Úkimet janyndaǵy Jer reformasy jónindegi komısıa otyrysynda Aıdyn Egeýbaev degen azamat Shyǵys Qazaqstan oblysy Úrjar aýdanynda qytaılyq kompanıaǵa 87 myń gektar jer berilgenin, ol kelisim Berdibek Saparbaev SHQO-da ákim bolyp turǵanda júzege asqanyn málimdegen bolatyn. Qazir Aqtóbe oblysynyń ákimi bolyp otyrǵan B. Saparbaev atalǵan málimdemege narazylyq bildirip, óziniń sheteldik kompanıaǵa jer berýge qatysy joqtyǵyn dáleldeý maqsatynda Aıdyn Egeýbaevtiń ústinen sotqa aryz da túsirgen edi. Osy daýly máselege qatysty zańger, «Alash joly» qozǵalysynyń belsendisi Maqsat İlıasuly redaksıamyzǵa maqala joldapty. Qos taraptyń da ustanymyna beıtaraptylyq tanytyp, saıt betinde pikir bildirýge múmkindik beretinimizdi eskerte otyryp, oqyrman nazaryna Maqsat İlıasulynyń maqalasyn usynamyz.
Aqtóbe oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaev týraly buryndary syrtynan memleketshil, iri laýazym ıeleri ishindegi bir jibi túzýi dep oılaıtynmyn. Biraq, keıde ókinishke qaraı «adal degen qazannan shoshqanyń basy shyǵyp» jatady emes pe?
Áli esimizde, Berdibek Mashbekuly Shyǵys Qazaqstan oblysyn basqaryp turǵanda 2013 jyly 06 qyrkúıekte Astanada brıfıń ótkizip, onda «Paıdalanylmaı jatqan jerlerdi nege qytaılarǵa bermeske? Onda bizdiń adamdar jumys isteıdi, qosymsha qarjy tabamyz», – dep eldi shý etkizgeni bar. Ol týraly biraz gazetter, (onyń ishinde «Túrkistan» gazeti de bar http://archive.turkystan.kz/kz/articles/view/30060) saıttar jazyp, renish bildirgen soń Berdibek myrza «Túrkistan» gazetiniń oqyrmandaryna arnaıy hat jazyp, (http://archive.turkystan.kz/kz/articles/view/31199) «meniń aıtqan sózimdi burmalapty» dep aqtalǵany bar edi.
Sol aqtalý hatynda Berdibek Saparbaev bylaı deıdi: «Ras, men qytaı ınvestısıasyn paıdalaný kerek dedim. Onyń mysaly Shyǵys Qazaqstanda bar. Máselen, Úrjar aýdanynda «Bátýa» degen JSHS jumys isteıdi. Paıdalanyp otyrǵan jeri 80 sharshy shaqyrymdy alady. Quryltaıshysy – 100 paıyz ózimizdiń azamattar. Dıhandary – 100 paıyz qazaqtar. «Údemeli ındýstrıalyq ınovasıalyq damý» baǵdarlamasy boıynsha jumys istep otyrǵan sharýashylyq. Osy sharýashylyq sýarmaly jermen birge shóleıt jerdiń ózin ıgerip jatyr. 3 myńnan astam gektar jerge dándi daqyl ekti, onyń 2300 gektaryna bıyl soıa shyǵardy, 700 gektar jerdiń ónimin tamshylap sýǵarý ádisimen óndirip otyr. Al osy sharýashylyqtyń egistiktegi tehnıkasy (30-dan asyp jyǵylady) túgel qytaıdiki. Nege? Óıtkeni qytaı tehnıkasy ózgelerdikinen áldeqaıda arzan. Ol – bir. Ekinshi, osynshama jerdi ıgerý úshin ınvestısıa kerek. Ony qaıdan alady? Bankilerden. Ózimizdiki bolsyn, sheteldiki bolsyn. Bular Qytaı bankilerinen de alǵan (óıtkeni onyń óz jeńildikteri bar). Sóıtip, 3 000 ga jerdi ıgerip, paıda taýyp otyr. Neniń arqasynda? Qytaı ınvestısıasy men tehnıkasynyń arqasynda. Qazir Qytaı ekonomıkasy dáýirlep tur, jyldan jylǵa kúsheıip keledi, olardyń bankisi az paıyzben nesıe berip jatsa, onysy bizdiń sharýashylyqtardyń damýyna septigin tıgizip otyrsa, biz nege odan qashýymyz kerek? Men qytaı ınvestısıasyn tıimdi paıdalanyp, ıgerilmeı jatqan jerimizdi ıgereıik dep osy turǵyda aıtqanmyn. İstiń kózin taýyp otyrǵan osyndaı sharýashylyqtardy biz qoldaýymyz kerek, olardyń ınvestısıa alýyna járdem jasaýymyz qajet».
