QAZAQSTANDA TURATYN ULT PEN ETNOSTARDYŃ ÚLESİ (2016 J.)

    Nurgali Nurtay
    QAZAQSTANDA TURATYN ULT PEN ETNOSTARDYŃ ÚLESİ (2016 J.)

     

    Qazaqstandaǵy 2016 jylǵy kórsetkish boıynsha halyq sany 18 mıllıonǵa jaqyndaǵan. Onyń 12 mıllıony qazaqtar, ári Qazaqstanda jan sany 100 myńnan asatyn 8 etnos ómir súredi. Bul týraly Statısıka komıtetiniń Qamshy aqparattyq agenttiginiń saýalyna bergen jaýabynda belgili boldy.  Statısıka komıtetinen agenttik «Qazaqstanda turyp jatqan etnostar tizimi men olardyń jan sany úlesin» suraǵan bolatyn.   

    Statısıka komıteti tóraǵasy Q. Orynhanov qaıtarǵan jaýap hatta Qazaqstannyń 2016 jylǵy demografıalyq kórsetkishteri qosa berilgen. Oǵan saı Qazaqstanda turatyn jan sany eń kóp etnos orystar. Olar Qazaqstan halqynyń 20,1 paıyzyn quraıdy.

    Sáıkesinshe ózbekter 3,1, ýkraındar 1,58, uıǵyrlar 1,45, tatarlar 1,13, nemister 1 paıyzdy qurasa, qalǵan etnostar jan sany halyq sanynyń 1 paıyzyna jetpeıdi. 2009 jylǵy halyq sanaǵy kórsetkishine saı, jan sany halyqtyń 1 paıyzynan asatyn qazaq ultynan basqa 8 etnos bolsa, 2016 jylǵy kórsetkish boıynsha 6 etnos jekeleı 1 paıyzdan asady. Sonymen qatar, 2009 jylǵy sanaqqa saı 22 etnostyń jan sany 10 myńnan asatyn bolsa, 2016 jyly bul kórsetkishti tek 17 etnos kórsetip tur.

    Belgili bolǵandaı, ótken jyly 35 myń adam respýblıka aýmaǵynan kóship ketken. Sáıkesinshe elge kelip irge tepkender sany 13670 adamdy quraıdy. Alaıda, buǵan deıin Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi  2016 jyly 16 myń 417 otbasy nemese 33 myń 754 etnıkalyq qazaq tarıhı Otanyna qaıta oralyp, oralman mártebesin aldy, — dep habarlaǵan edi.

    Qazaqstandaǵy etnostardyń mádenıetin kórkeıtý, ulttyq saıasatty iske asyrý, Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy qoǵamdyq-saıası turaqtylyqty qamtamasyz etý, memlekettik jáne azamattyq qoǵam ınstıtýttarynyń etnosaralyq qatynastar salasyndaǵy ózara is-qımylynyń tıimdiligin arttyrý maqsatynda 1995 jylǵy 1 naýryzda Qazaqstan halqy Assambleıasyn Memleket basshysy janyndaǵy konsýltatıvti-keńesshi organ mártebesimen qurylǵan bolatyn. 2007 jylǵy mamyr aıynda Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsıasyna birqatar ózgerister engizildi. Qazaqstan halqy Assambleıasyna konstıtýsıalyq mártebe berildi, ol QR Parlamenti Májilisine toǵyz depýtat saılaý quqyǵyna ıe boldy.

    Esterińizge salsaq, 2009 jylǵy halyq sanaǵy boıynsha Qazaqstanda resmı tirkelgen etnostar tómendegideı bolatyn.

