جۋىردا الماتىداعى دونەر كافەلەرىنىڭ بىرىنەن اس ىشكەن الپىس ادام ۋلانىپ، اۋرۋحاناعا تۇسكەنى جايىندا اقپارات كەڭىنەن تارادى. وسىنشالىقتى كوپ كىسىنىڭ دەنساۋلىعىنا زارار كەلگەنگە دەيىن اتالمىش كافەنىڭ سانيتارلىق جاعدايىن ءتيىستى مەكەمەلەر كەزىندە نەگە تەكسەرمەدى دەگەن سۇراق تۋىندايدى. ءيا، قالاداعى قىزمەتكەرلەردىڭ باسىم بولىگى ءتۇس كەزىندە جۇمىس ورنىنا تاياۋ ماڭداعى اسحانا، كافە، مەيرامحانالاردان تاماقتانۋدى ادەتكە اينالدىرعان. ارينە، ءوز قولىڭمەن ازىرلەگەن تاعامعا نە جەتسىن؟ قىز-كەلىنشەكتەر «ۇيگە جەتكەنشە كەش باتىپ، تاماق پىسىرۋگە ۇلگەرمەيمىز» دەگەندى كوپ ايتادى. اسىرەسە، ءتۇس كەزىندە كوبىمىز سىرتتان جۇرەك جالعاۋدى ادەتكە اينالدىرعانىمىز راس. كوپشىلىك تاماقتاناتىن ورىنداردىڭ يەلەرى تۇتىنۋشىنىڭ دەنساۋلىعىنا، تاماقتانۋشىنىڭ ءوزى سياقتى ادام ەكەنىن ۇمىتاتىن جاعدايلار تىپتەن جيىلەپ كەتكەن سياقتى.

وسىدان ءۇش جىل بۇرىن ءبىر تانىسىم دونەر كافەلەرىنىڭ بىرىندە جۇزدەن استام ادام جيىپ، اۋىزاشار وتكىزدى. اسحانا، كافەلەردىڭ ىدىس-اياعى بىركەلكى بولاتىنى بەلگىلى، ال بۇل كافەنىڭ ىدىستارى ءار جەردەن جينالعانداي اركەلكى. ءبارى تۇگەل دەسەم وتىرىك ەمەس، شەتتەرى كەتىك-كەتىك. مەن داياشى الدىما قويعان سىنىق تارەلكە مەن باكالدى بۇتىنىنە اۋىستىرۋدى تالاپ ەتتىم. داياشى ءبۇتىنىن بەردى، الايدا تارەلكەسى مەن شانىشقىسى شالا جۋىلعان. جيىركەنگەن مەن تازاسىن بەرۋدى سۇرادىم. ايتەۋىر نە كەرەك، الدىمىزعا قويعان استىڭ (تازالىق ساقتالىپ دايارلاندى ما، جوق پا، ءبىر قۇداي ءبىلسىن) ءدام تاتىپ، تارقاستىق.

قازىردە وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر، قىزمەت جاسىنداعى كوپشىلىك ءتۇس كەزىندە ءىرى سۋپەرماركەتتەردىڭ اسپازدىق بولىمدەرىنەن مانتى، سامسا، ت.ب. الىپ، جۇرەك جالعايتىنى بەلگىلى. ءبىز دە سولاردىڭ قاتارىندامىز. ساتىپ العان تاعامنىڭ ىشىنەن نەبىر ءتۇرلى قىل-قىبىر، تەمىر قيىندىلارى كەزدەسىپ جاتادى. ماسەلەن، گوگول كوشەسىنىڭ بويىنداعى كورنەكتى سۋپەرماركەتتەن ساتىپ الىنعان سامسا، مانتىنىڭ ىشىنەن تاس ۇگىندىلەرى، شاش، پلاستماسسا قيقىمدارى كەزدەسىپ، مەنەدجەرىنە اپارىپ بەرگەنبىز. مەنەدجەر كەشىرىم سۇراپ، ءتيىستى شارا قولداناتىنىن ايتىپ اقتالعانمەن، ءبىر اپتادان سوڭ سول جەردەن ساتىپ العان سامسانىڭ ىشىنەن تاس قيىرشىقتارى شىقتى.