Muny nege eske túsirip otyr deısiz ǵoı? Jer reformasy jónindegi úkimettik komısıanyń birinshi jınalysynda «Alash joly» qozǵalysynyń beldi múshesi, qoǵam belsendisi Aıdyn Egeýbaev SHQO, Úrjar aýdanynda 87 myń gektar jerge ıe bolyp otyrǵan sharýashylyqtarda qytaılyqtardyń úlesi bar ekenin jáne ol jerlerdiń dál Berdibek Saparbaev oblys ákimi bolyp turǵan kezde berilgeni týraly málimdegen edi.
Odan beri birneshe aıdyń júzi bolyp, el ol shýly málimdeme týraly umyta da bastaǵandaı edi. Alaıda, ótken aptada Berdibek Saparbaev «Alash joly» qozǵalysynyń múshesi Aıdyn Egeýbaevty sotqa bergenin málimdedi jáne onda joǵaryda atalǵan 87 myń gektar jerdiń kimderge tıeseli ekeni týraly Úrjar aýdany ákiminen arnaıy anyqtama hat alǵanyn atap ótti. Ol anyqtamada daýly 87 myń gektar jerdiń shamamen 30 myńy «Dáremet» JSHS (dırektory S. Hvan), 8,7 myńy «Yrǵyn» JSHS (dırektory A. İzimǵalıev), 48,9 myńy «Manfaǵat» JSHS (dırektory N. Tasmuratov) berilgen eken.
Ókinishke qaraı Úrjar aýdany ákiminiń hatymen tanysa almadyq. Sondyqtan endi bizdegi qujattarmen tanys bolyńyzdar.
Jalpy SHQO jer máselesindegi túıindi jaǵdaılar birneshe detektıvtik kitapqa arqaý bolarlyq. Sondyqtan bul joly tek joǵaryda atalǵan «Dáremet» JSHS týraly sóz qozǵaıyq.
Shynynda da Úrjar aýdandyq ákimdiginiń 27.10.2010j. №524 qaýlysymen «Dáremet» JSHS (BIN 101040002782) 2188 ga. jerdi 49 jylǵa jalǵa alady. Odan keıin 02.12.2010 j. aýdan ákiminiń №568 qaýlysymen 7250 ga, aýdan ákiminiń 24.01.2011 jylǵy № 29 qaýlysymen jalpy kólemi 20384 ga aýylsharýashylyq jerin 49 jylǵa jalǵa alady. Sonda barlyǵy 29822ga. jerge ıe bolady.
Alaıda, «Dáremet» JSHS 11.02.2011j. jerdi ýaqytsha paıdalaný týraly kelisim shart negizinde barlyq 29822 ga. jerdi «Bátýa» JSHS ótkizip jiberedi. Endi «Bátýa» JSHS qaıdan shyqty deısiz ǵoı?
QR Ádilet mınıstrliginiń málimeti boıynsha «Bátýa» JSHS (BIN 101040013351) quryltaıshylary «Dáremet» JSHS (úlesi 55%) jáne «Ýeız Grýp» JSHS (BIN 100440003009) (úlesi 45%) bolyp 21.10.2010 j. qurylǵan. Eń qyzyǵy «Dáremet» pen «Bátýa» JSHS bir kúnde qurylǵan.
Al «Ýeız Grýp» JSHS (dırektory Hoa Bın) jalǵyz quryltaıshysy Qytaıdyń «Kazakhstan Development limited» kompanıasy. «Kazakhstan Development limited» kompanıasynyń jalǵyz quryltaıshysy Djang Veıdong (Zhang Weidong) 26.01.1965 j. t. Gonkong azamaty. G360199725.
Keıbir aqparattarǵa qaraǵanda qazirgi kúni SHQO, Úrjar aýdanynda «Bátýa» JSHS Qytaı eliniń 13 azamaty jumys istep jatyr. Olar:
