جازۋشى ءابىش كەكىلبايەۆ دۇنيەدەن وزدى

/uploads/thumbnail/20170708205428550_small.jpg

قازاق ادەبيەتىنىڭ قارا نارى، جازۋشى ءابىش كەكىلبايەۆ 76 جاسىندا دۇنيەدەن وزدى.

قوعام  جانە مەملەكەت قايراتكەرى، قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى، ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى مەن ل.گۋميليەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇرمەتتى پروفەسسورى، الەۋمەتتىك عىلىمدار اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى، حالىق جازۋشىسى ءابىش كەكىلبايەۆ 1939 جىلى 6 جەلتوقساندا ماڭعىستاۋ وبلىسى، ماڭعىستاۋ اۋدانى (بۇرىنعى گۋريەۆ وبلىسى)، وڭدى اۋىلىنىڭ مىرزايىر دەگەن جەرىندە تۋعان.

 1957 جىلى تاۋشىقتاعى مەكتەپتىڭ 1 سىنىبىنا بارىپ، 1948-1954 جىلدارى وڭدى ورتالاۋ، ال 1956-57 جىلدارى ءۇشتاعانداعى ورتا مەكتەپتە وقيدى.

1957 جىلى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىنە تۇسەدى. ۋنيۆەرسيتەتتە ادەبيەت بىرلەستىگىن باسقارىپ، جاس تالاپتار شوعىرىن جارىققا شىعارادى. سوڭعى كۋرستا وقىپ ءجۇرىپ، «قازاق ادەبيەتى» گازەتىندە قىزمەت اتقارادى.

1962 - 1965 جىلدار ارالىعىندا «لەنينشىل جاس» گازەتىندە ءبولىم مەڭگەرۋشىسى بولىپ ىستەدى.1965-1968 جىلدارى قازكسر مادەنيەت مينيسترلىگىندە،1968-1970 جىلدارى كەڭەس ارمياسىنىڭ قاتارىندا،1970-1975 جىلدارى «قازاقفيلم» ستۋدياسىندا باس رەداكتور،

1975-1984 جىلدارى قازاقستان كپ وك مادەنيەت بولىمىندە نۇسقاۋشى، سەكتور مەڭگەرۋشىسى،1984-1986 جىلدارى قازكسر مادەنيەت ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى،1986-1988 جىلدارى قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسىنىڭ 2ء-شى حاتشىسى،1989-1990 جىلدارى قازكسر تاريحي جانە مادەني ەسكەرتكىشتەردى قورعاۋ قوعامى ورتالىق كەڭەسىنىڭ ءتورالقا ءتوراعاسى،1990 جىلى قازاقستان كپ وك ءبولىم مەڭگەرۋشىسى.

1991 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارى كەڭەسىنىڭ مادەنيەت، ءتىل جانە ۇلتارالىق قاتىناستاردى دامىتۋ جونىندەگى كوميتەتتىڭ ءتوراعاسى،1992-1993 جىلدارى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى،1993-1995 جىلدارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك كەڭەسشىسى.1994-1995 جىلدارى قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى، 1996-2002 جىلدارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى بولىپ ىستەدى.

2002 جىلدان باستاپ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتى. ءابىش كەكىلباي ۇلى قازاقستان جوعارعى كەڭەسىنە ەكى رەت، ماجىلىسىنە ءبىر رەت بالامالى نەگىزدە دەپۋتات بولىپ سايلانادى.

ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ العاشقى ولەڭدەر جيناعى «التىن شۋاق» 1962 جىلى، «ءبىر شوكىم بۇلت» 1965 جىلى جارىق كوردى.

