىنە سۇعىنا ەنىپ، ءبىر شەكاراسى يەن دالاداعى مويىنقۇم بولىپ جالعاسقان وبلىستىڭ اۋماعىندا ايتۋلى تاريحي وقيعالار ورىن العان. سونىڭ ءبىرى ارابتار مەن قىتايلار اراسىندا وربىگەن اتلاح شايقاسى دەپ جازادى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى. 

ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ ءوزىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىندا قازاق جەرىنىڭ ءار نۇكتەسىنىڭ تاريحي وقيعالاردىڭ ورداسىنا اينالعانى ايتىلىپ، ولاردى ۇرپاق ساناسىندا قايتا جاڭعىرتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالادى. «ءاربىر حالىقتىڭ، ءاربىر وركەنيەتتىڭ بارشاعا ورتاق قاسيەتتى جەرلەرى بولادى، ونى سول حالىقتىڭ ءاربىر ازاماتى بىلەدى. بۇل – رۋحاني ءداستۇردىڭ باستى نەگىزدەرىنىڭ ءبىرى. ءبىز – ۇلان-عايىر جەرى مەن اسا باي رۋحاني تاريحى بار ەلمىز. ۇلى دالانىڭ كوز جەتپەيتىن كەڭ-بايتاق اۋماعى تاريحتا ءتۇرلى ءرول اتقارعان»، دەيدى ەلباسى.

قازاق تاريحىمەن بىرگە دۇنيە ءجۇزى تاريحىندا ءىز قالدىرعان وسىنداي وقيعانىڭ ءبىرى 751 جىلى تالاس وزەنى اڭعارىندا بولعان اتلاح شايقاسى ەدى. ورتا ازيانىڭ التىن قاقپاسى سانالاتىن قازاق جەرىن يەلەنۋ ءۇشىن بولعان بۇل شايقاس ارابتار مەن قىتايلار اراسىندا ءوربىدى. ول تۇستا قازىرگى قازاق جەرىنە بيلىك جۇرگىزىپ تۇرعان تۇرگەش قاعاناتىنىڭ ساياسي جۇيەسى تىم ءالسىز ەدى.

ءدال وسى تۇستا ورتا ازيا دالاسىنا يسلام ءدىنىنىڭ دە دەندەپ ەنىپ كەلە جاتقان ۋاقىتى ەدى. ارابتار ورتا ازياعا جورىقتارى بارىسىندا قىتايلىقتارمەن شيەلىنىسكە تاپ بولادى. وسىنداي ءىرى شايقاستاردىڭ ءبىرى 751 جىلى قازىرگى قازاقستان مەن قىرعىزستاننىڭ شەكارالاس اۋماعىنداعى تالاس وزەنىنىڭ اڭعارىندا بولعان. جۇڭگو اسكەرى مەن مۇسىلماندار اراسىندا جويقىن ۇرىس بولىپ مۇسىلماندار جەڭىپ شىعادى. وقيعا تاريحتا اتلاح شايقاسى دەگەن اتپەن قالادى. بۇل سوعىس جايلى ءال ماعديسي ءوز ەڭبەگىندە: «بەس كۇنگە سوزىلعان بۇل سوعىستا جۇڭگو اسكەرىنىڭ 45 مىڭى ءولىپ، 20 مىڭى تۇتقىنعا ءتۇستى» دەپ جازادى.

جالپى اتلاح شايقاسى بۇكىل ورتالىق ازيانىڭ تاريحي، مادەني جانە ساياسي كارتاسىن وزگەرىسكە ۇشىراتتى دەۋگە بولادى. سەبەبى مۇسىلمانداردىڭ جەڭىسى تۇركى حالىقتارىن قىتايدىڭ باسقىنشىلىق ساياساتىنان، يدەولوگيالىق قىسىمدارىنان ارىلۋعا جانە يسلام وركەنيەتىنىڭ دامۋىنا جول اشتى.