1. Wu Yuanbin ( Vý Iýanbın)24.10.1981 j.t PE 0186722
2. Bai Libo (Baı Lıbo) 14.03.1979 j.t RE 0449276
3. Zhao Fujin (Chjao Fýszúı) 16.12.1972 j.t RE 0189688
4. Li Ping ( Lı Pıng) 21.09.1964 j.t RE 0449259
5. Yi Jia (Iý Djıa) 20.06.1983 j.t RE 0186717
6. Han Lei ( Han Leı) 18.03.1981 j.t RE 0712814
7. Zhang Guoming (Djang Goýmıng) 13.11.1976 j.t RE 0712814
8. Wei Wei (Veı Veı) 07.08.1983 j.t RE 0186723
9. Sun Dawei ( Sýnn Daveı) 13.04.1988 j.t RE 0449272
10. Wei Bin (Veı Bın) 18.08.1969 j.t RE 0186719
11. Li Rui (Lı Rýı) 17.04.1979 j.t RE 0451256
12. Pan Hongling (Pan Honglıng) 30.09.1974 j.t RE 0712826
13. Liu Xinhong (Lú Ýsınhong) 19.12.1968 j.t RE 0186716.
Olaı bolsa Berdibek Saparbaevtyń «Úrjar aýdanynda «Bátýa» degen JSHS jumys isteıdi. Paıdalanyp otyrǵan jeri 80 sharshy shaqyrymdy alady. Quryltaıshysy – 100 paıyz ózimizdiń azamattar. Dıhandary – 100 paıyz qazaqtar» degen sózi ótirik bolyp shyǵady.
Ekinshi jaǵynan meniń «QR «Jer kodeksi» boıynsha sheteldikter Qazaqstannyń aýylsharýashylyq jerlerine ıe bola alady» degen sózimniń bir dáleli osy. Sebebi, SHQO Úrjar aýdany ákiminiń 2013 j. № 14 qaýlysy boıynsha 5,3 ga. jer «Bátýa» JSHS jeke menshigine de berilgen.
Budan keıin Berdibek Mashbekulynyń «Men SHQO ákim bolyp turǵan kezimde 1 gektar jer de sheteldikterge satylǵan emes» degen sózine qalaı senemiz?
Ol az deseńiz SHQO qazirgi kezde qytaıdyń jeke nemese zańdy tulǵalarynyń qatysy bar úsh kompanıa aýylsharýashylyq salasynda jumys isteıdi. Onyń biri Besqaraǵaı aýdanyndaǵy 14,757 myń ga. jerge ıe bolyp otyrǵan «Lýn Sın» (TOO LONG XIN) kompanıasy bolsa, Ulan aýdanynda 145 ga. jáne Zyránovsk aýdandaryn 6,4 ga. jeri bar taǵy eki kompanıa jumys isteýde.
Jaqynda áleýmettik jelide eger Berdibek Saparbaev Aıdyn Egeýbaevty sotqa berse men Aıdynnyń qorǵaýshysy bolatynymdy eskertken edim. Endi sot barysynda Berdibek Mashbekuly ataǵan «Dáremet» JSHS, «Yrǵyn» JSHS, «Manfaǵat» JSHS basqa taǵy birneshe seriktestikterdiń bir-birimen baılanysy, olardyń jerdi qalaı alǵany jáne kimder arqyly ıe bolǵany týraly sóz bolmaq.
"Bátýa" JSHS 2011 jyly jumys istegen 70 jastaǵy Veı myrza. Qazir seriktestikte onyń balasy jumys isteýde deıdi aqparat kózderi
Aldyn ala eskertip qoıaıyn, tirisi bar, ómirden ozǵany bar kóptegen atynan at úrketin, ataǵy aı bilegen óte joǵary laýazymdy adamdardyń aty atalýy ábden múmkin. Sondyqtan, qyzyqtyń kókesi alda ekenin aıtqym keledi.
Onyń ishinde Qytaıdan Qazaqstan aýyl sharýashylyǵyna quıylýy tıis $1,5 mlrd. qaıda ketkeni, qansha mlrd. teńge sýbsıdıa men memlekettik Jol kartasy baǵdarlamasy arqyly bólingen birneshe mlrd. teńgeniń qalaı «ıgerilgeni» týraly da sóz bolmaq.
Ákim myrza óz talap-aryzyn Almaty qalasynyń sotyna jibergenin málimdepti. Al QR Azamattyq is júrgizý kodeksiniń 29-baby boıynsha talap-aryz jaýapkerdiń turǵylyqty jerine baılanysty beriledi. Al Aıdyn Egýbaev Astanada turady, Astanada tirkelgen. Ákim myrza muny bilmedi ma eken, álde Almatyda tanys sýdıasy bar ma, ol jaǵyn da bile almadyq...
«Alash joly» qozǵalysy jer máselesine baılanysty osyndaı zańsyzdyqtardy áshkereleýge shyndap kirisip jatyr. Budan ári de túrli aqparattardy jarıalamaqpyz. Eger Sizderde de naqty, dálelderimen jerge baılanysty zańsyzdyqtar men ádiletsizdikter bolsa hat jazyp, habarlasyńyzdar.
Maqsat İlıasuly
«Alash joly» qoǵamdyq qozǵalysynyń belsendisi