بىردە جۇمىستان ۇيگە تىم كەش ورالعان سوڭ، تاماق دايىنداۋعا ۋاقىت بولماي،  اباي داڭعىلىنىڭ بويىنداعى ءىرى ساۋدا ورتالىقتارىنىڭ اسپازدىق بولىمىنەن 10 تال مانتى ساتىپ الدىم. سەنەسىز بە، سول مانتىنىڭ 8ء-نىڭ ىشىنەن سەلوفان قيىندىلارى شىقتى. پيازبەن بىرگە تۋرالعان سىڭايلى. ىشىندە پيازىنان سەلوفانى كوپ. كەلەسى كۇنى مەنەدجەرىنە ايتىپ ەدىم، بەت باقتىرمادى. «بىزدە ءبارى دۇرىس» دەۋمەن بولدى. سول ماركەتتەن قازى ساتىپ العان ەدىك. قازانعا سالعاننان مۇڭكىگەن جيىركەنىشتى ءيىس قولقانى قاپتى. شىرىگەن ەتتەن جاساپتى. بۇدان كەيىن بۇل دۇكەننەن تاماق ونىمدەرىن ساتىپ المايتىن بولدىق. اباي داڭعىلىنىڭ بويىنداعى كورنەكتى سۋپەرماركەتتەردىڭ بىرىنەن ساتىپ العان قازىنىڭ ىشىنەن بىلەكتەي تەرى كەسەگى شىقتى. وسىنداي وقيعالار بىرنەشە رەت  قايتالانعان سوڭ ەشبىر دۇكەننەن قازى ساتىپ المايمىز.

بىردە الماتى وبلىسىنداعى ءبىر اۋىلعا قوناققا باردىق. سول ءۇيدىڭ كەلىنى الماتىداعى ءىرى سۋپەرماركەتتەردىڭ بىرىندە جۇمىس ىستەيدى ەكەن. (ارينە قالاداعى بۇكىل ماركەت اتاۋلى ناشار دەگەن ءسوز ەمەس). ءوزىمىز كورگەن جايتتاردان ءسوز ەتىپ وتىرمىز. باسىندا ەدەن جۋۋشى بولىپ جۇمىسقا قابىلدانعان ول بۇگىندە مانتى جاساۋشى بولىپ ىستەيدى. كەلىننىڭ اڭگىمەسىن ەستىگەندە جاعامىزدى ۇستادىق. ءبىز كۇن سايىن بولماسا دا اندا-ساندا تاعام ساتىپ الىپ جۇرگەن سۋپەرماركەتتە مانتى، سامسالار وتە لاس جاعدايدا جاسالاتىن كورىنەدى. كەلىننىڭ سوزىنە سەنسەك، اسپازدىق بولمەسىنىڭ ءدال جانىندا دارەتحانا ورنالاسقان. كاناليزاسيا ءجيى ىستەن شىعادى ەكەن. سونداي كۇندەردە لاس يىسكە بوككەن بولمەدە بىلعانىش سۋدى باسىپ ءجۇرىپ قىز-كەلىنشەكتەر مانتى جاسايدى ەكەن. «ەتتى تۋراپ جاتقاندا كەيدە جەرگە ءتۇسىپ قالادى. وندايدى جەردەن سىپىرىپ الىپ، فارشقا قوسا سالامىز. بارلىق تاعامدار وسىلاي جاسالادى. ال كوپشىلىك تۇتىنۋشىلار تەك جالتىراعان ۆيتريناعا  قاراپ، بۇل دۇكەنگە كوپ كەلەتىن سياقتى. تازالىق مۇلدەم جوق. ءوزىمىز قارنىمىز اشقاندا گريل تاۋىقتى عانا جەيمىز. ودان باسقاسى لاس جاعدايدا دايىندالعان» دەپ اعىنان جارىلدى ول.  

جالپى كوپشىلىك ساتىپ الۋشىلار تۇتىنۋشىلىق قۇقىن داۋلامايتىنى بەلگىلى. ۇساق-تۇيەك ءىس دەپ ەسەپتەيتىنىمىز. «اۋرۋ — استان» دەگەن ءسوزدى حالقىمىز بايىرعى زاماننان ايتىپ قويعان عوي. ەلىمىزدە سوڭعى ۋاقىتا ىشەك-قارىن اۋرۋلارى كوبەيىپ كەتتى. تازالىعى جوق جەردە دايارلانعان، بۇزىلعان ونىمنەن پىسىرىلگەن تاعام ادامنىڭ تۇبىنە جەتەتىنە (بىردەن بولماسا دا باياۋ) بىلگەنىمىزبەن اسا ءمان بەرمەيمىز. ناتيجەسىندە اۋرۋدان سۇلاپ تۇسكەندە عانا «دەنساۋلىعىمدى ەرتەرەك نەگە ويلامادىم؟» دەپ وكىنەمىز.

اسحانالاردى تەكسەرەتىن جاۋاپتى مەكەمەلەر جۋىردا بولعان «دونەر وقيعاسىنان» كەيىن كوپشىلىك تاماقتانۋ مەكمەلەرىنە قويىلاتىن تالاپتى كۇشەيتكەنى ءجون-اۋ.

ايجان ءالجان

25 جاس

الماتى قالاسى