Qazaq óneriniń kórnekti tulǵasy, Qazaqstannyń halyq artısi, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Sábıt Qońyrbaıuly Orazbaev 1936 jyly OQO (burynǵy Shymkent oblysy) Saıram aýdany, Báıdibek aýylynda dúnıege keldi. 1955-1959jj. Qazaqtyń Memlekettik Qurmanǵazy atyndaǵy Ulttyq konservatorıasyn Qazaqstanda kásibı akterlik joǵary bilim alýshylardyń alǵashqy tobynda oqyp-bitirdi. Kórnekti ustaz-rejısser A.Toqpanovtyń sheberhanasynan tálim alǵan ol 1960 jyly Qazaq Memlekettik M.Áýezov atyndaǵy akademıalyq drama teatrynyń akterlik quramyna qabyldanǵannan bastap osy sahnada úzilissiz óner kórsetip keledi.
Ulttyq teatrǵa sapalyq ózgeris ákelgen 60-jylǵylar býynynyń kórnekti ókili, qara shańyraq sahnada ulttyq jáne álem klasıkasy, qazirgi zaman dramatýrgıasynan júzden asa keıipkerdi somdaǵan Sábıt Orazbaevtyń búgini – ulttyq qunary, pálsapasy myqty qazaq óneriniń jan-jaqty bıik shyńyn jáne jarasymdy jalǵastyǵyn tanytady.
Teatrdaǵy eń alǵashqy roli «Aıman-SHolpandaǵy» Balpyqtan keıin «Beý qyzdar-aı!» (Q.Shańǵytbaev, Q.Baıseıitov), «Bóltirik bórik astynda», «Qudaǵı kelipti» (Q.Muhamedjanov) spektáklderindegi Sultan men Arystan jas akterdiń komedıalyq talantyn tanytsa, alǵashqy sahnalyq úlken tájirıbeden ótkizgen kúrdeli roli Z.Shashkınniń «Jaıaý Musasyndaǵy» ánshi-kompozıtor Jaıaý Musa boldy. Talantty jas M.Áýezovtiń «Qaragóz» tragedıasyndaǵy Dýlat, Sh.Qusaıynovtyń «Aldar Kóse» komedıasyndaǵy Aldar Kóse syndy keıipkerlerimen dramalyq sıpaty mol ánshilik ónerine de tánti etti. Qarashańyraq sahnasynda elý jeti jyldan beri óner kórsetip kele jatqan tulǵa «sahnada baı da, patsha da, danyshpan da, aqymaq ta, jaýyz da bolyp oınady», ıaǵnı psıhologıasy, bolmysy, áleýmettik mártebesi ártúrli keıipkerlerdiń ómirin shynaıy keshti. Olardyń birazyn atap aıtar bolsaq:
ulttyq kalassıkadan – M.Áýezovtiń «Abaıynda» Maǵaýıa, «Qara qypshaq Qobylandysynda» Birsimbaı, «Qıly zamanynda» Jámeńke, «Dos-bedel dosynda» Jappas, Ǵ.Músirepovtiń «Qozy Kórpesh-Baıan sulýynda» Jantyq, Á.Nurpeıisovtiń «Qan men terinde» «qazaq qarttarynyń jıyntyq obrazy, halyqtyq minezdiń syǵyndysy» Súıeý, T.Ahtanovtyń «Antynda» Ábilhaıyr han, Q.Muhamedjanov, Sh.Aıtmatovtyń «Kóktóbedegi kezdesýinde» Isabek, Q. Muhamedjanovtyń «Biz perishte emespizinde» Esen, t.b;
zamanaýı dramatýrgıadan - O.Bodyqovtyń «Dala tutqynynda» Dostoevskıı, Q.Muqashevtiń «Partorgynda» Qasym, S. Júnisovtiń «Ajar men ajal», «Kemeńgerler men kóleńkelerinde» Bópish, Syǵanaq, D.Isabekovtiń «Tynyshtyq kúzetshisinde» Ormantaı, B.Muqaıdyń «Toıat túninde» Joldas Janǵazıevıch, t.b;
álemdik klasıka men baýyrlas elder dramatýrgıasynan - A.Ostrovskııdiń «Jazyqsyz aıyptylarynda» Mýrov, L. Drúkonyń «Elektra, súıiktim menińinde» Egısto, Gogoldiń «Revızorynda» Dýanbasy, Chehovtyń «Súıikti meniń aǵataıymynda» Serebrákov, Sofokldyń «Edıp patshasynda» Tıresıı, M.Baıdjıevtiń «Jekpe-jeginde» Eskendir, S.Ahmadtyń «Kelinder kóterilisinde» Mekemtas, M.Ǵaparovtyń «Tuzdy shólinde» Prezıdent, K.Ashırdiń «Qabyl – Adam ata perzentinde» İbilis, t.b. Qaıtalanbas oıyn órnegi bar rolderiniń qaı-qaısysynda da akterdiń, eń aldymen, sýretkerlik túısigi men tereń rýhanı izdenisteri júlgelenedi. Sahnada shynaıy sezimder men zerdeleýler bıiginen kórinip otyratyn úlken sheberdiń keıipkerleri jınaqtyq beıne deńgeıine kóteriledi.
