Ótken 18-shi tamyz kúni eldigimizdiń tiregi, atameken jerimizdiń, el shebiniń saqshylary shekarashylar ózderiniń tól merekelerin atap ótti. Bıyl Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń Shekara qyzmetiniń qurylǵanyna 25 jyl toldy. Osy mereıli merekege oraı Almaty qalasyndaǵy Shekara akademıasynda aıtýly shara ótti. Oǵan Ulttyq ulannyń bir top joǵary laýazymdy ofıserleri de arnaıy bardy. Onyń sebebi de tómendegideı bolatyn, ol jóninde az-maz tarıh qoınaýyna súńgigenimizde jón.
Halqymyzǵa úlken qýanysh syılaǵan táýelsizdikti ıelengen kezimizde ótpeli kezeńniń ýaqytsha qıynshylyqtarynyń qursaýynda qalǵanymyz áli este. Áskerı bilim berý salasy da úlken qıyndyqtarǵa tap boldy. Sol tusta búgingi Ulttyq ulan, keshegi İshki ásker vedomstvosy ofıser kadrlarmen jasaqtalýy da asa ózekti másele boldy. Óıtkeni, kúsh-qýat organynyń ózindik maman daıyndaıtyn búgingi Petropavldaǵy Áskerı ınstıtýty ashylmaǵan bolatyn.
Sol táýelsizdiktiń eleń-alań shaǵynda Almatynyń Joǵary komandalyq shekarashylar ýchılıshesi Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń Áskerı ınstıtýty dep ataýyn ózgertip, keleshektegi taǵdyrlaryn áskerı qyzmetpen baılanystyrǵysy keletin jastarymyzdy qabyldady. Sol oqý ornynyń ishinde İshki áskerler fakúlteti qurylyp, jumys isteı bastady.
Minekı, bıyl sol fakúltettiń eń alǵashqy túlekteriniń oqýlaryn támamdap, el mereıi jolynda qyzmetke aralasqandaryna da ústimizdegi jyly baqandaı 20 jyl toldy.
Shekara qyzmetiniń 25 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan jıynǵa arnaıy kelgen ulandyq qonaqtarda sol osy oqý ornynyń İshki áskerler fakúltetinen shırek ǵasyrǵa jýyq buryn qanat qaqqan azamattar edi.
Iá, ómir degen jelip, jortqan tulpardaı ǵoı. Tipti, kóz ilespes sáýledeı jyldam shyǵar. Sol, búgingi elýdi alqymdap qalǵan el aǵalary da keshe murty tebendep, arman qýyp Almatyǵa jetken joq pa, osynda asqaq murattaryna jetip, ıyqtaryna alǵashqy ofıserlik shenderin taǵyp, elge qyzmet etýdi bastaǵan edi-aý. Árıne, eldegi barsha shekarashylar bul shańyraqty «alma-mater» dep qaster tutsa, ulandyq osy azamattarda bul oryndy qurmet tutady. Óıtkeni, olardyń býyndary osy jerde bekidi, ofıserlik joldarynyń negizi osynda qalandy.
Qysqasha aqparat berip ótsek, atalǵan fakúltetti eń birinshi túlekteri 1997 jyly bitirip shyqsa, oqý bólimshesi 2005 jylǵa deıin tolyqqandy qyzmet atqaryp, 9 márte túlekterin ushyryp, bas-aıaǵy 700-den astam azamatqa ofıser mamandyǵymen ómirge joldama bergen. Olar búgingi tańda Ulttyq ulan men ózge de elimizdiń kúsh-qýat qurylymdarynda sabynda el mereıi jolynda abyroıly qyzmet atqaryp keledi. Máselen, «Ońtústik» óńirlik qolbasshylyǵynyń basshylyq quramynyń 40 paıyzy atalǵan oqý ordasyndaǵy İshki áskerler fakúltetin támamdaǵandar.
