«Qazaqtan da, Qazaqstannan da jalyqtym» degen materıal búgin saıtymyzda shyqqan bolatyn. Áleýmettik jelilerde keń taralyp ketken Ydyrysov myrzanyń haty boıynsha myńdaǵan pikir aıtylyp, jazylyp jatyr. Shetelge qashyp, ómirdiń barlyq qıyndyǵyn qazaqtan kórip, qazaqqa til tıgizgen jýrnalıstiń is-áreketi jaıly jurt pikirin oqyrman nazaryna usynýdy jón kórdik.
Aqberen Elgezek:
«Bireýdi dattap, bireýdi maqtaǵanda olarǵa eshkim áńgime aıtqan joq. Renjigen shyǵar, biraq áńgime aıtqan emes. Olar óz múddelerin qorǵap, óz esebin túgendep júrgende, olarǵa bul "maqtanshaq qazaq" kerek emes edi. Bárine topyraq shashýdan aýlaqpyn, alaıda orystildi jýrnalısterdiń qazaqta eshqashan sharýasy bolmaǵan. Qazaqtyń ulttyq múddesi, qazaqtyń arman-muraty, tarıhy, mádenıeti, dúnıetanymy olar úshin "kolhozbaı", "mambet", "chýrkalardyń" tirshiligi.
Qazaq jýrnalısteri nege jupyny ómir súredi, nege turmys-tirshiligi qarapaıym keledi? Nege qazaq jýrnalıseri betten alyp, tóske shaýyp julynyp turǵan joq? Sebebi, olar eshqashan aqshaǵa jumys istemegen. Jýrnalısıkany aqsha tabýdyń quralyna aınaldyrmaǵan. Biraq, kez kelgen qazaq jýrnalısiniń janarynda namys pen ulttyq múdde turady. Ol onyń sóılegen sózinen, jazǵan maqalasynan, jasaǵan sújetinen, daıyndaǵan radıohabarynan sezilip-bilinip turady. Jegeni jantaq bolsa da, ol eline qyzmet etýdi eń bıik mansap sanaıdy. Al, orystildi jýrnalıstiń qazaq úshin shyryldap jatqanyn kórgen de joqpyn, estigenim de shamaly. Qashan bolsa, synap-minep, bálsinip, kerilip, pozada turady.
Al, endi óz esebi iske aspaǵasyn, kishkene aýyr sóz estip edi, búkil Qazaq maqtanshaq, medalqumar, beıshara anaý-mynaý bolyp shyǵa keldi. Ulttyń súıgen, sonyń jolynda barlyq sanaly ǵumyryn arnaǵan qalam ıesi eshqashan óz ultyn jamandamaıdy, halqyna topyraq shashpaıdy. Ágárákı, ol tyqyr taıanǵanda óz halqyna osyndaı aýyr sóz aıtsa, demek ol qazirgi yza-kekten, sátsizdikten týǵan oı emes, ol burynnan ishinde sondaı pikirde bolǵan, jek kórgen, mensinbegen. Solaı bola tura, sol halyqpen birge ómir súrdi, tamaǵyn jedi, aýasyn jutty, sýyn ishti, paıda tapty. Qysym kelip edi, bar zaharyn halyqtyń betine laqyldatyp qusa jóneldi.
Qazaqqa aqyl aıtyp otyrǵan Ydyrysov sondaı prınsıpshil jýrnalıs bolsa, men shydamadym, álim kelgenshe arpalystym, endi meni keshirińder, biraq men sendermen jan-dúnıemmen birgemin, rýhtaspyz degen sekildi sózder aıtsa kerek. Alaıda, ol jeke basyna túsken qandaı da bolsyn aýyrtpalyqty búkil bir halyqtyń bolmys-bitiminen kórip otyr. Osy jigittiń halyqtyń qorǵap buryn-sońdy shyryldap júrgenin kórmeppin. Qazaq áli órkenıetti elderdiń deńgeıine jetpegen dep shet jerden mysqyldaǵansha, sol jolda burynnan eńbek etýi kerek edi. Demek, ondaı múmkindik bar kezde ol basqa sharýamen aınalysqan sıaqty»
Ámirjan Qosanov:
«Bekjan Ydyrysovtyń emıgrasıalaýy, sózsiz, jan ashyrlyq jaıt. Ol jigitti talantty jýrnalıs retinde bilemin. Ásirese, 31-telearnada júrip, bizge, bılik synshylaryna, minbe bergen kezderin qalaı umytamyz.
Biraq, osy FB-da jarıalaǵan óz málimdemesinde, qazirgi Qazaqstandaǵy jaǵdaı týraly jazyp, bılikti synaǵanda "qazaqqa" til tıgizbeý kerek edi.
Qazaq sýbstansıa retinde bólek, aǵymdaǵy bılik ýaqytsha qubylys retinde - bólek. Qazaqtyń kemshiligi - shashetekten, biraq onyń bári barsha ultqa tán emes dep sanaımyn. Áıtpese, ult bolamyz ba?!»
Aleksandra Iakovleva:
«Qazaqqa taǵylǵan mundaı aıypqa ornymnan turyp «men – qazaqpyn» dep jaýap bergim keledi. Toıdy dúrkiretip ótkizesińder dep senderdi synap-mineıtinderge qulaq aspańdar, qazaqtar! Qazaqty qazaq qylyp otyrǵan onyń salt-dástúri. Odan aıyrylmańdar. Bireý kúlse de, betime túkirse de men qazaqpyn. Qazaq óz ata-anasyna qaramaıtyn, balasyn ıt sıaqty jattyqtyryp, tárbıeleıtin eýropalyq mádenıetke kóshkenin qalaısyzdar ma? Men óz basym úlkendi syılaıtyn, jatqa jany ashıtyn qazaq bolǵym keledi»
Vıtalıı Shýptar:
«Kókjaılaýdyń» aqshasyn jegende Bekjanǵa bári unaýshy edi. Qazaq ta, Qazaqstan da jaǵymdy bolatyn. Endi kelip opozısıaǵa ketipti...»
Baqytjan Kópbaev:
«Maǵan da el ishinde bolyp jatqan kóp nárse unamaıdy. Biraq shetelge shyqqanda elim jaıly jaman dúnıe aıtýdan aýlaqpyn. Týyp-ósken jerińdi jamandaý, Qazaqstannan kóship ketip qazaqty ǵaıbattaý degen sán qashan, qalaı paıda boldy? Tek qorqaq ǵana óz halqy arnalǵan syndy ózge elde turyp jatyp aıta alady. Naqty bir nárse unamasa, sony synǵa al. Búkil qazaqqa topyraq shashýdyń ne qajeti bar?! Biz dastarhandy maqtaný úshin jaımaımyz. Tek qazaqy dástúrdi saqtaǵymyz keledi. Týysqandarymyzdy, jaqyndarymyzdy syılaıtynymyzdy, jaqsy kóretinimizdi bildirgimiz keledi. Siz bala kezińizden qazaqy tárbıe almaǵan sıaqtymyz. Sondyqtan da qazaqtyń darhan janyn túsinbedińiz»