Búgingi ýaqyt bıiginen kóz salǵanda, S.Orazbaevtyń kórnekti rejıser Á.Mámbetovtiń seriktesteri qatarynan tabylǵanyn, ulttyq sahna óneriniń HH ǵasyrdaǵy juldyzdy shaqtaryn qatarlastarymen birge jarqyratqanyn paıymdaısyz.
Qara shańyraqtyń negizin salýshy býynnyń dástúr-ónegesin laıyqty jalǵastyra bilgen kórnekti akterdiń táýelsiz Qazaqstannyń sahna ónerin damytýdaǵy eńbegi de úlken. Bul oraıda M.Baıserkenovtiń «Abylaıhannyń aqyrǵy kúnderindegi» ataqty Buqar jyraý – Táýelsizdiktiń alǵashqy kezeńinde ulttyq ıdeıaǵa qyzmet etken kórkem beıne. A.Súleımenovtiń «Tórt taqta-jaınamaz» drama-dıalogynda «Qan men terdegi» Súıeýdiń jalǵasyndaı Ábdinásim shal, D.Isabekovtiń «Eski úıdegi eki kezdesýindegi» Aıtóre, B.Muqaıdyń «Ómirzaıasyndaǵy» Álı, teatrdyń qazirgi repertýarynda tabysty júrip jatqan F.Býlákovtyń «Otyz ulyń bolǵansha...» jáne B.Jakıevtiń «Júreıik júrek aýyrtpaı...» qoıylymdaryndaǵy Abdolla jáne Qarıa syndy keıipkerler - árqaısysynyń kún keshken qoǵamy, tarıhı ortasy ózge bola tura ózara ulttyq myqty dilimen úndesetin, júreginde óz zamanynyń derti bar, qoǵamdyq-áleýmettik tıp deńgeıine kóterilgen beıneler.
Akterdiń ulttyq kınoda jasaǵan qadaý-qadaý rolderi de qoǵamdyq-áleýmettik qýatymen erekshelenedi. Bul - «Kóshpendilerdegi» Tóle bı, ásirese, «Birjan sal» kórkem fılmindegi «halyq yntymaǵynyń dińgegi kári bı» (Á.Kekilbaev)Mańǵyl beınesine bek qatysty. Al, telefılmderdegi, radıoqoıylymdardaǵy eńbekteri - kúıshi Seıtek, Jambyl rolderi, Qazaq teledıdarynyń altyn qoryna jazylǵan, aıtylý máneri erekshe «Aıman-SHolpan» jyry, taǵy da basqa fılm-konsertteri, halyqtyń rýhanı mýzykalyq murasyn nasıhattaýy da ónerge qosylǵan úlken úles.
S.Orazbaev san qyrly talantymen, ulttyq bolmys-parasatymen halyq súıispenshiligine bólengen tulǵa. «Bala kezinen jyr-dastandar tyńdap ósken» topyraǵy qunarly, óneri nurly jyraý, sazger, ánshiniń «dombyrany saýsaqpen emes, kóńilmen sóıletetin» (T.Álimqulov) qaǵys-qasıetin baǵalaıtyn qalyń kópshilik M.Maqataevtyń óleńderine jazylǵan «Toqta botam, atań keledi artyńda!», «Súrinip ketpe», «Búgin meniń týǵan kúnim…» ánderin, «Tóle bıdiń tolǵaýyn» súıip tyńdaıdy.
Sanasy sergek, jadysy zerek tulǵanyń teatr tarıhy, áriptesteri, áleýmettik ortasy men qoǵamy týraly «Almaty aqshamynda» jarıalanǵan mándi de qyzǵylyqty áńgimeleri «Ómirdiń ózi – teatr», «Tazarǵyń kelse, teatrǵa bar» atty eki tom bolyp jaryq kórýi de – rýhanıatymyzdyń oljasy. San qyrly talanttyń endigi bir parasy – fotoóneri. Kórnekti akter jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt boıy túsirgen sýretteri jáne beınetaspalary búginde ulttyq ónerdiń qundy tarıhyna aınaldy.
Parasatty óneri - ónegeli ómirsalty, ustanymy, úlken júregi, ózgege degen janashyrlyǵy, qamqorlyǵymen nurlanǵan kórnekti akter otbasynda ardaqty áke, súıikti jar jáne qadirmendi ata. Al, ózindik sahna mektebi, ómirdegi ulaǵatty isteri jas urpaqqa úlgi-ónege qaıratker S.Orazbaevtyń ulttyq ónerge sińirgen eńbegi laıyqty baǵalanyp, Qazaqstannyń halyq artısi (1976), Memlekettik syılyqtyń laýreaty (1994), sondaı-aq Ózbekstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen artısi (1994) ataqtaryna ıe boldy. Eńbek Qyzyl Tý jáne «Otan», «Parasat» ordenderimen marapattaldy.
Seksenniń seńgirine shyqqan abyroıly mereıtoıyńyz qutty bolsyn, Qazaq sahnasynyń Abyzy! Sizge aldaǵy ýaqytta da tolaıym shyǵarmashylyq tabystar men úlken adamı qýanyshtar tileımiz.
Sábıt Orazbaevtyń 80 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan kesh 2016 jyldyń 21 mamyrynda saǵat 17.00-de M.Áýezov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademıalyq drama teatrynda ótedi.
