Halyqaralyq IýNESKO uıymy 2016 jyly Almaty qalasynyń 1000-jyldyǵyn mereıtoılyq kúnder tizimine engizý týraly sheshim qabyldaǵan bolatyn. Almaty jáne Jetisý óńiriniń Qazaqstan tarıhyndaǵy orny erekshe. Almatynyń myńjyldyq tarıhy jaıly sóz qozǵaǵanda bul aýmaqty ejelgi adamnyń ejelgi zamandarda-aq mekendegenini belgili. Osy oraıda QR Memlekettik ortalyq mýzeıinde Almaty qalasynyń Ákimdigimen birlesip Almaty qalasynyń 1000 jyldyǵyna arnalǵan «Almaty – ǵasyrlar kýási » atty kórme ashylmaq. Bul týraly Qamshy.kz habarlaıdy.
Bul týraly mýzeıdiń baspasóz hatshylyǵy habarlaıdy.
Kórmeniń maqsaty – Almatynyń ejelden, sonaý qola dáýiri, erte temir, orta ǵasyrlar, XIX ǵ. kezeńderden búgingi kúnge deıingi qalyptasý, damý, órkendeý jolyn kórsetý, ıaǵnı ótkendi jáne búgingini saralap, kórermenniń bolashaqty baǵamdaýyna yqpal etý. Tarıhı-arheologıalyq zertteýler málimetteri Jetisýdyń tabıǵat jaǵdaıy – ekologıalyq ereksheligine saı óńirde qola dáýirinde aq otyryqshy-kóshpeli sharýashylyqtyń qalyptasqanyn ańǵartady.
B.z.d. II myńjyldyqta Almaty aýmaǵyn androndyq taıpalar mekendegeni belgili. Jetisý jerinde qola dáýiriniń qorym, qonys, jartas sýretteri syndy kóptegen eskertkishteri anyqtaldy. Almaty aýmaǵynan tabylǵan kómbeler men ashylǵan birneshe qonys baıyrǵy turǵyndardyń turmys-tirshiligi jaıly málimet berdi. Arnaıy ádebıette, «Kamensk» jáne «Túrkisib» kómbesi dep aıtylyp júrgen artefaktiler asa qundy derekkózi. Bul artefaktilerdiń keıbiri b.z.d. XIV-XII ǵǵ. jáne keıingi b.z.d. X-VIII ǵǵ. merzimdeledi.
Kórme ekspozısıasynda erte temir ǵasyry – saq kezeńiniń Jalaýly, Qarǵaly kómbesinen tabylǵan altyn buıymdar koleksıasy, Jetisý saqtarynyń etnomádenı jáne kıeli ortalyǵynyń biri – áıgili Besshatyr obasynyń jáne obalardyń birindegi qabirdiń (b.z.d. VIIIǵ.) rekonstrýksıasy kórsetiledi.
Ekspozısıanyń «Orta ǵasyrlardaǵy arheologıalyq eskertkishter. VI-XIV ǵǵ.» kesheni bóliminde ortaǵasyrlyq Sheńgeldi qalashyǵynan tabylǵan materıaldar negizinde jasalǵan turǵyn-jaı rekonstrýksıasy, 1978 jyly anyqtalǵan usta sheberhanasynyń qırandysy, sondaı-aq QR MOM koleksıasyndaǵy qysh qubyr, qysh ydys fragmentteri, dán úgitiletin tekshe tas, sap, metaldan jasalǵan túrli eńbek quraldary, t.b. negizinde jasalǵan usta sheberhanasy, sý qubyrynyń rekonstrýksıasy, t.b. usynylmaq.