    1. Qazaqtar - 9 540 806

    2. Orystar - 3 869 661

    3. Ózbekter - 463 381

    4. Ýkraıyndar - 422 680

    5. Uıǵyrlar - 241 946

    6. Tatarlar - 226 803

    7. Nemister  - 220 975

    8. Kárister - 103 931

    9. Ázirbaıjandar - 93 972

    10. Belorýstar -  87 090

    11. Túrikter - 89 083

    12. Dungandar - 49 605

    13. Poláktar - 39 869

    14. Kúrdter - 39 660

    15. Sheshender-  36 555

    16. Tájikter - 34 296

    17. Qyrǵyzdar - 20 931

    18. Bashqurttar - 20 323

    19. Ingýshter - 17 849

    20. Moldavandar  - 17 380

    21. Armándar - 15 127

    22. Grekter  - 11 310

    23. Mordvalar - 10 864

    24. Chývashtar - 9139

    25. Ýdmýrttar-  7540

    26. Bolgarlar - 6222

    27. Lıtvandar - 6183

    28. Grýzınder - 5774

    29. Qaraqalpaqtar - 5593

    30. Marıılar - 5584

    31. Syǵandar - 5207

    32. Lezgınder - 4643

    33. Evreıler - 4068

    34. Qytaılar - 3961

    35. Parsylar - 3517

    36. Túrkimender - 2129

    37. Balqarlar - 2107

    38. Úndistan jáne Pákistan halyqtary - 1930

    39. Osetınder -  1871

    40. Latyshtar -  1421

    41. Avarlar - 1417

    42. Estondar-  1375

    43. Qarashaılar - 1364

    44. Qyrym tatarlary - 1044

    45. Arabtar - 953

    46. Darǵyndar - 944

    47. Aýǵandyqtar-  821

    48. Komı-permáktar - 761

    49. Chehtar - 754

    50. Mońǵoldar - 752

    51. Qalmaqtar - 738

    52. Qumyqtar -  734

    53. Tvalar - 635

    54. Gagaýzdar- 620

    55. Adygaılar - 604

    56. Rýmyndar - 597

    57. Laktar 574

    58. Býráttar - 537

    59. Aǵylshyndar - 515

    60. Vengrlar - 485

    61. Altaılyqtar - 476

    62. Fınder -  454

    63. Noǵaılar - 438

    64. Amerıkandyqtar - 436

    65. Sahalar(ıakýtter) -  415

    66. Italıandyqtar - 404

    67. Chývandar - 388

    68. Karelder - 365

    69. Hakastar - 362

    70. Tabasarandar - 345

    71. Ýdınder - 342

    72. Asıraıldikter - 338

    73. Komıler - 288

    74. Abhazdar - 214

    75. Shorlar - 210

    76. Cherkester - 176

    77. Nenester - 176

    78. Abazınder - 149

    79. Agýldar - 137

    80. Kabardınder - 98

    81. Halha-mońǵoldar - 96

    82. Kýbalyqtar - 95

    83. Rýtýlder - 93

    84. Dolgandar - 83

    85. Koráktar - 76

    86. Vetnamdyqtar - 67

    87. Tatar - 66

    88. Horvattar - 63

    89. Serbter - 61

    90. Avstrıalyqtar - 60

    91. Slovaktar - 58

    92. Ispandar - 57

    93. Albandyqtar - 55

    94. Fransýzdar - 51

    95. Evrazıalyq evreıler - 50

    96. Ýdegeıler - 49

    97. Japondar - 46

    98. Golandyqtar  - 45

    99. Vepster - 43

    100. Evankiler - 38

    101. Belýjıler - 37

    102. Grýzındikter - 35

    103. Evender - 34

    104. Taýlyq evreıler - 33

    105. Hantylar - 31

    106. Qyrymshaqtar  - 31

    107. Tofalar - 30

    108. Qaraıymdar - 29

    109. Mansylar - 24

     

    110. Sehýrlar  - 23

    111. Chýkchalar -  22

    112. Nanaılyqtar - 22

    113. Ijorlar - 17

    114. Aleýtter - 14

    115. Nıvhıler - 10

    116. Itelmender - 10

    117. Enester - 9

    118. Ketter - 9

    119. Iýkagıler - 8

    120. Orogtar  - 8

    121. Dattyqtar - 7

    122. Selkýptar - 4

    123. Ýlıchter - 4

    124. Nagıdalyqtar - 4

    125. Saamdar - 3

    126. Últtar - 2

    127. Naganasandar - 2

    128. Eskımostar - 2

    129. Basqalary  -1357

    Barlyǵy: 15 776 492 

    Qatysty Maqalalar

    Bárimiz qazaqpyz ǵoı!

    Bárimiz qazaqpyz ǵoı!

    12:57, 06 naýryz 2025