Jıyrma jyl buryn osy oqýdy támamdaǵandardyń arasynda qazir Elbasynyń qolynan general joǵary áskerı shenin alǵandar da, Ulttyq ulanda joǵary laýazymdy ıelenip otyrǵan azamattar da barshylyq. Olardy atap óter bolsaq, Ulttyq ulannyń «Ońtústik» óńirlik qolbasshylyǵynyń qolbasshysy general-maıor Qaırat Aqtanov - QR UQK Áskerı ınstıtýtynyń İshki áskerler fakúltetinen 20 jyl buryn túlep ushqan túlek. Oqýyn ozat oqyp, ınstıtýtty qyzyl dıplomǵa bitirgen ofıser biregeı bilim ordasynyń qabyrǵasynda-aq óziniń el tanyǵan azamat bolaryn sol kezde-aq ańǵartqan. Qaırat Mıhaıluly alǵashqy kýrstyń starshınasy bolyp, sońǵy kýrstyń ózinde kishi leıtenant shenin ıyǵyna taqqan aqıyq ofıser. Jalpy, alǵashqy kýrstyń ózge de ofıserler quramy «sen turda, men ataıyn» deıtin sertke berik, syralǵy azamattar, Ulttyq ulandaǵy joǵary laýazym ıeleri. Árıne, laýazymda bilimniń, kóregendiliktiń, qarymdy qabilettiń arqasynda keleri haq. Bul jaǵynan UQK Shekara akademıasy áskerı salada bilim berý isindegi úzdikterdiń úzdigi ekeni anyq. Sondaı-aq, Ulttyq ulan Bas qolbasshylyǵynyń tárbıe jáne áleýmettik-quqyqtyq jumystar jónindegi bas basqarmasynyń bastyǵy polkovnık Q.Belákov, «Shyǵys» óńirlik qolbasshylyǵynyń shtab bastyǵy polkovnık D.Bocharov, «Ońtústik» óńirlik qolbasshylyǵynyń jaýyngerlik daıarlyq basqarmasynyń bastyǵy polkovnık E.Logın, brıgada komandırleri B.Kazkeev, A.Sadyqovtardy atap ótýge bolady. Aralarynda taǵdyrlaryn áskerı bilim berý salasymen ushtastyrǵan K.Shaı, N.Kornılov, M.Karbozovtardy, ár jyldary áskerı bólim komandırleriniń orynbasarlary bolǵan podpolkovnıkter T.Ábikeshov, A.Tashev, maıor O. Battalov jáne taǵy ózge azamattardy da aıtyp ótkenimiz jón.
Shekara akademıasynda ótken saltanatty jıynǵa Ulttyq ulan tarapynan kelgen qonaqtardyń arasynda Ulttyq ulan ardagerleri keńesiniń tóraǵasy general-maıor Qalıaqpar Toqyshev myrza da qadirmendi qonaq retinde qatysty. Óıtkeni, atalǵan tulǵa sonaý 1993 jyly UQK Áskerı ınstıtýtynyń quramynda İshki áskerler fakúltetin jasaqtaýǵa etene atsalysyp, sol istiń uıytqysy bolyp bas-qasynda júrgen adam. Ári fakúltettiń alǵashqy bastyǵy bolyp, ony úsh jyldan asa basqarǵan bolatyn.
Saltanatty shara barasynda sóz alǵan general-maıor Qalıaqpar Jubanyshuly: «Táýelsizdiktiń arqasynda Qazaq eli ǵasyrlar boıy ata-babamyz arman etken ulan-baıtaq jerimizdiń shekarasyn kúzetip júrgen shekarashylar, elimizdiń ulttyq qaýipsizdigin qamtamasyz etip, memlekettik shekaramyzdy qorǵaýda. 1992 jyldyń 18 tamyzynda Qazaqstan Respýbıkasy Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń Úkimimen qurylǵan Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıteti Shekara qyzmetine 2017 jyldyń 18 tamyz kúni 25 jyl tolyp otyr. Barshalaryńyzdy osy mereıtoımen quttyqtaımyn. Sondaı-aq, sol kezdegi fakúltettiń alǵashqy basshysy retinde, júktelgen jaýapty júkti maqsatty túrde oryndaýǵa bar kúshimizdi jumsadyq. Ár jyldary fakúltetke jemisti basshylyq jasaǵan: polkovnık A.Óteǵalıev, podpolkovnık A.Toqtasynov, polkovnık Iý.Vaıgandt, oqý dıvızıondaryn basqarǵan: polkovnıkter Q.Qurmanǵalıev, A.Markıtán, E.Isembaev, kafedra oqytýshylary polkovnıkter: K.Serikbaev, Iý.Grýdenko, A.Bystrov, A.Ahmetshın, E.Qulbaev, V.Mezın, G.Shabanov, A.Krashenınnıkov, M.Orazbekov, L.Gýsev, S.Salıı, podpolkovnık M.Gýseva, maıorlar Iý.Ostapenko, A.Valıev, kaptandar A.Anchýkov, A.Malahov jáne taǵy basqa da oqytýshalar quramynyń eńbekteri aıryqsha. Biz osy óz isine adal osy azamattardyń arqasynda syndarly sátterden súrinbeı óttik. Men olardyń barshasyna óz alǵysymdy aıtamyn», - izgi quttyqtaýyn bildirip, ótken kúnnen qalǵan izgi estelikterimen bólisti.
