13 jasqa tolǵanda jaqsy kóretin kıim-keshekti ne úshin taratý kerek?! Atalǵan suraqqa Qamshy aqparattyq agenttigi Ihsan.kz-ke silteme jasap , jaýap beredi.
Múshel jas – qazaq halqynyń adam jasyn esepteý úlgisi. Dástúrli qazaq qoǵamynda balanyń 13 jasqa tolýy alǵashqy múshel delinedi, odan keıingi múshel jasy ár 12 jyl qaıtalanǵan saıyn eseptelip otyrady. Ol 25-ke tolǵanda – eki múshel, 37-ge tolǵanda – úsh múshel, 49-ǵa kelgende – tórt Múshel, 61-ge kelgende bes múshel dep esepteledi. Ár múshel ishinde adamnyń ózine tán erekshelikteri men bolmysy qalyptasady.
Siz aıtqandaı buny yrymmen baılanystyryp, múshel jasty qaýipti kezeń dep sanap, aman-esen ótýi úshin quran baǵyshtap, óziniń qatty jaqsy kóretin kıim-keshekterin jaqyn-jýyqtaryna taratý sıaqty yrym joralǵylardyń dinimizde negizi joq.
Sharıǵatta da, adamdy quqyqtyq ári áleýmettik turǵyda birneshe kategorıaǵa bóledi:
1.Qursaqtaǵy (jánın) shaǵy. Bala qursaqta paıda bola salysymen onyń ózindik quqyqtary tańylady. Aıtalyq ómirge kelý quqy, tegi, murager bolý quqy t.b.
2.Sábılik shaǵy. Múmáıiz jasyna, ıaǵnı, shamamen 6-7 jasqa kelmegen shaq.
3. Múmáıiz shaǵy. Es kirip, ondy-solyn tanı bastap, ákeniń nasıhatyn tyńdaıtyn balıǵat jasyna deıingi shaq (shamamen 7-12 jas). Bul jastaǵy balaǵa namaz oqý, Quran oqý sıaqty dinı jol-joralǵylar úıretile bastalady. Biraq mindettelmeıdi. Sılyq alý, sadaqa alý, istegen jumysynyń aqshasyn alý sıaqty oǵan paıda tıgizer áreketterdi óz betinshe qamqorynyń ruqsatynsyz júrgize alady.
4. Balıǵatqa tolǵan shaǵy. Bul shaq qyzdarda 9 jastan bastalsa, er baldarda 12 jastan bastalady. Bunyń eń kesh ýaqyty qyzdarda – 17 jas, uldarda – 18 jas. Balıǵat jasyna tolǵan kisige namaz, oraza, zeket, qylmysy úshin jaza t.b. dinı mindettemeler júkteledi.
4. Rýshd shaǵy. «Rýshd» dep óz dúnıesin dalaǵa shashpaı, ózin bostan-bosqa shyǵynǵa ushyratpaıtyn, menshigindegi mal-múlkiniń qadirin jetik túsinetindeı aqyl-oıy tolyqtasqan kisini aıtamyz. Balıǵat jasyna kelgenimen mal-dúnıesiniń qadirin jetik túsinbegen bolsa, qulshylyqqa qatysty amaldarmen mindettelip, jasaǵan qylmysy úshin jaýapqa tartylǵanymen, óz betinshe menshigindegi mal-múlkin jumsaý quqyna ıe emes.
Sholýshy: Aıgerim Taýbaı