اۋىل ومىرىنەن جازىلعان پوۆەست، اڭگىمەلەر جيناعى «دالا باللادالارى» - ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ كەڭ تىنىستى ەپيك، سۋرەتكەرلىك بولاشاعىن تانىتادى. 1974 جىلى «داۋىرمەن بەتپە-بەت» سىن ماقالالار جيناعى، «ءبىر ۋىس توپىراق»، 1979 جىلى «تىراۋ تىراۋ تىرنالار»، ماڭعىستاۋ تۇبەگىنىڭ وتكەنى، بۇگىنى، بولاشاعى تۋرالى «ۇيقىداعى ارۋدىڭ ويانۋى» تاريحي تانىمدىق بايان، 1982 جىلى «شىڭىراۋ» پوۆەستەر جيناعى، 1992-93 جىلدارى تاڭدامالى ەكى تومدىق، 1995 جىلى «زامانمەن سۇحبات» 1998 جىلى «ازاتتىقتىڭ اق تاڭى»، پۋبليسيستيكالىق ماقالالارى، تولعامدارى، 1999 جىلى 12 تومدىق شىعارمالار جيناعى جارىققا شىقتى.

ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ «ۇركەر» (1981)، «ەلەڭ-الاڭ» (1984) روماندارى قازاق ادەبيەتىنىڭ ۇلكەن تابىسى رەتىندە باعالانىپ، قازاق كسر مەملەكەتتىك سىيلىعىن الدى.

2001 جىلى شىققان «تالايعى تاراز»، 2002 جىلى شىققان «شاندوز» تاريحي تاقىرىپتى عىلىمي دايەكپەن، دەرەكپەن تۇسىنىكتى ۇعىمدى ەتىپ جەتكىزۋدىڭ جاڭا باعىت-باعدارىن بەلگىلەپ بەردى. 2009 جىلى «سىر دەستە» دەپ اتالاتىن اۆتوردىڭ كوپ جىلدىق وي-تولعاۋلارى، ەسسە، ەستەلىك، سويلەگەن سوزدەرىنىڭ 5 تومدىق جيناعى جارىققا شىقتى. ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ كوپتەگەن شىعارمالارىتمد حالىقتارى مەن شەتەل تىلدەرىنە اۋدارىلعان. ول قازسسر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ1986، قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ بەيبىتشىلىك جانە رۋحاني كەلىسىم سىيلىعىنىڭ -1995، «وتان» وردەنىمەن -1999، تۇركى ەلدەرى قاۋىمداستىعىنىڭ شەشىمىمەن «تۇركى دۇنيەسىنە سىڭىرگەن ەڭبەگى ءۇشىن سىيلىعىن» الادى. 2003 جىلى «قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ» وردەنىمەن ماراپاتتالدى. شاندوز» «اڭىزدىڭ اقىرى»، «ۇركەر»، «ەلەڭ-الاڭ»، «كونەس لەگەندى»، «پلەيادى - سوزۆەزديە نادەجدى»،«ۆسپولوحي» روماندارى، «ءبىر شوكىم بۇلت»، «كۇي»، «بايگەتورى»، «شىڭىراۋ»، «باسەكە»، «حانشا داريا حيكاياسى»، «قۇس قاناتى»، «ءبىر شوق جيدە»، «شەتكەرى ءۇي» پوۆەستەرى جارىق كوردى.

ك.گوسسيدىڭ - «تۋرانبيكە حانشايىم»، ا.پ.چەحوۆتىڭ - «ۆانيا اعاي»، ۆالەحو انتونيو بۋەرونىڭ - «بۇگىن مەيرام، بۇگىن توي»، گەنريك يبسەننىڭ- «ۇرەي»، ل.داركونىڭ - «سۇيىكتىم مەنىڭ، ەلەكترا!»، ۋ.شەكسپيردىڭ - «رومەو مەن دجۋلەتتا»، ۋ.شەكسپيردىڭ -«كوريولان»، ۋ.شەكسپيردىڭ - «كورول لير»، م.ءفريشتىڭ  «عىلىم قۋعان دون-جۋان»  شىعارمالارىن قازاق تىلىنە اۋدارعان.

ماراپاتتارى: قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى، وتان وردەنى، نازاربايەۆ وردەنى، ق ر تاۋەلسىزدىگىنە 10 جىل مەدالى، ق ر پارلامەنتىنە 10 جىل مەدالى، استانا قالاسىنا 10 جىل مەدالى، قۇرمەت بەلگىسى وردەنى، دوستاستىق وردەنى، قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ يەگەرى، ەلباسىنىڭ بەيبىتشىلىك جانە رۋحاني كەلىسىم سىيلىعىنىڭ يەگەرى (1995 ج.)، قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى، ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى.

 

 

قاتىستى ماقالالار