Munan keıin saltanatty sharanyń tórine «Ońtústik» óńirlik qolbasshylyǵynyń qolbasshysy general-maıor Qaırat Aqtanov kóterilip ystyq quttyqtaýyn bildirdi. Laýazymdy tulǵa óz sózinde: «Elbasymyzdyń júrgizip otyrǵan syndarly saıasatynyń arqasynda qasıetti shekaramyzdy tolyqtaı bútindep aldyq. El irgesi myǵym. Zamanymyz tynysh. Osynaý berekeli de mándi ómirimiz uzaǵynan bolǵaı deımin. Mereıli sát qutty bolsyn. Otanymyzdyń tynyshtyǵy men Memlekettik shekaramyzdyń beriktigin qamtamasyz etýge qyrýar eńbek sińirgen shekarashylarymyzdy óz atymnan aıtýly mereıtoıymen quttyqtap, qasterli qyzmetterine sáttilikter tileımin. Sonymen qatar osy merekege oraı Ulttyq ulannyń Bas qolbasshysy general-leıtenant Rýslan Fatıhuly Jaqsylyqovtyń arnaıy buıryǵymen Akademıanyń birqatar ardager profesorlyq-oqytýshylar quramy marapattalǵan bolatyn, sol marapattardy tapsyrýǵa ruqsat etińizder», - dep atap ótip, qurmet ıelerin sahna tórine shaqyrdy. Óz kezeginde Ulttyq ulannyń tárbıe jáne áleýmettik-quqyqtyq jumystar bas basqarmasynyń bastyǵy polkovnık Qanat Belákov myrza Bas qolbasshynyń buıryǵyn jınalǵan qaýymǵa jetkizip, marapat ıeleri óńirlik qolbasshylyq qolbasshysy qolynan syı-qurmetterin aldy. Qazirgi kúni bilim berip júrgen ustazdar qaýymy da, ári ardager oqytýshylar quramy da syılyqtardan qur qalmady. Bas qolbasshynyń atynan keýde belgilerimen, Ulttyq ulan sımvolıkasy bar baǵaly saǵatpen, sondaı-aq Ulttyq ulannyń shejire tarıhy jaıly jazylǵan kitappen, basqa da baǵaly syılyqpen marapattaldy.
Shekara akademıasynyń bastyǵy polkovnık Pavel Polıvanov áriptesterine tyǵyz yntymaqtastyqtary úshin jáne jemisti jumystary úshin alǵys bildirdi.
Atap aıtarlyǵy, saltanatty sharaǵa arnaıy qatysqan alǵashqy kýrstyń aıtýly barsha azamattary rettilik tanytyp, jıyn sharasynyń aldynda aldymen 28 panfılovshylar saıabaǵyndaǵy máńgilik alaýǵa gúl shoqtyryn qoıyp, el úshin erlikpen ot keshken barsha qaharmandar rýhyna taǵzym jasady. Al jıyn sharasynynyń sońynda kýrs «jigitteri» ózderi qulyn-taıdaı tebisip, áskerı bilimniń qaınarynan sýsyndap, osy qabyrǵada talaı qyzyqty jaıttardyń kýágeri bolǵan kazarmalary men oqý ǵımarattaryn aralap, ótken kúnnen qalǵan esten ketpes kúnderin eske aldy.
Atap ótý kerek, Shekara akademıasynda ótken salatantty sharaǵa «Ońtústik» óńirlik qolbasshylyǵynyń atynan «General» mýzykalyq toby da qatysyp, kórermenderge umytylmas kóńil kúı syılady. Qoryta kelgende, ótken kúnge saıahat jasap, búgingi kúndi elekten ótkizýge tolyqtaı múmkindik bergen bul kezdesý oǵan qatysqandardyń esinde máńgi qalary sózsiz.
Maıor Arman Áýbákirov
Almaty qalasy
